KIỂM TRA BÀI CŨ
CH?T BĨO
Tiết 59. Bài 47:
CH?T BĨO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU ?







Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







Quan sát những hình ảnh sau rồi cho biết: Chất béo có ở đâu?
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Lạc (đậu phộng)
Thịt lợn
Vừng (hạt mè)
Dừa
Dầu
thực vật
Các chất béo có nhiều trong cơ thể của người và động vật với hàm lượng khác nhau
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







* Quan sát thí nghiệm:
Cho vài giọt dầu ăn lần lượt vào hai ống nghiệm:
Ống nghiệm 1: đựng nước
- Ống nghiệm 2: đựng benzen
II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







Benzen
Nước
1
2
Dầu ăn
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







Hiện tượng:
- Ở ống nghiệm 1: Dầu ăn không tan trong nước, nhẹ hơn nước (nổi trên mặt nước).
- Ở ống nghiệm 2: Dầu ăn tan được trong benzen
Hiện tượng gì đã xảy ra ở ống nghiệm 1 và 2 ?
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







Chất béo có những tính chất vật lí quan trọng nào?
Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, xăng, dầu hỏa …







Bài tập 1: Hãy lựa chọn những phương pháp có thể làm sạch vết dầu ăn dính vào quần áo .

a. Giặt bằng nước ;

b. Giặt bằng xà phòng ;

c. Tẩy bằng cồn 96o ;

d. Tẩy bằng giấm ;

e. Tẩy bằng xăng.
Giải thích sự lựa chọn đó.
*Giải thích:
Các phương án đúng là b, c, e: vì xà phòng, cồn, xăng hòa tan được dầu ăn.
Dùng nước không được vì nước không hòa tan dầu ăn.
Giấm tuy hòa tan dầu ăn nhưng lại phá hủy quần áo, nên không dùng được.
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, xăng, dầu hỏa …







Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







không
Bài tập 2: Hoàn thành câu sau đây bằng cách điền những từ thích hợp vào chỗ trống.

Chất béo …….. tan trong nước nhưng ….… trong benzen, dầu hỏa.
tan
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, còn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở quả và hạt







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







Đun nóng chất béo với nước ở nhiệt độ và áp suất cao, người ta thu được glixerol (glixerin) và các axit béo.
Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, xăng, dầu hỏa …







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







- Glixerol có công thức cấu tạo là:



Viết gọn:



C3H5(OH)3
- Các axit béo là axit hữu cơ có công thức chung là:



R – COOH
Trong đó R– có thể là C17H35– ; C17H33– ; C15H31– …



Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







Chất béo có nhiều trong mô mỡ của động vật, c òn trong thực vật chất béo tập trung nhiều ở hạt và quả.







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







* Đun nóng chất béo ở nhiệt độ và áp suất cao, người ta thu được glixerol (glixerin) và các axit béo.
Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, xăng, dầu hỏa …







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







- Glixerol có công thức cấu tạo là:



Viết gọn:



C3H5(OH)3
- Các axit béo là axit hữu cơ có công thức chung là:



R – COOH
Trong đó R– có thể là C17H35– ; C17H33– ; C15H31– …



Glixerol phản ứng với các axit béo sẽ tạo thành este, hợp chất này có thành phần giống etyl axetat.
C3H5
R – COO
( )3
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







Hãy rút ra nhận xét về thành phần và cấu tạo của chất béo
Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo.

Công thức chung:
(R-COO)3C3H5







Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Từ công thức chung của chất béo (R-COO)3C3H5 hãy viết công thức các este của chất béo tương ứng với axit béo và glixerol trong bảng trên?
C3H5(OH)3
(C17H35COO)3C3H5 ( tristearin )
(C15H31COO)3C3H5 (tripanmitin)
CT glixerol
(C17H33COO)3C3H5 (triolein)
Ví dụ
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo.

Công thức chung:
(R-COO)3C3H5







Dầu mỡ dùng để bôi trơn các động cơ ( xe, máy) có phải là chất béo không?
Dầu mỡ dùng để bôi trơn các động cơ ( xe, máy) không phải là chất béo
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Dầu mỡ thực phẩm (chất béo)
- Dẫn xuất của hiđrocacbon
- Có chứa 3 nguyên tố C,H,O
Dầu mỡ bôi trơn máy
- Hiđrocacbon
- Có chứa 2 nguyên tố C,H
* Về thành phần:
* Về thành phần:
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
(R-COO)3C3H5 +

H2O
HOH
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







Đun nóng chất béo với nước, có axit làm xúc tác, chất béo tác dụng với nước tạo ra glixerol và các axit béo.






3
3
OH
C3H5
( )3
H
R-COO
+
Axit béo
Glixerol
Chất béo
Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo.
Công thức chung : (R – COO)3C3H5







Ví dụ: (C17H35COO)3C3H5 ; (C17H33COO)3C3H5 …







Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm (phản ứng xà phòng hóa).







(R-COO)3C3H5 + 3H2O

C3H5(OH)3 + 3R- COOH

Axit béo
Glixerol
Chất béo
Chất keo nhớt
Nước muối bão hòa
Glixerol
Muối của các axit béo
dd NaOH
Chất béo
* Thí nghiệm: Đun chất béo với dung dịch kiềm
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm (PƯ xà phòng hóa)







(R-COO)3C3H5 + NaOH

3
3
OH
C3H5
( )3
Na
R-COO
+
Muối các axit béo
Glixerol
Chất béo
Hỗn hợp muối natri của các axit béo là thành phần chính của xà phòng , vì vậy, phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm còn gọi là phản ứng xà phòng hóa.






- Phản ứng trên gọi là phản ứng xà phòng hóa.
(R-COO)3C3H5 + 3H2O

C3H5(OH)3 + 3R- COOH

Axit béo
Glixerol
Chất béo
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm (PƯ xà phòng hóa)







(R-COO)3C3H5 + 3H2O

C3H5(OH)3 + 3R- COOH

Axit béo
Glixerol
Chất béo
(R-COO)3C3H5 + 3NaOH

C3H5(OH)3 + 3R- COONa

Muối các axit béo
Glixerol
Chất béo
Bài tập 3: Hoàn thành các câu sau đây bằng cách điền những từ thích hợp vào chỗ trống.

a) Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng ………….. este trong môi trường ……….... tạo ra ……………và ………..………..…

b) Phản ứng của chất béo với nước trong môi trường axit là phản ứng ………….. nhưng không phải là phản ứng …………..…..

thủy phân
kiềm
muối của các axit béo
thủy phân
glixerol
xà phòng hóa
- Phản ứng trên gọi là phản ứng xà phòng hóa.
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm(PƯ xà phòng hóa)







V– Ứng dụng.







- Chất béo là thành phần cơ bản trong thức ăn của người và động vật.





Hãy cho biết, chất béo có ứng dụng gì trong đời sống và trong công nghiệp?
- Trong công nghiệp,chất béo chủ yếu dùng để điều chế glixerol và xà phòng.







* Khi bị oxi hóa, chất béo cung cấp năng lượng cho cơ thể nhiều hơn so với chất đạm và chất bột.
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
Bệnh béo phì
I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







V– Ứng dụng.







- Chất béo là thành phần cơ bản trong thức ăn của người và động vật.





Hãy cho biết hiện tượng xảy ra khi để thực phẩm có chứa chất béo lâu ngày trong không khí?
Khi để lâu trong không khí, chất béo có mùi ôi.
- Trong công nghiệp, chất béo chủ yếu dùng để điều chế glixerol và xà phòng.







Vậy muốn thực phẩm không bị ôi ta làm cách nào?
Để hạn chế điều này cần bảo quản chất béo ở nhiệt độ thấp hoặc cho vào chất béo một ít chất chống oxi hóa, hay đun chất béo (mỡ) với một ít muối ăn.
Đó là do tác dụng của hơi nước, oxi và vi khuẩn lên chất béo.
Hãy cho biết, nếu ăn nhiều dầu mỡ sẽ như thế nào?
Dễ mắc các bệnh như béo phì, tim mạch, tiểu đường, huyết áp cao, đột quỵ,…
Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm(PƯ xà phòng hóa)







I – CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?







II– TÍNH CHẤT VẬT LÍ.







III– THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO.







IV– TÍNH CHẤT HÓA HỌC.







1– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch axit.







V– Ứng dụng.







- Chất béo là thành phần cơ bản trong thức ăn của người và động vật.





- Trong công nghiệp, chất béo chủ yếu dùng để điều chế glixerol và xà phòng.







Tiết 59 - Bài 47: CHẤT BÉO
2– Phản ứng thủy phân chất béo trong dung dịch kiềm(PƯ xà phòng hóa)







Bài tập 4 : Hoàn thành các phương trình phản ứng sau:

a) (CH3COO)3C3H5 + NaOH  ? + ?

b) (C17H35COO)3C3H5 + H2O  ? + ?

c) (C17H33COO)3C3H5 + ?  C17H33COONa + ?

d) CH3COOC2H5 + ?  CH3COOK + ?
Đáp án:

a) (CH3COO)3C3H5 + 3NaOH  3CH3COONa + C3H5(OH)3

b) (C17H35COO)3C3H5 + 3H2O  3C17H35COOH + C3H5(OH)3

c) (C17H33COO)3C3H5 + 3NaOH  3C17H33COONa + C3H5(OH)3

d) CH3COOC2H5 + KOH  CH3COOK + C2H5OH
* Hướng dẫn bài tập 4 SGK/147:
Hướng Giải
*Viết phản ứng xà phòng hóa:
a) Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng:
mxà phòng =
Chất béo + Natri hiđroxit  Glixerol + Muối các axit béo
mchất béo + mnatrihiđroxit = mglixerol + mmuối
Hướng dẫn về nhà
* Tóm tắt:
mglixerol = 0,368 kg
mnatri hiđroxit = 1,2 kg;
mchất béo = 8,58 kg ;
mmuối các axit béo = 60% mxà phòng
a) mmuối = ? kg
b) mxà phòng = ? kg
b) Tính mxà phòng :
 mmuối = ? kg
1. Học kĩ CHẤT BÉO.

2. Làm bài tập số 1, 4 SGK/147
* Chuẩn bị bài sau:

- Ôn lại các kiến thức về rượu etylic, axit axetic, chất béo.

- Nghiên cứu trước bài 48: Luyện tập: Rượu etylic, axit
axetic, chất béo
Hướng dẫn về nhà