bài giảng sinh học 8
Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
Em hãy nêu chức năng của dây thần kinh tuỷ?
Trả lời:
Rễ truước dẫn truyền xung vận động (li tâm)
Rễ sau dẫn truyền xung cảm giác (hưuớng tâm)
Dõy thõ`n kinh tu?y do ca?c bo? so? ca?m gia?c va` bo? so?i võ?n dụ?ng nhõ?p la?i, nụ?i vo?i tu?y sụ?ng qua ca?c rờ~ tu?y. Dõy thõ`n kinh tu?y la` dõy pha.
Theo nghị định 100 của chính phủ về mức phạt đối với người tham gia giao thông có nồng độ cồn vượt quá 50 mg/100 ml máu hoặc chưa vượt 0,25 mg/1 lít khí thở mà điều khiển xe máy, sẽ bị phạt ít nhất 2 triệu đồng trở lên và bị tước giấy phép lái xe từ 10 đến 12 tháng.

Tiết 45 - BÀI 46: TRỤ NÃO, TIỂU NÃO,
NÃO TRUNG GIAN
Nội dung bài học gồm 4 phần:
I: Vị trí và các thành phần của não bộ
II: Chức năng của trụ não
III: Não trung gian
IV: Tiểu não
Tiết 45 - Bµi 46: Trô n·o, tiÓu n·o,
n·o trung gian
I- Vị trí và các thành phần của não bộ
Em hãy nêu vị trí của não trên cơ thể ngưuời?
=> Não nằm ở trong hộp sọ
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
I- Vị trí và các thành phần của não bộ
TRỤ NÃO, TIỂU NÃO, NÃO TRUNG GIAN
I. VỊ TRÍ VÀ CÁC THÀNH PHẦN CỦA NÃO BỘ
Trụ não tiếp liền với tủy sống ở phía dưới. Nằm giữa trụ não và đại não là …… …… ….... Trụ não gồm ……….….. , ………… và …………. Não giữa gồm ……………. ở mặt trước và ……………..... ở mặt sau. Phía sau trụ não là ………
Đồi thị
Dưới
đồi
thị
Não
trung
gian
Củ não
sinh tư
Cuống não
Não
giữa
Trụ
não
Cầu não
Hành não
não trung gian
hành não
cầu não
não giữa
củ não sinh tư
cuống não
tiểu não
Tiểu não
Đại não
Hình 46.1 – Não bộ bổ dọc
Não
trung
gian
Trụ
não
Tiểu não
1
2
3
4
5
6
7
Tiết 45: Bài 46
Não bộ kể từ dưới lên gồm những phần nào?
Não bộ kể từ dưới lên gồm: trụ não, não trung gian, đại não, tiểu não nằm phía sau trụ não.
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
I- Vị trí và các thành phần của não bộ
Não bộ kể từ dưUới lên gồm:
- Trụ não
- Não trung gian
- Tiểu não nằm phía sau trụ não
- Đại não
II. Trụ não
Dây vận động thị giác
Dây khứu giác
Dây thị giác
Dây thính giác
Dây ba nhánh
Dây vận động cơ mặt
Dây phế vị
Dây lưỡi hầu
Dây gai sống
Dây vận động cơ lưỡi
Hình 46-2. Các dây thần kinh não (nhìn mặt dưới não)
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
=>Chất xám ở trụ não tập trung thành các nhân xám, đó là trung khu thần kinh, nơi xuất phát các dây thần kinh não
- Có 12 đôi dây thần kinh não, gồm 3 loại dây cảm giác, dây vận động và dây pha
II. Trụ não
- Chất trắng nằm ngoài, chất xám
nằm trong
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
=> Nhân xám: điều khiển, điều hoà các hoạt động của các nội quan, đặc biệt là hoạt động tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá
Nêu chức năng của nhân xám?
Vì sao khi bị đánh mạnh vào gáy sẽ dẫn tới hậu quả là nạn nhân dễ bị nôn,ói,đau đầu, co giật, liệt mặt, méo miệng, mù,thậm chí có thể tử vong..?

Vì sao khi bị đánh mạnh vào gáy sẽ dẫn tới hậu quả là nạn nhân dễ bị nôn,ói,đau đầu, co giật, liệt mặt, méo miệng, mù, thậm chí có thể tử vong…?

Trả lời: Khi đánh vào gáy là trụ não bị tổn thương.Trụ não có 12 đôi dây thần kinh điều khiển các hoạt động của cơ thể:
+Hành não: là trung tâm của các phản xạ đóng vai trò sinh mạng (điều hòa hô hấp, tuần hoàn, tiêu hóa..). Vì vậy khi hành não bị tổn thương, bệnh nhân sẽ tử vong.
+ Cầu não:có một số hạch TK và nhân xám, điều khiển các phản xạ không ĐK như nhai nuốt, ói mửa,ho, bú...
+ Não giữa: Có củ não sinh tư: là chỗ phình to của lõi tủy,có 4 thùy, 2 thùy trước là thùy thị giác, 2 thùy sau là thùy thính giác. Có cuống não: là các bó dẫn truyền từ dưới lên, có các nhân TK điều khiển các cơ ở cầu mắt. 

- Vậy khi chơi đùa các em phải lưu ý gì?
=> Không nô đùa quá mức, không xô xát đánh vào đầu, vào gáy bạn dễ gây nguy hiểm cho tính mạng
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
Chất trắng ở trụ não có đặc điểm gì?Nêu chức năng của chất trắng?
Chất trắng là các đưuo`ng liên lạc dọc nối tuỷ sống với các phần trên của não bộ
=> Làm nhiệm vụ dẫn truyền, bao gồm các đuo`ng dẫn truyền lên (cảm giác) và các đưuo`ng đẫn truyền xuống (vận động)
II. Trụ não
Nơi bắt chéo của đường dẫn truyền xuống
Du?ng d?n truy?n xu?ng
Hầu hết các đường thần kinh cảm giác từ dưới đi lên hoặc các đường vận động từ trên đi xuống khi qua trụ não đều bắt chéo sang phía đối diện . Do đó nếu 1 bán cầu não bị tổn thương ( có thể xuất huyết não ) sẽ làm tê liệt nửa thân bên đối diện..
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
Não trung gian
Em hãy xác định vị trí của não trung gian? Não trung gian gồm các thành phần nào?
- Não trung gian nằm giữa trụ não và đại não
Trả lời:
- Não trung gian gồm đồi thị và vùng dưuo?i đồi thị
Trụ não
III. Não trung gian
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
III- Não trung gian
Não trung gian
Nêu chức năng của não trung gian?
- Chất trắng (ngoài) : Chuyển tiếp các đuường dẫn truyền từ dưuo?i lên não
- Chất xám: Là các nhân xám điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hoà thân nhiệt.
Trả lời:
IV. Tiểu não
Tiểu não
Nằm phía sau trụ não, dưới đại não
Chất xám nằm ngoài tạo thành lớp vỏ tiểu não và các nhân xám.
Chất trắng nằm trong là các đường dẫn truyền nối vỏ tiểu não và các nhân với các phần khác của hệ TK .
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
IV- Tiểu não
TN 1: - Phá tiểu não của chim bồ câu, con vật đi lảo đảo, mất thăng bằng
TN 2: - Phá huỷ một bên tiểu não ếch cũng làm ếch nhảy, bơi lệch về phía huỷ tiểu não
=> Tiểu não có chức năng gì?
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
IV- Tiểu não
=> Tiểu não có chức năng điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cho cơ thể.
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
Câu 2/SGK-146
Em hãy giải thích vì sao nguười say rưuo?u thưuo`ng có biểu hiện chân nam đá chân chiêu lúc đi?
Trả lời:
Ngưuời say ruượu chân nam đá chân chiêu la` do rưuo?u đã ngăn cản, ức chế sự dẫn truyền qua xináp giữa các tế bào có liên quan đến tiểu não khiến sự phối hợp các hoạt động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể bị ảnh hưuo?ng
Vậy khi uống rượu thì có được tham gia giao thông không? Em có lời khuyên gì cho bạn bè và người thân?

Trả lời:
- Không nên uống nhiều bia rượu vì khi uống nhiều bia rượu sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của hệ TK, hệ tim mạch, dạ dày… ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
- Khi đã uống rượu bia thì không tham gia điều khiển các phương tiện giao thông vì dễ gây tai nạn.
- Khi uống nhiều rượu bia sẽ gây ảnh hưởng tới quá trình hoạt động của não bộ, làm cho cơ thể không giữ được thăng bằng, dáng đi siêu vẹo, điều khiển các hành vi không chính xác dễ gây tai nạn giao thông, nghị định 100 của chính phủ có tác dụng hạn chế người uống bia rượu điều khiển phương tiện giao thông.
- Không để tổn thương đại não
Chúng ta cần làm gỡ
để bảo vệ bộ não ?
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
Bài tõ?p : Em hãy xếp các chức năng tưuơng ứng với từng bộ phận của não.
a) Điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hoà thân nhiệt
b) Điều kiển, điều hoà hoạt động của các nội quan(tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá)
c) Điều hoà phối hợp các hoạt động phức tạp
1. Học bài và trả lời câu hỏi 1trong SGK/146

2. Đọc trưuớc bài mới: Ba`i 47 - Da?i na~o
DẶN DÒ
Bài học đến đây là kết thúc