Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên hướng gọi là tia sáng.
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn như thế nào?
KIỂM TRA BÀI CŨ
Phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng?
Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.
2/. Một người đặt mắt ở A để quan sát một vật B bên ngoài
a/ Người ấy không thấy vật B vì ánh sáng từ B không tới mắt người đó

b/ Vị trí đặt mắt M để có thể thấy vật B qua lỗ nhỏ.
B
A
B
A
M
Tại sao trong lớp học người ta lắp nhiều bóng đèn nhỏ ở các vị trí khác nhau mà không dùng một bóng đèn lớn (biết rằng độ sáng của bóng đèn lớn có thể bằng độ sáng của nhiều bóng đèn nhỏ hợp lại)
ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT
TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG
BÀI 3:
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
1. Thí nghiệm 1
2. Thí nghiệm 2
II-
1. Nhật thực
Nhật thực nguyệt thực
2. Nguyệt thực:
III-
Vận dụng
Dặn dò về nhà
Hình 3.1
Hình 3.2
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
1.Thí nghiệm 1
Đặt một nguồn sáng nhỏ ( bóng đèn pin đang sáng) trước một màn chắn. Trong khoảng từ bóng đèn đến màn chắn, đặt một miếng bìa (hình 3.1). Quan sát vùng sáng, vùng sáng trên màn.
Hình 3.1
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
1.Thí nghiệm 1
C1. Hãy chỉ ra trên màn chắn vùng sáng, vùng tối. Giải thích tại sao các vùng đó lại tối hoặc sáng?
Phần màu đen hoàn toàn không nhận được ánh sáng từ nguồn tới vì ánh sáng truyền theo đường thẳng, bị vật chắn lại.
Hình 3.1
HÌNH VẼ DIỄN TẢ HIỆN TƯỢNG BÓNG TỐI
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
1.Thí nghiệm 1
Hình 3.1
Kết luận : Bóng tối nằm phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
2.Thí nghiệm 2
Thay đèn pin trong thí nghiệm ở hình 3.1 bằng một ngọn đèn điện sáng (nguồn sáng rộng), hãy quan sát trên màn chắn ba vùng sáng tối khác nhau ( hình 3.2)
Hình 3.2
1.Thí nghiệm 1
2.Thí nghiệm 2
Hình 3.2
Hình 3.2
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
2.Thí nghiệm 2
C2. Hãy chỉ ra trên màn chắn vùng nào là vùng bóng tối, vùng nào được chiếu sáng đầy đủ. Nhận xét độ sáng của vùng còn lại so với hai vùng trên và giải thíc vì sao có sự khác nhau đó?
1.Thí nghiệm 1
Hình 3.2
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
2.Thí nghiệm 2
C2
Trên màn chắn ở sau vật cản vùng 1 là vùng bóng tối, vùng 3 là vùng được chiếu sáng đầy đủ, vùng 2 chỉ nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng nên không sáng bằng vùng 3.
Hình 3.2
1.Thí nghiệm 1
I-
Bóng tối - bóng nửa tối
2.Thí nghiệm 2
Hình 3.2
1.Thí nghiệm 1
Trả lời câu hỏi ở phần đặt vấn đề
KẾT LUẬN:
Bóng nửa tối nằm phía sau vật cản, nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng ( có kích thước lớn) truyền tới.
HÌNH VẼ DIỄN TẢ HIỆN TƯƠNG BÓNG NỬA TỐI
II-
Nhật thực - nguyệt thực
Những quan sát thiên văn cho biết Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất, Mặt Trời chiếu sáng Mặt Trăng và Trái Đất.
Mô hình chuyển động tương đối của Mặt Trời – Mặt Trăng – Trái Đất
Mô hình mặt trăng mặt trời và trái đất
II-
Nhật thực nguyệt thực
1. Nhật thực
Ban ngày, khi Mặt Trăng nằm trong khoảng từ Mặt Trời đến Trái Đất, trên Trái Đất xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối.
Đứng ở chỗ bóng tối do mặt trăng tạo ra trên Trái Đất, không nhìn thấy Mặt Trời ta gọi là nhật thực toàn phần.
Đứng ở chỗ bóng nửa tối, nhìn thấy một phần Mặt Trời, ta gọi là nhật thực một phần.
II-
Nhật thực nguyệt thực
1. Nhật thực
Trên hình 3.3, hãy chỉ ra, tại vị trí nào trên Trái Đất, ta quan sát được nhật thực toàn phần, vị trí nào quan sát được nhật thực một phần?
Hình 3.3
Nhật thực nguyệt thực
II-
Nhật thực nguyệt thực
1. Nhật thực
Hình 3.3
Đứng trên Trái Đất, ta quan sát được nhật thực toàn phần ở vị trí 1 và quan sát được nhật thực một phần ở vị trí 2.




C3.
Nhật thực
Nhật thực một phần và hình khuyên xảy ra ngày 20 /5/2012
(xảy ra khi măt trăng ở khá xa ) 2012.
nhật thực một phần (phải), Mặt Trăng chỉ che khuất một phần đĩa Mặt Trời (nhật thực ngày 23 / 11 / 2014).
Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng hoàn toàn che khuất đĩa Mặt Trời ngày 11 / 8 / 1999. Nhật hoa có thể nhìn thấy dọc theo mép viền Mặt Trăng (màu đỏ).
Nhật thực là hiện tượng Mặt Trời ban ngày bị Mặt Trăng che khuất một phần hoặc gần như hoàn toàn
II-
Nhật thực nguyệt thực
2. Nguyệt thực
Mặt trời chiếu sáng Mặt Trăng. Đứng trên Trái Đất, về ban đêm, ta nhìn thấy Mặt Trăng. Bởi thế, khi Mặt Trăng bị Trái Đất che không được Mặt Trời chiếu sáng nữa, lúc đó ta không nhìn thấy Mặt Trăng. ta nói là nguyệt thực.
1. Nhật thực
II-
Nhật thực nguyệt thực
2. Nguyệt thực
Vị trí 1: có nguyệt thực
Vị trí 2 và 3 có trăng sáng
C4. Hãy chỉ ra trên hình 3.4, Mặt Trăng ở vị trí nào thì người đứng ở điểm A trên Trái Đất thấy Trăng sáng, thấy có nguyệt thực?
Hình 3.4
1. Nhật thực
Một vài hình ảnh về nguyệt thực
Nguyệt thực toàn phần
Nguyêt thực một phần
Nguyệt thực là hiện tượng Mặt Trăng tròn ban đêm bị Trái Đất dần che khuất
III-
Vận dụng
C5. làm lại thí nghiệm ở hình 3.2. di chuyễn miếng bìa từ từ lại gần màn chắn. Quan sát bóng tối và bóng nửa tối trên màn, xem chúng thay đổi như thế nào?
Hình 3.2
III-
Vận dụng
C5. Khi miếng bìa lại gần màn chắn thì bóng tối và bòng nửa tối đều thu hẹp lại hơn. Khi miến bìa gần sát màn chắn thì hầu như không còn bóng tối nữa, chỉ còn bóng tối rõ nét.
Hình 3.2
III-
Vận dụng
Ban đêm, dùng một quyển vở che kín bóng đèn dây tóc đang sáng, trên bàn sẽ tối, có khi không thể đọc sách được. Nhưng nếu dùng quyển vở che đèn thì ta vẫn đọc sách được. Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó.
Dùng quyển vở không che kín được đèn ống, bàn nằm trong vùng bóng nửa tối sau quyển vở, nhận được một phần ánh sáng của đèn truyền tới nên vẫn đọc được sách .
C6
Bóng tối nằm ở sau ……….không nhận được ánh sáng từ nguồn truyền tới


Bóng nửa tối nằm………………… nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng truyền tới.
Củng cố
vật cản
ở sau vật cản
Củng cố
Nhật thực là do Mặt Trời, Mặt Trăng, Trái Đất sắp xếp theo thứ tự trên đường thẳng:


Nguyệt thực là do Mặt Trời, Mặt Trăng, Trái Đất sắp xếp theo thứ tự trên đường thẳng:


Nguyên nhân gây ra nhật thực nguyệt thực?
Do định luật truyền thẳng của ánh sáng.
Trái Đất nằm trong khoảng giữa của mặt trời và Mặt Trăng…
Mặt Trăng nằm trong khoảng giữa của Mặt trời và trái đất
Việc lắp đặt bóng đèn trong lớp học phải thỏa mãn các yêu cầu sau:
Phải đủ độ sáng cần thiết.
Học sinh ở dưới không bị chói khi nhìn bảng.
Tránh các bóng tối và bóng nửa tối trên trên giấy mà mà tay học snh khi viết bài có thể tạo ra.
Nếu dùng một bóng đèn lớn thì chỉ thỏa mãn yêu cầu thứ nhất mà không thỏa mãn hai yêu cầu còn lại. Do vậy phải dùng nhiều bóng đèn lắp đặt ở vị trí thích hợp để thỏa mãn cã 3 yêu cầu trên.
16. Người ở vị trí tô đen
B�I T?P
1. Ngu?i ? v? trí tơ den tr�n Tr�i D?t s? quan s�t th?y hi?n tu?ng n�o tr�n hình :
a. Nguy?t th?c tồn ph?n.
b. Nh?t th?c tồn ph?n.
c. Nguy?t th?c m?t ph?n.
d. Nh?t th?c m?t ph?n.
2/ Người ở trênTrái Đất sẽ quan sát thấy hiện tượng nào ở vị trí số 2 trên hình (H.2):
a. Nguyệt thực toàn phần.
b. Nhật thực toàn phần.
c. Nguyệt thực một phần.
d. Nhật thực một phần.

a.
Hình 3.1
3. Chọn phát biểu SAI:
a. ánh sáng luôn luôn truyền theo đường thẳng
b. vật sáng bao gồm các nguồn sáng và vật được chiếu sáng
c. chùm sáng sau khi hội tụ sẽ trở thành chùm sáng phân kỳ
d. khi có hiện tượng nhật thực thì Mặt Trăng nằm khoảng giữa Mặt Trời và Trái Đất
 
BÀI TẬP VỀ NHÀ
a) Bóng tối là gì? Bóng nửa tối là gì?
b) Hình bên là một cây cọc đang dựng thẳng đứng trên một mặt sân nằm ngang. Vị trí mặt trời như hình vẽ. Lúc quan sát bóng của cây cọc là 9 giờ sáng. Em hãy vẽ lại hình vào giấy làm bài và vẽ bóng của cây cọc trên sân.
c) Em hãy cho biết:
càng về trưa thì
bóng của cây cọc
trên sân ngắn dần
hay dài ra? Vẽ hình.
Dặn dò về nhà
Đọc phần có thể em chưa biết, hoặc phằn Thế giới quanh ta
Học phần ghi bài trong tập .
Làm bài tập về nhà