Thứ sáu ngày 18 tháng 2 năm 2022
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
LUYỆN TẬP VỀ CÂU GHÉP
1. Khái niệm về câu ghép
- “Câu ghép là kiểu câu được cấu tạo từ hai cụm chủ ngữ – vị ngữ (C – V) trở lên và không bao hàm nhau”.
- Chú ý phân biệt câu ghép với câu đơn có chứa cụm chủ – vị được bao hàm trong cụm chủ – vị chính của nó.
- Ví dụ: Tôi mua một con gấu rất đẹp
Chủ ngữ: “Tôi”
Vị ngữ: “mua một con gấu rất đẹp” – Với “con gấu/rất đẹp” cũng là một cụm chủ – vị được bao hàm trong câu “tôi mua một con gấu rất đẹp”.
→ Vậy, đây là câu đơn chứ không phải câu ghép.
2. Đặc điểm của câu ghép
Mỗi vế của một câu ghép là một câu đơn – mỗi câu đơn diễn đạt một nghĩa trọn vẹn.
Câu đơn + Câu đơn = Câu ghép.
Như vậy, đối với bài tập về câu ghép ta cần quan tâm hai vấn đề chính: Các vế của câu ghép và cách nối (+) các vế câu ghép với nhau.
Bài tập:
1. Tìm câu ghép và xác định các vế của câu ghép đó trong đoạn văn sau:
Thần Nắng cũng đem ấm áp đến vùng ngập lũ. Nước rút nhanh, hoa cỏ bừng nở, chim gọi bầy làm tổ, ong tìm hoa làm mật. Vạn vật trút bỏ lớp áo ướt át, vui đón những tia nắng ấm chan hòa. Không ai nói với ai điều gì nhưng thần Mưa và thần Nắng đều hiểu rằng, mùa xuân chỉ trở về trong thuận hòa và yêu thương.
Đáp án: Nước rút nhanh,/ hoa cỏ bừng nở,/ chim gọi bầy làm tổ, /ong tìm hoa làm mật/.
Vậy, câu ghép trên có 4 vế.
2. Viết tiếp vế để câu bên trở thành câu ghép.
3. Em hãy viết tiếp vào chỗ trống để tạo các câu ghép hoàn chỉnh.
a. Mỗi khi trời đổ mưa to …………………………..
b. ………………………….. thì em sẽ đạt kết quả cao.
c. ………………………….. nhưng Lan vẫn chăm chỉ làm hết bài tập về nhà.
d. Thấy mẹ đang bận nấu cơm ở trong bếp …………………………..
* Gợi ý
a. Mỗi khi trời đổ mưa to thì em lại thích thú lắng nghe tiếng giọt mưa rơi tí tách trên vòm lá.
b. Nếu em chăm chỉ học tập thì em sẽ đạt kết quả cao.
c. Dù đêm đã rất khuya rồi nhưng Lan vẫn chăm chỉ làm hết bài tập về nhà.
d. Thấy mẹ đang bận nấu cơm ở trong bếp, em liền chạy ra sân thu áo quần khô vào và gấp gọn gàng.
4. Em hãy điền các quan hệ từ thích hợp vào chỗ trống để nối các vế trong các câu ghép sau đây:
a. Trên bục giảng, cô giáo say sưa giảng bài … chúng em thì chăm chú lắng nghe.
b. Trời mưa to như trút nước … các con sông đều đầy ăm ắp.
c. … trời có nắng to … nhiệt độ ngoài trời tăng lên rất cao.
d. ... buổi sáng mùa đông trời rất lạnh … em vẫn dậy sớm học thuộc bài thơ cô giáo dặn.
e. … mẹ đang cặm cụi chấm bài cho học sinh … bố em kiểm tra bài tập về nhà của em.

Gợi ý:
a. Trên bục giảng, cô giáo say sưa giảng bài còn chúng em thì chăm chú lắng nghe.
b. Trời mưa to như trút nước nên các con sông đều đầy ăm ắp.
c. Vì trời có nắng to nên nhiệt độ ngoài trời tăng lên rất cao.
d. Dù buổi sáng mùa đông trời rất lạnh nhưng em vẫn dậy sớm học thuộc bài thơ cô giáo dặn.
e. Trong khi mẹ đang cặm cụi chấm bài cho học sinh thì bố em kiểm tra bài tập về nhà của em.
5 . Đặt câu ghép có sử dụng các cặp quan hệ từ sau:
1. Nếu ............................. thì ................................................................
2. Mặc dù .............................. nhưng ....................................................
3. Vì …………………. nên ..................................................................
4. Hễ ............................ thì ..................................................................
5. Không những ........................... mà .................................................
6. Nhờ ... ………………mà .................................................................
7. Tuy .......................... nhưng .............................................................
1. Nếu mai trời trở rét thì em sẽ mặc chiếc áo len màu tím mà mình thích nhất.
2. Mặc dù cô giáo khen Hoa trước cả lớp nhưng bạn ấy vẫn không hề kiêu căng.
3. Vì Tuấn được bố cho đi biển chơi nên em được bơi lội dưới dòng nước mát lạnh.
4. Hễ tiếng trống trường vang lên ba hồi thì chúng em biết là đã vào tiết học mới.
5. Tuấn không những học giỏi mà em còn rất dũng cảm.
6. Nhờ cô Lan chỉ đường mà em tìm được nhà bà ngoại.
7. Tuy Cúc đã học bài được một tiếng rồi nhưng em vẫn không hề thầy mệt.