TIẾT 28. BÀI 25:
SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT THÉP- NAM CHÂM ĐIỆN

KIỂM TRA BÀI CŨ
Phát biểu quy tắc nắm tay phải. Hãy xác định chiều của đường sức từ trong ống dây và các từ cực của ống dây biết chiều mũi tên là chiều dòng điện? (theo hình sau).
Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây.
S
N
Một nam châm điện mạnh có thể hút được một xe tải nặng hàng chục tấn, trong khi đó chưa có một nam châm vĩnh cửu nào có được lực hút mạnh như thế. Vậy nam châm điện được tạo ra như thế nào và có gì lợi hơn so với nam châm vĩnh cửu?
SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP-NAM CHÂM ĐIỆN
TIẾT 28. BÀI 25:
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT THÉP
a. Thí nghiệm 1
Lõi thép
Lõi sắt non
A
B
C
Bắc
Nam
- Đóng công tắc khi ống dây không có lõi sắt non hoặc lõi thép: quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm. Ngắt công tắc, quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm.
- Đóng công tắc khi ống dây có lõi sắt non hoặc lõi thép: Quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm. Ngắt công tắc, quan sát hiện tượng xảy ra với kim nam châm. Nhận xét?
1. Thí nghiệm
Nhận xét: Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện.
b. Thí nghiệm 2.
Lõi thép
Lõi sắt non
Nhận xét: Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính còn lõi thép vẫn giữ được từ tính.
Sự nhiễm từ của sắt non và của thép có gì khác nhau?
2. Kết luận
?Lừi s?t ho?c thộp dó l�m tang tỏc d?ng t? c?a ?ng dõy cú dũng di?n ch?y qua .
?Khi ng?t dũng di?n, lừi s?t non m?t h?t t? tớnh cũn lừi thộp v?n gi? du?c t? tớnh
Sắt
+ Nhiễm từ mạnh, khử từ mạnh
+ Ứng dụng: Chế tạo nam châm điện
Thép:
+ Nhiễm từ yếu, giữ từ tính lâu
+ Ứng dụng: Làm nam châm vĩnh cửu
?
?
- Các con số khác nhau (1000, 1500) ghi trên ống dây cho biết:
C2. - Cho biết ý nghĩa của các con số khác nhau ghi trên ống dây
- Dòng chữ (1A-22Ω) cho biết:
*Nhận xét: Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật, bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc tăng số vòng của ống dây.
- Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách nào ?
Ống dây có thể được sử dụng với những số vòng dây khác nhau, tuỳ theo cách chọn để nối hai đầu ống dây với nguồn điện.
ống dây được dùng với dòng điện tối đa là I = 1A và điện trở lớn nhất là R = 22Ω.
II. Nam châm điện
Cấu tạo : ống dây trong có lõi sắt non.
Tăng(giảm) lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách
+ Tăng (giảm) số vòng dây: n
+ Tăng(giảm) cường độ dòng điện chạy qua vòng dây: I


- Nguyên lí chế tạo nam châm điện: Sự nhiễm từ của sắt

II. Nam châm điện
C3. So sánh các nam châm điện: a và b; c và d; b,d và e nam châm nào mạnh hơn?
I = 1A
n = 250
I = 1A
n = 500
I = 1A
n = 300
I = 1A
n = 500
I = 2A
n = 300
I = 2A
n = 300
I = 2A
n = 750
a.
b.
c.
d.
b.
d.
e.
NC b mạnh hơn a
NC d mạnh hơn c
NC e mạnh hơn b và d
cần Cẩu điện
Tàu điện chạy trên đệm từ
Chuông báo động
Một số ứng dụng của nam châm điện trong đời sống và kỹ thuật
GHI NHỚ
Sắt
+ Nhiễm từ mạnh, khử từ mạnh
+ Ứng dụng: Chế tạo nam châm điện
Thép:
+ Nhiễm từ yếu, giữ từ tính lâu
+ Ứng dụng: Làm nam châm vĩnh cửu
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP
II. NAM CHÂM ĐIỆN
Nguyên lí chế tạo nam châm điện: Sự nhiễm từ của sắt
Cấu tạo : Ống dây trong có lõi sắt non.
Tăng(giảm) lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách
+ Tăng (giảm) số vòng dây: n
+ Tăng(giảm) cường độ dòng điện chạy qua vòng dây: I
III. VẬN DỤNG
Khi chạm vào đầu thanh nam châm thì mũi kéo bị nhiễm từ và trở thành một nam châm.
Mặt khác, kéo làm bằng thép nên sau khi không còn tiếp xúc với nam châm nữa nó vẫn giữ được từ tính lâu dài.
C4. Khi chạm mũi kéo vào đầu thanh nam châm thì sau đó mũi kéo hút được các vụn sắt. Giải thích vì sao?
C5. Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế nào?
Muốn nam châm điện mất hết từ tính ta chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây của nam châm.
* Lợi thế của nam châm điện:
- Có thể chế tạo nam châm điện cực mạnh bằng cách tăng số vòng dây và tăng cường độ dòng điện đi qua ống dây.
- Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây là nam châm điện mất hết từ tính.
- Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm điện bằng cách đổi chiều dòng điện qua ống dây.
C6. Nam châm điện được tạo ra như thế nào, có gì lợi hơn so
với nam châm vĩnh cửu?
* Nam châm điện gồm: Ống dây dẫn trong có lõi sắt non.
Việc sử dụng nam châm điện thay cho các động cơ điện để vận chuyển hàng hoá (sắt thép…) trong sản xuất góp phần bảo vệ môi trường
Cách chế tạo một nam châm điện và một la bàn đơn giản
* Nam châm điện
Dùng dây dẫn có vỏ bọc cách điện quấn quanh một chiếc đinh sắt.
Khi đó chiếc đinh có thể hút được sắt, thép và trở thành một nam châm điện.
Mắc hai đầu dây dẫn vào hai cực của một quả pin.
* La bàn
Đặt chiếc kim khâu dọc theo chiếc đinh trên, sau vài phút kim cũng trở thành một nam châm.
Đặt miếng xốp nhỏ trên mặt nước rồi đặt kim này lên miếng xốp.
Kim luôn định hướng theo phương Nam – Bắc.
BẮC
NAM
Cách chế tạo một nam châm điện và một la bàn đơn giản
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
1. Học thuộc ghi nhớ của bài học.
2. Bài tập:
Câu 1: Để chế tạo nam châm điện, nam châm vĩnh cửu người ta làm thế nào?
Câu 2: Nêu cách làm tăng, giảm lực từ của nam châm điện tác dụng lên 1 vật?

3. Đọc trước bài “ LỰC ĐIỆN TỪ”
Chúc các em sức khỏe và luôn học giỏi.