Khởi động:

1, Hãy ghép các từ sau thành cặptừ có nghĩa
Quần, dày, vở, bàn, sách, ghế,áo, dép
2, Sau mỗi từ đã cho em hãy tạo ra 3 cặp từ có nghĩa
Bút
Thước
xe
1, Quần áo, sách vở, dày dép, áo quần
2, - Bút bi, Bút chì, Bút mực
- Thước gỗ, thước nhựa, thước dây
- Xe đạp, xe máy, xe điện

TIẾT11:

TỪ GHÉP
I. Các loại từ ghép
(1) Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại [...].
(2) Cốm không phải thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thấy lại thu cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ [...].

Trong các từ ghép bà ngoại, thơm phức, tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính? Em có nhận xét gì về trật tự của các tiếng trong những từ ấy?
Thơm: tiếng chính
Bà: tiếng chính
 Từ ghép chính phụ có tiếng chính và tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính.
Bà ngoại
Ngoại: tiếng phụ
Thơm phức
Phức: tiếng phụ
 Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
 Từ ghép chính phụ
(1)  Việc chuẩn bị quần áo mới, giày nón mới, cặp sách mới, tập vở mới, mọi thứ đâu đó đã sẵn sàng, khiến con cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường.
(2) Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang lên bên tai tiếng đọc bài trầm bổng [...].
Các tiếng trong hai từ ghép: quần áo, trầm bổng có phân ra tiếng chính, tiếng phụ không?
 Không phân ra tiếng chính, tiếng phụ.
Quần áo
Trầm bổng
 Có vai trò bình đẳng về mặt ngữ pháp.
 Từ ghép đẳng lập
Có hai loại từ ghép
- Có các tiếng bình đẳng về ngữ pháp (không phân ra tiếng chính, tiếng phụ)
- Có tiếng chính và tiếng phụ: tiếng phụ bổ sung, làm rõ nghĩa cho tiếng chính;
- Thông thường, tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
Từ ghép chính phụ
Từ ghép đẳng lập
I. Các loại từ ghép
II. Nghĩa của từ ghép
So sánh nghĩa của từ Bà ngoại với nghĩa của tiếng bà, nghĩa của từ Thơm phức với nghĩa của tiếng thơm.
Bà ngoại < bà
Thơm phức < thơm.
So sánh nghĩa của từ Quần áo với nghĩa của mỗi tiếng quần, áo, nghĩa của từ Trầm bổng với nghĩa của mỗi tiếng trầm, bổng.
Quần áo > quần, áo
Trầm bổng > trầm / bổng.
II. Nghĩa của từ ghép
- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa. Nghĩa của từ ghép đẳng lập rộng hơn nghĩa của các tiếng tạo nên nó.

- Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa. Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính.
III/ Luyện tập :
BT1/ Phân loại từ ghép vào bảng
lâu đời,
xanh ngắt,
nhà máy,
nhà ăn,
cười nụ.
suy nghĩ,
chài lưới,
cây cỏ,
ẩm ướt,
đầu đuôi.
BT2/ Tạo từ ghép chính phụ :
bút chì mưa rào ăn bám
vui mắt thước dây làm quen
trắng xoá nhát gan
BT3/ Tạo từ ghép đẳng lập :
núi sông, rừng mặt mày, mũi
ham muốn, thích học hỏi, hành
xinh đẹp, tươi tươi tốt, xinh
BT4: Tại sao nói một cuốn sách, một cuốn vở mà không nói là một cuốn sách vở ?

a. Không phải mọi thứ hoa màu hồng đều gọi là hoa hồng.


b. Nói như thế đúng vì áo dài chỉ một loại áo
d. Không phải mọi loại cá màu vàng đều gọi là cá vàng. Cá vàng ở đây dùng để chỉ loài cá nuôi để làm cảnh.
c. Không phải mọi loại cà chua đều chua. Có thể nói “ Quả cà chua này ngọt quá”. Vì “cà chua” ở đây là chỉ một loại quả.
Bài 5:
Bài tập vận dụng: Viết đoạn văn ngắn về mẹ có sử dụng từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ. Hãy chỉ ra.
Trong cuộc đời này, có mấy ai lại không được lớn lên trong vòng tay của mẹ, không được nghe tiếng ru ầu ơ ngọt ngào của mẹ. Và trong cuộc đời này, có ai yêu con bằng mẹ, có ai suốt đời vì con mà phải hi sinh như mẹ, có ai sẵn sàng sẻ chia ngọt bùi cùng con như mẹ. Với tôi cũng vậy, mẹ là người quan tâm đến tôi nhất và cũng là người mà tôi yêu thương và mang ơn nhất trên đời này.
- Ôn bài
- Đọc trước các bài ca dao về tình cảm gia đình, Quê hương đất nước, những câu hát than thân
Dặn dò