KIỂM TRA BÀI CŨ
Đọc thuộc lòng bài thơ Quê hương và
phân tích 8 câu thơ đầu?
Tiết 85
KHI CON TU HÚ
- TỐ HỮU-
I. TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả

Nêu đôi nét về tác giả Tố Hữu?
Tố Hữu (1920 – 2002), tên thật là Nguyễn Kim Thành
- Quê quán: Thừa Thiên – Huế.
- Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến.
- Ông đã được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
+ Các tác phẩm chính: Từ ấy 1937-1946,
Việt Bắc 1946-1954, Gió lộng 1955 – 1961,
Ra trận 1962-1971, Máu và hoa 1972- 1977,
Một tiếng đờn 1979 – 1992, …
+ Phong cách sáng tác: Thống nhất đẹp
đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ.
* Hoàn cảnh sáng tác:
- Khi con tu hú được sáng tác khi tác giả Tố Hữu mới bị bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ và được in trong tập thơ Từ ấy.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ có gì đặc biệt?
Nhà lao Thừa Phủ - Huế
Bên trong một khu nhà giam chung
Khu biệt giam đối với loại tội phạm nguy hiểm
Cổng nhà giam các nữ phạm nhân
Nhà giam số 9, nơi từng giam giữ nhà thơ Tố Hữu
* Hoàn cảnh sáng tác:
- Khi con tu hú được sáng tác khi tác giả Tố Hữu mới bị bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ và được in trong tập thơ Từ ấy.
* Thể thơ:
I – TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
thơ lục bát
* Bố cục:
KHI CON TU HÚ
BỨC TRANH MÙA HÈ (KHỔ THƠ ĐẦU)
TÂM TRẠNG NHÀ THƠ (KHỔ THƠ CUỐI)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả
2 phần
2/ Tác phẩm
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
*Ý nghĩa nhan đề:
“Khi con tu hú”
Là một mệnh đề phụ, chưa là câu  gây sự chú ý.
Tiếng chim tu hú: tín hiệu của sự sống, mùa hè.

Em hiểu thế nào về ý nghĩa nhan đề của bài thơ?
1. Bức tranh mùa hè
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đương chín trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Bức tranh mùa hè
- Bức tranh mùa hè trong hồi tưởng của người trong ngục được hiện lên như thế nào? (không gian? màu sắc? ánh sáng? âm thanh? hình ảnh?...)
- Âm thanh: tiếng chim gọi bầy, ve ngân.
- Hình ảnh:
+ Lúa – đương chín;
+ Trái cây – ngọt dần,
+ Bắp rây – vàng hạt.
+ Nắng đào – đầy sân.
+ Diều sáo – Lộn nhào.
- Không gian: trời xanh – rộng, cao.
Động từ mạnh: dậy, lộn nhào.
Tính từ: chín, ngọt, đầy, rộng, cao.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

Em có nhận xét gì về khung cảnh ấy? Qua khung cảnh ngày hè, em hiểu gì về con người Tố Hữu?
1. Bức tranh mùa hè
 Bức tranh mùa hè rộn ràng, đầy hương vị, màu sắc, khoáng đạt, tự do và vui tươi đầy sức sống.
Yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
Mùa hè chỉ thức dậy trong niềm hồi tưởng của tác giả,
nhưng đọc 6 câu thơ đầu, người đọc tưởng như người
viết đang sống giữa nó, miêu tả nó trực tiếp bằng sự
tinh tường của tất cả các giác quan từ thính giác, thị
giác, đến vị giác, khướu giác... Phải có một niềm yêu
đời, yêu sự sống thiết tha, mãnh liệt mới vẽ được bức
họa mùa hè bằng thơ đẹp, sinh động trong một hoàn
cảnh đặc biệt như vậy.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Tâm trạng của người chiến sĩ trong ngục tù



Em hãy đọc khổ thơ cuối và cho biết cách ngắt nhịp và cách dùng từ của tác giả có gì đặc biệt?


Qua đó em có cảm nhận gì về tâm trạng của tác giả?
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu
- Cách ngắt nhịp bất thường: 6/2 ( câu 8 ); 3/3 ( câu 6 )
- Các động từ mạnh: đập tan, uất, chết
- Từ ngữ cảm thán: ôi, thôi, sao
Tâm trạng đau khổ, uất ức, ngột ngạt.
Người chiến sĩ cách mạng tha thiết, yêu đời, yêu cuộc sống và khao khát tự do.
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Tâm trạng của người chiến sĩ trong ngục tù


- Âm thanh tiếng chim tu hú có ý nghĩa như thế nào trong việc khơi gợi tâm sự, cảm xúc của tác giả?

Tiếng con tu hú không còn là báo hiệu mùa hè mà
là thôi thúc con người đến với tự do, vượt qua cảnh
tù ngục ngột ngạt, u uất.
=> Cảm nhận mãnh liệt cuộc sống tự do.
Ở đầu bài tiếng chim tu hú là một thứ âm thanh như
thế nào? ở cuối bài nó là một thứ âm thanh như thế
nào, có phải là một thứ âm thanh đơn thuần của tự
nhiên khách quan không?
Bài thơ mở đầu bằng tiếng chim tú hú và kết thúc cũng bằng tiếng chim tu hú. Mỗi tiếng kêu của nó là một tín hiệu gợi nhắc về cuộc sống tự do và thân phận tù tội. Nếu ở đầu bài thơ, tiếng chim tu hú là tiếng báo mùa, một thứ âm thanh hay và đẹp thì ở cuối bài thơ, nó là một thứ âm thanh nhức nhối, thúc giục hành động. Tố Hữu đã rất tinh tế khi chỉ bằng tiếng chim báo mùa đã gợi tả được nhiều nỗi niềm, tâm sự, cảm xúc của người tù cộng sản.
Lắng nghe tiếng chim tu hú, tâm trạng của tác giả cũng chuyển biến từ niềm hân hoan trước mùa hè sôi động đến nỗi uất ức, bực tức, đau khổ khi bị giam cầm uổng phí và khát khao phá tan bức tường nhà giam ngột ngạt để trở về với cuộc sống tự do tươi đẹp. Bài thơ kết thúc bằng cách mở ra tiếng chim tu hú cứ kêu "như giục giã những hành động sắp tới" (Trần Đình Sử).
III. TỔNG KẾT
1/ Nghệ thuật
- Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu, mượt mà, uyển chuyển.
- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xúc khi thiết tha, khi lại sôi nổi, mạnh mẽ.
- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê… vừa tạo nên tính thống nhất về chủ đề văn bản, vừa thể hiện cảm nhận về sự đối lập về niềm khao khát sự sống đích thực, đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán của tác giả vì bị giam hãm trong nhà tù thực dân.
III. TỔNG KẾT
1/ Nghệ thuật
2/ Ý nghĩa văn bản
Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng
của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong
hoàn cảnh tù ngục.
*GDKNS: Từ sự tìm hiểu trên, em có suy
nghĩ gì về trách nhiệm của bản thân đối
với quê hương, đất nước?
Cần phải biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên và có trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
IV. CỦNG CỐ - LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn từ 8 đến 10 câu nêu cảm nhận của em về bức tranh mùa hè trong bài thơ
“ Khi con tu hú”.
Hướng dẫn về nhà
* Bài cũ:
- Đọc diễn cảm và học thuộc lòng bài thơ.
Liên hệ một số bài thơ viết trong tù của các chiến
sĩ cách mạng đã học trong chương trình.
*Bài mới : Đọc và soạn bài Tức cảnh Pác Bó.
Chú ý đọc kĩ bài thơ, phần chú thích, trả lời các câu hỏi
phần đọc hiểu văn bản.