BỘ MÔN LỊCH SỬ LỚP 7
Tiết 56: BÀI 25:
PHONG TRÀO TÂY SƠN
( tiết 4)
Bài 25:
PHONG TRÀO TÂY SƠN ( tiết 4)

IV. TÂY SƠN ĐÁNH TAN QUÂN THANH
Quân Thanh Xâm lược nước ta
2. Quang Trung đại phá quân Thanh (1789)
3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn
IV. TÂY SƠN ĐÁNH TAN QUÂN THANH
1. Quân Thanh Xâm lược nước ta
Hoàn cảnh:
? Sau khi Nguyễn Huệ thu Phục được Bắc Hà, vua Lê Chiêu Thống có hành động gì ?
- Vua Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh.
?Em có suy nghĩ gì về hành động của Lê Chiêu Thống?
Vua bán nước, hèn hạ, nhục nhã. Chỉ vì quyền lợi cá nhân mà bán rẻ tổ quốc gây đau khổ cho nhân dân.

IV. TÂY SƠN ĐÁNH TAN QUÂN THANH
Quân Thanh xâm lược nước ta
Hoàn cảnh:





? Nhà Thanh có bỏ qua cơ hội này không? Vì sao?
? Nhà Thanh xâm lược nước ta như thế nào?
- Năm 1788 Tôn Sĩ Nghị chỉ huy 29 vạn quân tiến vào nước ta chia làm 4 đạo.
1. Quan Thanh xâm lược nước ta
a. Hoàn cảnh:
- Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh. . Vua Càn Long nhân cơ hội này thực hiện âm mưu xâm lược nước ta để mở rộng lãnh thổ về phía nam
- 1788 Tôn Sĩ Nghị, đem 29 vạn quân chia làm 4 đạo tiến vào nước ta.
Đạo quân thứ nhất Lạng Sơn.
Đạo quân thứ hai Cao Bằng.
Đạo quân thứ ba Tuyên Quang.
Đạo quân thứ tư Hải Dương.
Các hướng tiến công xâm lược của quân Thanh
+ Đạo 1 do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy từ Quảng Tây qua Lạng Sơn tiến vào
+ Đạo 2 theo đường Cao Bằng do Sầm Nghi Đống chỉ huy
+ Đạo 3 theo đường Tuyên Quang
+ Đạo 4 theo đường Quảng Ninh tiến vào Hải Dương
? Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị của chúng?
+ Lực lượng mạnh gồm bộ binh, kị binh, thuỷ binh.
+ Được bè lũ Lê Chiêu Thống dẫn đường, ủng hộ lương thực, quân nhu, quân dụng.
+ Tướng giặc là những tên tướng giỏi, hiếu chiến, hăm hở, muốn lập công lớn .
? Trước thế giặc mạnh, quân Tây Sơn đã hành động như thế nào?
- Quân Tây Sơn rút khỏi Thăng Long.
- Xây dựng phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn.
b. Chuẩn bị của nghĩa quân

IV. TÂY SƠN ĐÁNH TAN QUÂN THANH
Quân Thanh xâm lược nước ta
b. Sự chuẩn bị của nghĩa quân
? Em cho biết vì sao nghĩa quân lập phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn?
- Phòng tuyến có chiều sâu, liên kết thuỷ bộ vững chắc.
-Là bàn đạp cho quân Tây Sơn hội quân và tấn công ra Thăng Long diệt quân Thanh.
? Vì sao quân ta rút khỏi Thăng Long, có phải vì hèn nhát, sợ giặc không ?
+ Không phải do hèn nhát, sợ giặc, đây là kế hoạch sáng suốt, chu đáo
+ Bảo toàn lực lượng (quân Thanh quá đông, hung hăng, quân ta chỉ có vài vạn), làm kiêu lòng địch.
?Thái độ của quân Thanh khi vào xâm lược nước ta như thế nào?
?Thái độ của bọn Lê Chiêu Thống thì sao?
?Thái độ của nhân dân ta như thế nào?
- Chiếm được Thăng Long, quân Thanh cướp bóc rất tàn bạo → lòng căm thù của nhân dân lên đến cao độ.

b. Chuẩn bị của nghĩa quân.
- Cho quân rút khỏi Thăng Long
- Lập phòng tuyến Tam Điệp, Biện Sơn
- Tháng 6 -1786 được sự giúp sức của Nguyễn Hữu Chỉnh , nghĩa quân Tây Sơn nhanh chóng hạ được thành Phú Xuân rồi giải phóng toàn bộ đất Đàng Trong
- Với khẩu hiệu “phù Lê diệt Trịnh”, Tây Sơn tiến quân ra Bắc
- Giữa 1786 Nguyễn Huệ đánh vào Thăng Long chúa Trịnh bị bắt. Nguyễn Huệ giao chính quyền cho vua Lê, rồi trở vào Nam.
2. Quang Trung đại phá quân Thanh(1789)
? Sau khi nhận được tin quân Thanh sang xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ đã làm gì?
- Ngày 22-12-1788, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, niên hiệu Quang Trung, lập tức tiến quân ra Bắc.
* Câu hỏi 1(Nhóm 1, 2):
Việc Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng Đế có ý nghĩa gì?
2. Quang Trung đại phá quân Thanh(1789)
*Câu hỏi 2 (Nhóm 3, 4):
Tại sao lúc lấy được chính quyền từ tay họ Trịnh, Nguyễn Huệ lại không lên ngôi, mà bây giờ mới lên ngôi?


Trả lời:
-Tập hợp được lòng dân, tạo sức mạnh đoàn kết dân tộc
-Khẳng định chủ quyền dân tộc và cho quân Thanh biết rằng nước ta có chủ
Trả lời : Lúc tiến quân ra bắc, Nguyễn Huệ lấy khẩu hiệu “ Phù Lê diệt Trịnh ” Bây giờ vua Lê bán nước, quân Thanh xâm lược nên Nguyễn Huệ lên ngôi là hợp lòng nguời
THẢO LUẬN
Lược đồ Quang Trung tiến quân ra Bắc
“ Đánh để cho dài tóc,
Đánh để cho đen răng,
Đánh cho nó chích luân bất phản,
Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn,
Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ. ”
Lễ tuyên thệ trước lúc xuất quân
2. Quang Trung đại phá quân Thanh (1789)
a. Sự chuẩn bị
- Năm 1788 Nguyễn Huệ lên ngôi Hòang Đế lấy niên hiệu là Quang Trung và tiến quân ra Bắc.
- Trên đường đi đến nghệ An – Thanh Hóa Quang Trung tuyển thêm quân
- Từ Tam Điệp, QuangTrung chia làm 5 đạo.
Từ Tam Điệp, Quang Trung tiến quân ra Bắc, chia làm 5 đạo. đạo chủ lực do Quang Trung chỉ huy tiến về thăng long, đạo thứ 2 và 3 đánh vào tây nam thăng long. Đạo thứ 4 tiến ra Hải dương, đạo thứ 5 tiến lên Lạng Giang chặn đường rút lui của địch.
- Đêm 30 tết ( âm lịch ) quân ta vượt sông Gián Khẩu, tiêu diệt đồn tiền tiêu, đêm mùng 3 tết quân ta bí mật vây đồn... mờ sáng mùng 5 tết, quân ta đánh đồn Ngọc Hồi ( Thanh Trì – Hà Nội )
- Đêm mùng 3 tiết, quân ta bí mật vây đồn Hà Hồi ( Thường Tín – Hà Tây ) quân giặc đầu hàng.
- Mờ sáng mùng 5 tết quân ta đánh Ngọc Hồi, quân Thanh đại bại, cùng lúc quân ta tấn công đồn Đống Đa, Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử.
- Trưa mồng 5 tết kỉ dậu, quang Trung cùng đoàn quân chiến thắng tiến về Thăng long.
 
Lược đồ diễn biến trận đánh Ngọc Hồi-Đống Đa (Tết Kỉ Dậu 1789)
Tấn công đồn Ngọc Hồi
2. Quang Trung đại phá quân Thanh.
* Diễn biến:
- Đêm 30, ta đánh đồn tiền tiêu của giặc.
- Đêm mùng 3, ta đánh đồn Hà Hồi.
- Sáng mùng 5, ta đánh đồn Ngọc Hồi, cùng lúc đó quân ta cho đánh đồn Đống Đa.
- Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử, Tôn Sĩ Nghị vội vã chạy về nước.
* Kết quả: Trong 5 ngày đêm: Từ 30 đến mùng 5 tết
(25-1 đến 30-1-1789) Quang Trung đã quét sạch 29 vạn quân Thanh ra khỏi đất nước.

? Nghệ thuật đánh giặc của Quang Trung trong trận đánh tiêu diệt 29 vạn quân Thanh xâm lược.
Nghệ thuật đánh giặc: thần tốc, táo bạo, bất ngờ, linh hoạt.
- Thần tốc: hành quân từ Phú Xuân ra Bắc trong vòng1 tháng.
- Táo bạo:quyết tâm đánh giặc, dù chúng rất đông
- Bất ngờ: đánh vào dịp Tết kỉ Dậu...
- Linh hoạt: đi đến đâu tuyển thêm quân đến đấy, chọn địa điểm đánh...
- Biết thu phục lòng người: thưởng phạt đúng lúc
Quang Trung cïng ®oµn qu©n chiÕn th¾ng tiÕn vµo Thaêng Long.
“ Ba quân đội ngũ chỉnh tề tiến
Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh.
Mây tạnh mù tan, trời lại sáng
Đầy thành già trẻ mặt như hoa
Chung vui sát cánh cùng nhau nói:
Cố đô trở lại nước non ta”.
Ngô Ngọc Du
3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn
a. Ý nghĩa lịch sử:
- Lật đổ các tập đoàn phong kiến thối nát Nguyễn,Trịnh- Lê.
- Đặt nền tảng thống nhất quốc gia.
- Đánh tan quân xâm lược Xiêm, Thanh bảo vệ vững chắc nền độc lập của đất nước.

3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn
b. Nguyên nhân thắng lợi
- Ý chí đấu tranh, tinh thần yêu nước của nhân dân.
- Sự lãnh đạo tài tình sáng suốt của Quang Trung và bộ chỉ huy.
CỦNG CỐ
?2: Nối cột thời gian vào cột sự kiện lịch sử
Quân ta vượt sông Gián Khẩu tiêu
diệt đồ tiền tiêu của địch.
4. Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế
2. Tôn Sĩ Nghị đem 29 vạn quân sang xâm
lược nước ta
3. Quân ta đánh đồn Ngọc Hồi – Đống Đa
A. Cuối năm 1788
C. Đêm 30 Tết
Kỉ Dậu
D. Sáng mùng 5 Tết Kỉ Dậu
B. Tháng 12/1788