BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN
Giáo viên: Trương Thị Nhài
Trường THCS Phú Cường
Tiết 20
*Bài tập tình huống: (Bài 6/sgk-44)
Bình mới 16 tuổi nhưng mẹ Bình đã ép gả Bình cho một người nhà giàu ở xã bên. Bình không đồng ý thì bị mẹ đánh và cứ tổ chức đám cưới, bắt Bình về nhà chồng.
- Việc làm của mẹ Bình là đúng hay sai? Vì sao?
- Cuộc hôn nhân này có được pháp luật thừa nhận không? Vì sao?
- Nếu là Bình em sẽ làm gì?
Đáp án:
Việc làm của mẹ Bình là sai, Bình chưa đủ tuổi kết hôn vi mới 16 tuổi.
Cuộc hôn nhân này sẽ không được pháp luật thừa nhận, vì chưa đủ tuổi đăng kí kết hôn,
Nếu là Bình em sẽ ngồi nói chuyện lại với mẹ, nếu không được thì nhờ đến chính quyền địa phương....
*Được kết hôn:
 
- Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên
- Việc kết hôn do nam nữ tự nguyện, không ép buộc cưỡng ép hoặc cản trở.
Nghèo đói, thất học là hậu quả của việc kết hôn sớm, sinh con đông.
Sùng A Mua mới 14 tuổi đã phải vất vả với nỗi lo toan chăm sóc vợ con.
Tình huống 1: Anh H và chị B công tác cùng cơ quan họ yêu nhau và đã đăng kí kết hôn và chung sống với nhau 5 năm. Con trai của anh chị đã 5 tuổi, nhưng anh H lại có quan hệ tình cảm với chị C và họ quyết định chung sống với nhau. Chị B biết chuyện khuyên can chồng nhưng anh H không nghe đánh đập, chửi bới chị, bắt chị phải bỏ việc ở cơ quan để làm việc nhà và chấp nhận quan hệ của anh với chị C.
Em có nhận xét gì về việc làm của anh H?
*Tình huống 2 :Anh Đức và chị Hoa là con bác, con chú ruột nhưng họ yêu nhau. Gia đình, họ hàng hai bên khuyên can, ngăn cản, nhưng họ vẫn kiên quyết lấy nhau vì họ cho rằng họ có quyền tự do lựa chọn, không ai có quyền ngăn cản.
Theo em, lí do tự lựa chọn của anh Đức và chị Hoa có đúng không? Vì Sao?
Nếu anh Đức và chi Hoa cố tình lấy nhau thì cuộc hôn nhân của họ có hợp pháp không? Vì sao?
I
Những người cùng dòng máu trực hệ:
Theo quy định tại khoản 17 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình có quy định: "Những người cùng dòng máu về trực hệ là những người có quan hệ huyết thống, trong đó, người này sinh ra người kia kế tiếp nhau.”
Dòng máu trực hệ ở ví dụ trên đây được hiểu như sau: 
** Ông bà bạn sinh ra bố bạn >>> Người có cùng dòng máu trực hệ. 
** Bố bạn sinh ra bạn >>> Người có cùng dòng máu trực hệ.
Những người có họ trong phạm vi ba đời:
Tại khoản 18 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình có quy định: "Những người có họ trong phạm vi ba đời là những người cùng một gốc sinh ra gồm cha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba.”
**  Cha , mẹ >>> Đời thứ nhất;
** C và D >>> Đời thứ hai;
** E , F, G và H >>> Đời thứ ba.
*Cấm kết hôn: (sgk/42)
- Người đang có vợ, có chồng
- Giữa những người cùng dòng máu trực hệ, trong phạm vi 3 đời.
- Người mất năng lực hành vi dân sự (không làm chủ được hành vi của mình, tâm thần...).
- Giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng, con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
- Nhà nước không thừa nhận việc kết hôn đồng tính.
Điều 8. ( Trích Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, sửa đổi bổ sung năm 2014)
Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.
Về mặt Pháp luật không cấm kết hôn giữa những người cùng giới, nhưng cũng không thừa nhận về mặt cơ sở pháp lí, những người kết hôn đồng tính không được đăng kí kết hôn và giải quyết các thủ tục tranh chấp hôn nhân
Điều 5. Bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình ( Trích Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, sửa đổi bổ sung năm 2014)
2. Cấm các hành vi sau đây:
a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;
e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
h) Bạo lực gia đình;
*Thủ tục kết hôn:
- Đăng kí kết hôn ở cơ quan có thẩm quyền( UBND xã, phường, thị trấn...)
- Được cấp giấy chứng nhận kết hôn
Hôn nhân sắp đặt, cưỡng ép, không tự nguyện.
Vợ chồng không bình đẳng.
- Người đàn ông có quyền đa thê.
- Hôn nhân tư
nguyện.
- Tiến bộ, vợ chồng bình đẳng.
- Một vợ một chồng được pháp luật bảo vệ.
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI : (3 phút)
Hôn nhân thời phong kiến
Hôn nhân thời nay
*Quy định quan hệ giữa chồng và vợ:
- Vợ chồng bình đẳng với nhau, có nghĩa vụ và quyền ngang nhau về mọi mặt trong gia đình.
- Vợ chồng phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm và nghề nghiệp của nhau
Một số điều luật ( Trích Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, Sửa đổi bổ sung năm 2014)
Điều 17. Bình đẳng về quyền, nghĩa vụ giữa vợ, chồng
Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, trong việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ của công dân được quy định trong Hiến pháp, Luật này và các luật khác có liên quan.
Điều 21. Tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ, chồng
Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cho nhau.
Điều 22. Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng
Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau.
Điều 23. Quyền, nghĩa vụ về học tập, làm việc, tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ tạo điều kiện, giúp đỡ nhau chọn nghề nghiệp; học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
3. Trách nhiệm của công dân, học sinh:
* Công dân:
- Có thái độ thận trọng, nghiêm túc trong tình yêu và hôn nhân
Không vi phạm quy định của pháp luật về hôn nhân
Tuyên truyền luật hôn nhân và gia đình
* Học sinh:
- Biết đánh giá đúng bản thân, hiểu được nội dung, ý nghĩa của luật hôn nhân, gia đình.
- Thực hiện đúng trách nhiệm của mình với bản thân, gia đình và xã hội.
- Tuyên truyền luật hôn nhân và gia đình
- Tham gia tích cực vào phong chào kế hoạch hóa gia đình
III. BÀI TẬP

Bài 3 (sgk/42): Hậu quả xấu do nạn tảo hôn gây ra mà em biết?(đối với người tảo hôn, gia đình và đối với cộng đồng)
THẢO LUẬN NHÓM ( 4 PHÚT)
- Hậu quả đối với người tảo hôn: Lấy vợ, lấy chồng sớm, sức khỏe không đảm bảo, phải sống xa gia đình, không có người chăm sóc, chưa đủ khả năng lo cho cuộc sống của mình và con cái, hạnh phúc dễ tan vỡ.
- Đối với gia đình: Gánh nặng cho gia đình
- Đối với cộng đồng: Hiện tượng tảo hôn là vi phạm pháp luật về hôn nhân, ảnh hưởng xấu đến cộng đồng
ĐÁP ÁN:
Trò chơi: Tư vấn pháp luật
Chị gái tôi năm nay 16 tuổi, đã yêu và muốn lấy chồng. Xin luật sư cho tôi hỏi: việc kết hôn của chị gái tôi có được pháp luật thừa nhận không?
Không. Vì chưa đến tuổi kết hôn theo quy định
Trò chơi: Tư vấn pháp luật
Xin luật sư cho hỏi yêu nhau tự nguyện không cần đăng kí kết hôn có đúng pháp luật về hôn nhân không?
Không vì có đăng kí kết hôn, mới được Nhà nước thừa nhận là hôn nhân hợp pháp
Trò chơi: Đến trung tâm tư vấn pháp luật
? Ông nội tôi bảo: trong gia đình, người bố có quyền quyết định tất cả, theo Luật sư ông nội tôi nói vậy có đúng không?
Không. Vì vợ chồng bình đẳng, theo nguyên tắc của chế độ hôn nhân ở Việt Nam
Trò chơi: Tư vấn pháp luật
Sai. Vì quy định của pháp luật cho phép người Việt Nam được kết hôn với người nước ngoài
Chị họ tôi - Hoa vừa tốt nghiệp đại học, cô yêu và muốn cưới một chàng trai người Pháp. Nhưng bố mẹ cô kiên quyết phản đối với lý do pháp luật Việt Nam không cho kết hôn với người nước ngoài.
? Xin luật sư cho biết, bố mẹ Hoa đúng hay sai? Vì sao?
I.
Trò chơi: Tư vấn pháp luật
Gần nhà tôi có trường hợp, vợ chồng sống với nhau, nhưng người chồng ngoại tình. Mối quan hệ ngoài luồng đó có được coi là hôn nhân không?
Không vì mối quan hệ đó không được Nhà nước thừa nhận
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài,Làm bài tập 2,7 (sgk/44)
- Xem bài mới.
- Đọc phần đặt vấn đề bài 13: Quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế