Tiết
CÂU CẦU KHIẾN
LOGO
https://www.freeppt7.com
1
3
Vào giờ kiểm tra, chẳng may bút của em bị hỏng. Em biết bạn em có hai cái bút. Hãy nói với bạn một câu để mượn bút.
1
3
Em gọi điện thoại cho bạn, gặp người ở đầu dây bên kia là bà của bạn. Hãy nói một câu với bà để bà chuyển máy cho em nói chuyện với bạn
1
3
Em đang tìm nhà bạn thì gặp một chú từ nhà gần đấy bước ra. Hãy nói một câu nhờ chú chỉ đường.
ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG
Click to enter the title
Click to enter the title
Click to enter the title
Click to enter the title
Click to enter the title
Đọc ví dụ sau và trả lời câu hỏi
a) Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời:
- Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.
b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:
Đi thôi con.
a)
Tìm câu cầu khiến và đặc điểm hình thức giúp em phát hiện
b) Cho biết tác dụng của những câu cầu khiến em vừa tìm được
Click to enter the title
Click to enter the title
Click to enter the title
Click to enter the title
Đọc ví dụ sau và trả lời câu hỏi
a) Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời:
- Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.
Thôi đừng lo lắng  Khuyên bảo

Cứ về đi  Yêu cầu
b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:
- Đi thôi con
Đi thôi con  Yêu cầu
2. Đọc to những câu sau và trả lời câu hỏi
a) - Anh làm gì đấy?
- Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá.

b) Đang ngồi học bài, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:
- Mở cửa!
Vd a: - Anh làm gì đấy?
- Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá
 Giọng đều đều
 Câu trần thuật: Dùng để trả lời câu hỏi
Vd b: Đang ngồi học bài, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:
- Mở cửa!
Giọng nhấn mạnh
Câu cầu khiến: dùng để đề nghị, ra lệnh, yêu cầu
PPTtemplate http://www.1ppt.com/moban/
GHI NHỚ
LUYỆN TẬP
title
title
title
Please add your text content here
Please add your text content here
Please add your text content here
Please add your text content here
title
Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu sau là câu cầu khiến? Nhận xét về chủ ngữ trong những câu trên. Thử thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các câu trên thay đổi như thế nào.

a) Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.

b) Ông giáo hút trước đi.

c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không.

a) Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.
 Vắng chủ ngữ, đó là: Lang Liêu
Thêm CN: Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương
Nghĩa của câu không đổi
Đối tượng tiếp nhận câu nói được xác định rõ hơn, lời yêu cầu cũng nhẹ nhàng và tình cảm hơn


b) Ông giáo hút trước đi.
 Chủ ngữ là: “ông giáo”
Bỏ CN: hút trước đi
Nghĩa của câu thay đổi (Ý nghĩa cầu khiến dường như mạnh hơn) và lời nói kém lịch sự hơn

c) Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống được không.
Chủ ngữ là”chúng ta”
Nghĩa của câu thay đổi, ở đây, người nói đã được loại ra khỏi những đối tượng tiếp nhận lời đề nghị.
Bái 2: Trong những đoạn trích sau câu nào là câu nào là câu cầu khiến? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó.

a) Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
b) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi:
- Các em đừng khóc. Trưa nay các em được về nhà cơ mà. Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

c) Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt. Một hôm đi đò qua sông, anh chàng khát nước bèn cúi xuống, lấy tay vục nước sông uống. Chẳng may quá đà, anh ta lộn cổ xuống sông. Một người ngồi cạnh thấy thế, vội giơ tay hét lên:
- Đưa tay cho tôi mau!
Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia. Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại, nói:
- Cầm lấy tay tôi này!
Tức thì, anh ta cố ngoi lên, nắm chặt lấy tay người nọ và được cứu thoát […].



a) Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!

Có từ ngữ cầu khiến đi’’+Vắng CN

b) "Các em đừng khóc.“

Có từ ngữ cầu khiến đừng + Chủ ngữ các em

c) "Đưa tay cho tôi mau!"; "Cầm lấy tay tôi này!“

 Không có từ ngữ cầu khiến, chỉ có ngữ điệu cầu khiến + Vắng chủ ngữ





Câu 3 (trang 32 SGK Ngữ văn 8, tập 2)So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau:
a) Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!
b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

a) Vắng chủ ngữ
b)CN ngôi thứ hai số ít
Câu (b) làm cho ý nghĩa cầu khiến nhẹ nhàng hơn, tình cảm của người nói cũng được thể hiện rõ hơn.
Câu 4 (trang 32 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Xét đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:
- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
Dế Choắt nói với Dế Mèn câu trên nhằm mục đích gì? Cho biết vì sao trong lời nói với Dế Mèn, Dế Choắt không dùng những câu như:
- Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh!
- Đào ngay giúp em một cái ngách!
Trả lời:
Trong lời nói, Dế Choắt là kẻ xin được giúp đỡ (câu nói mang nghĩa cầu khiến). Choắt là người yếu đuối, nhút nhát, thế nên tự nhận mình là người dưới (xưng hô rất lễ phép với Dế Mèn), lời nói của Dế Choắt cũng có ý khiêm nhường, rào trước đón sau.

Không thể dùng hai câu như đã dẫn để thay thế cho lời nói của Dế Choắt, bởi nó không phù hợp với tính cách của nhân vật này.