2. Cấu tạo nguyên tắc hoạt động và tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy áp.
a. Cấu tạo
Hai cuộn dây(cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp) có số vòng n1, n2 khác nhau, đặt cách điện với nhau
Một lõi sắt (hay thép) có pha silic chung cho cả hai cuộn dây.
CẤU TẠO MÁY BIẾN THẾ
Máy biến thế trong công nghiệp
Máy biến thế trong gia đình
C1. Nếu đặt vào hai đầu của một cuôn dây (gọi là cuộn sơ cấp) một hiệu điện thế xoay chiều thì bóng đèn mắc ở hai đầu dây kia (gọi là cuộn thứ cấp) có sáng lên không? Tại sao?
b. Nguyên tắc hoạt động
* . Thí nghiệm
Chúng ta quan sát thí nghiệm sau:

C1: có sáng. Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều, cuộn dây sơ cấp sinh ra từ trường biến thiên xuyên qua tiết diện của dây thứ cấp làm xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều, nên đèn sáng.
C2. Hiệu điện thế xuất hiện ở hai đầu cuộn thứ cấp là HĐT xoay chiều. Tại sao?
Hoạt động của máy biến thế
C2.- Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì trong cuôn dây đó có dòng điện xoay chiều chạy qua.
Từ trường trong lõi sắt luân phiên tăng giảm, vì thế số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuôn thứ cấp luân phiên tăng giảm.
Kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện dòng điện xoay chiều. Một dòng điện xoay chiều phải do một HĐT xoay chiều gây ra.
Bởi vậy hai đầu cuộn dây thứ cấp có một dòng điện xoay chiều.
Khi d?t v�o hai d?u cu?n so c?p (n1)c?a mỏy bi?n th? m?t HDT xoay chi?u (U1)thỡ ? hai d?u cu?n th? c?p(n2) xu?t hi?n m?t HDT xoay chi?u(U2)
9
6
V
:6 V
Khoa vật lí Trường Đhsp Tn
Vật lí kĩ thuật
= 1 ┴
9
6
V
:6 V
Khoa vật lí Trường Đhsp Tn
Vật lí kĩ thuật
= 1 ┴
K
U1 = 4 V
n1 = 200 vòng
n2 = 200 vòng
+_
Nếu đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp hiệu diờ?n thờ? một chiều thì đèn mắc vào hai đầu cuộn thứ cấp có sáng không?
Đèn không sáng
- Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì trong cuôn dây đó có dòng điện xoay chiều chạy qua.
Từ trường trong lõi sắt luân phiên tăng giảm, vì thế số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuôn thứ cấp luân phiên tăng giảm.
Kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện dòng điện xoay chiều. Một dòng điện xoay chiều phải do một HĐT xoay chiều gây ra.
Bởi vậy hai đầu cuộn dây thứ cấp có một dòng điện xoay chiều.
*. Kết luận (SHD).
c. TÁC DỤNG LÀM BIẾN ĐỔI HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA MÁY BIẾN THẾ
*. Thí nghiệm
3
9
9
6
V
:6 V
= 1 ┴
6
6
V
: V
= 1 ┴
K
U1 = 3V
U2 = 6V
n1 = 200 vũng
n2 = 400 vũng
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
9
6
V
:6 V
= 1 ┴
K
U1 = 3V
U2 = 1,5V
n1 = 400 vũng
n2 = 200 vũng
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
9
6
V
:6 V
= 1 ┴
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
6
9
V
:6 V
= 1 ┴
9
6
V
:6 V
= 1 ┴
K
U1 = 9V
U2 = 4,5V
n1 = 400 vòng
n2 = 200 vòng
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
KHOA VậT TRường cao đẳng
sư phạm quảng ninh
6
200
400
400
400
200
200
1,5
4,5
Bảng kết quả:
Từ bảng kết quả, em hãy lập tỉ số và (trong ba lần đo) để so sánh?
+ Lần 1:
Ta có: ;
+ Lần 2:
Suy ra:
Ta có: ;
Suy ra:
Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây máy biến thế tỉ lệ với số vòng dây của mỗi cuộn.
+ Nếu U1 < U2 (n1 + Nếu U1 > U2 (n1>n2) thì ta có MBT là máy hạ áp (thế).
*. Kết luận
C Áp dụng.
Bài 1. LẮP ĐẶT MÁY BIẾN THẾ Ở HAI ĐẦU ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN
Điện năng được truyền tải từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ bằng đường dây dẫn điện. Em hãy chỉ ra nơi nào đặt máy tăng thế, nơi nào đặt máy hạ thế trên sơ đồ đầu bài
NHÀ
MÁY
ĐIỆN
Tăng thế
11 000 V
220 V
Hạ thế
Hạ thế
Hạ thế
B 1. LẮP ĐẶT MÁY BIẾN THẾ Ở HAI ĐẦU ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN
Công dụng: Máy biến thế dung để điều chỉnh hiệu điện thế từ nhà máy điện đến nơi tiêu thụ (Tăng U hoặc giảm U)
+ Số vòng của cuộn 6V:
+ Số vòng của cuộn 3V:
B2. Một máy biến thế dùng trong nhà cần phải hạ hiệu điện thế từ 220V xuống còn 6V và 3V. Cuộn sơ cấp có 4000 vòng. Tính số vòng dây của các cuộn thứ cấp tương ứng.
Bài làm
B3. Điều nào sau đây là sai khi nói về máy biến thế (MBT)?
A. MBT cĩ t�c d?ng thay d?i HDT xoay chi?u.
B. MBT có số vòng cuộn sơ cấp và thứ cấp khác nhau.
C. Khi tải điện năng đi xa thì dùng máy tăng thế.
D. MBT hoạt động được với cả dòng điện không đổi.
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
Học ghi nhớ SGK- 102
Ôn tập: Công thức đã học về: P, A, P hao phí, máy biến thế
Bài tập: 37.1 đến 37.5 SBT