Tiết 46 -Bài 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
( THẾ KỈ XVI - XVIII)
Hãy chọn tên nhân vật và địa điểm của các cuộc khởi nghĩa tương ứng với các mốc thời gian:
Trần Tuân
Phùng Chương
Lê Hy, Trịnh Hưng
Trần Cảo
Tam Đảo
Sơn Tây ( Hà Nội)
Đông Triều (Quảng Ninh)
Nghệ An, Thanh Hóa
Theo em, vì sao các cuộc khởi nghĩa đều lần lượt thất bại ?
- Các cuộc khởi nghĩa nổ ra lẻ tẻ, rời rạc, chưa có sự liên kết với nhau nên quân triều đình dễ dàng đàn áp.
Các cuộc khởi nghĩa nổ ra một cách tự phát, chưa có sự chuẩn bị chu đáo.
- Lực lượng tham gia chủ yếu là nông dân…
Triều đình phong kiến rối loạn, các phe phái liên tục chém giết lẫn nhau
Sự suy yếu của triều đình nhà Lê được biểu hiện như thế nào?
Lập ra Nam triều
Trước tình hình đó Mạc Đăng Dung đã làm gì?
Chương V: ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỶ XVI - XVIII
Tiết 46 -Bài 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN
TẬP QUYỀN ( THẾ KỈ XVI - XVIII)
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
Mạc Đăng Dung (1483 - 1541) là cháu 7 đời của trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi thời Trần. Ông là người làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương (nay là tỉnh Hải Phòng).  Hồi nhỏ làm nghề đánh cá, lớn lên có sức khoẻ, đỗ lực sĩ. Năm 1508, được cử làm chỉ huy sứ vệ thần vũ sau đó lên chức trấn thủ Sơn Nam và cuối cùng là Tể tướng.
Thảo luận: nguyên nhân hình thành Nam triều và Bắc triều?
Thế kỉ XVI
Thế lực nhà Lê ngày càng suy yếu
Cuộc tranh chấp quyền lực ngày càng quyết liệt
Họ Mạc tiêu diệt các thế lực đối lập thâu tóm mọi quyền hành
CHIẾN TRANH NAM – BẮC TRIỀU
Thế kỉ XVI
Thế lực nhà Lê ngày càng suy yếu
Cuộc tranh chấp quyền lực ngày càng quyết liệt
Họ Mạc tiêu diệt các thế lực đối lập thâu tóm mọi quyền hành
CHIẾN TRANH NAM – BẮC TRIỀU
Năm 1527 Mạc Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi, lập ra nhà Mạc (Bắc Triều).
Thế kỉ XVI
Năm 1533: Nguyễn Kim vào Thanh Hóa
Lập người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua
Lấy danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc”
Sử cũ gọi là Nam triều (để phân biệt với Bắc triều của nhà Mạc).
CHIẾN TRANH NAM – BẮC TRIỀU


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê lập ra nhà Mạc (Bắc triều).
Năm 1533, Nguyễn Kim – một võ quan triều Lê đã chạy vào Thanh Hóa, lập một người dòng dõi nhà Lê lên làm vua, lấy danh nghĩa
“ phù Lê diệt Mạc” (Nam triều).
Sau khi thành lập 2 tập đoàn pk này đã làm gì?
Nêu diễn biến cuộc chiến tranh Nam triều và Bắc triều?
- 1533, Nguyễn Kim, võ quan nhà Lê, chạy vào Thanh Hoá, đưa một người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua. (Nam triều)
- Hai tập đoàn đánh nhau liên miên , kéo dài hơn 50 năm (1527-1592), với 38 trận lớn nhỏ.
- 1592, Nam triều chiếm Thăng Long, chiến tranh kết thúc.


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê lập ra nhà Mạc (Bắc triều).
Năm 1533, Nguyễn Kim – một võ quan triều Lê đã chạy vào Thanh Hóa, lập một người dòng dõi nhà Lê lên làm vua, lấy danh nghĩa
“ phù Lê diệt Mạc” (Nam triều).
b. Diễn biến:
- 1533, Nguyễn Kim, võ quan nhà Lê, chạy vào Thanh Hoá, đưa một người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua. (Nam triều)
- Hai tập đoàn đánh nhau liên miên ,Kéo dài hơn 50 năm.
- 1592, Nam triều chiếm Thăng Long, chiến tranh kết thúc.
-Là cuộc hỗn chiến tàn khốc nhằm tiêu diệt lẫn nhau giữa các tập đoàn PK đối lập, lôi kéo nhân dân cả nước vào một cuộc chiến đau thương. Gây tổn thất lớn về người và của (65 năm chiến tranh với 38 trận lớn nhỏ, hàng vạn người bị bắt đi lính, đi phu, mùa màng bị tàn phá. Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt....
Hậu quả của cuộc chiến tranh Nam-Bắc triều?
=>Kìm hãm gay gắt sự phát triển của XH.


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
b. Diễn biến:
c. Hậu quả: Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt.
“Cái cò lặn lội bờ sông.
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.
Nàng về nuôi cái cùng con.
Để anh đi trẩy nước non Cao Bằng”
Đây là cuộc nội chiến phong kiến để giành quyền lực và địa vị
=> Đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa.
Với hậu quả đó em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh?
Di tích thành nhà Mạc ( Lạng Sơn)


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
b. Diễn biến:
c. Hậu quả: Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt.
2. Chiến tranh Trịnh -Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong -Đàng ngoài
Sau khi chiến tranh kết thúc với phần thắng thuộc về (Nguyễn Kim), tình hình Nam triều có gì thay đổi?
Trịnh Kiểm giết Nguyễn Kim và con cả của Nguyễn Kim là Nguyễn Uông
-> Nắm quyền
- Là con thứ của Nguyễn Kim
- Lo sợ bị giết
xin vào trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam
Trước tình hình đó Nguyễn Hoàng đã làm gì?
Nguyễn Hoàng nghe tiếng Nguyễn Bỉnh Khiêm (người làng Trung Am, xứ Hải Dương, Trạng nguyên của triều Mạc, từng làm đến Thái bảo, đã về trí sĩ) là người giỏi về thuật số, liền bí mật sai người tới hỏi. Bỉnh Khiêm nhìn hòn non bộ trước sân mà ngâm rằng :
Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân.
(Nghĩa là : một dải Hoành Sơn, dung thân muôn đời. Hoành Sơn, tên nôm là Đèo Ngang, nằm giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình).
Người được sai đi đem câu ấy về thuật lại, Nguyễn Hoàng hiểu ý (của Nguyễn Bỉnh Khiêm). Lúc ấy tuy xứ Thuận Hóa đã được dẹp yên, nhà Lê đã đặt Tam ti (cơ quan cấp trấn, gồm Thừa ti trông coi về hành chính và thuế khóa, Đô ti trông coi về quân sự và Hiến ti trông coi về tư pháp) và phủ huyện để cai trị, nhưng lòng dân vẫn còn li tán, Trịnh Kiểm cũng lấy đó làm mối lo. Nguyễn Hoàng nhờ chị là Ngọc Bảo (vợ Trịnh Kiểm) nói với Kiểm cho mình vào trấn thủ đất Thuận Hoá. Trịnh Kiểm thấy đất ấy hiểm nghèo lại xa xôi, bèn cho ngay. Vua Lê nghe theo, trao cho Nguyễn Hoàng cờ tiết của trấn, phàm mọi việc của trấn đều ủy thác cho Nguyễn Hoàng cả, chỉ phải đóng thuế hàng năm mà thôi".
- Trước khi chết (1613) Nguyễn Hoàng dặn lại con là Nguyễn Phúc Nguyên: Đất Thuận-Quảng phía Bắc có Hoành Sơn và Linh Giang (s.Gianh), phía nam có núi Hải Vân và Thạch Bi, địa thế hiểm cố, thật là một nơi để cho người anh hùng dụng võ. Nếu biết dạy bảo nhân dân, luyện tập binh sĩ kháng cự lại họ Trịnh thì gây đc cơ nghiệp muôn đời“
- 1545 Nguyễn Kim mất, con rể Trịnh Kiểm lên thay-> hình thành thế lực họ Trịnh.Họ Trịnh xưng vương, gọi là chúa trịnh biến vua lê thành bù nhìn. (Đ.Ngoài).
- Người con cả của Nguyễn Kim là Nguyễn Uông bị đầu độc chết, con thứ là Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam-> hình thành thế lực họ Nguyễn ( Đàng Trong)
Thế lực họ Nguyễn ở Đàng trong được hình thành như thế nào?
Trịnh Kiểm nắm binh quyền
Chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ
1558
1545
1627
Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa
CHIẾN TRANH TRỊNH – NGUYỄN
Trịnh Kiểm nắm binh quyền
Chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ
1558
1545
1672
1627
Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa
Chiến tranh kết thúc
CHIẾN TRANH TRỊNH – NGUYỄN


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
b. Diễn biến:
c. Hậu quả: Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt.
2. Chiến tranh Trịnh -Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong -Đàng ngoài
- Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rễ là Trịnh Kiểm lên thay nắm toàn bộ binh quyền => hình thành thế lực họ Trịnh.
a. Nguyên nhân:
- Người con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng được đưa vào trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam => hình thành thế lực họ Nguyễn.
Trong gần nửa thế kỷ từ năm 1627-1672 họ Trịnh và họ Nguyễn đánh nhau 7 lần. Từ Quảng Bình đến Nghệ An trở thành chiến trường ác liệt, cuối cùng hai bên lấy sông Gianh làm ranh giới.
Thời gian chiến tranh Trịnh - Nguyễn diễn ra bao lâu?
Lược đồ chiến tranh Trịnh - Nguyễn
Sông Gianh (Quảng Bình)
Đàng ngoài
Đàng trong
Họ Trịnh
HỌ NGUYỄN


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
b. Diễn biến:
c. Hậu quả: Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt.
2. Chiến tranh Trịnh -Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong -Đàng ngoài
a. Nguyên nhân:
b. Diễn biến:
- Đầu thế kỉ XVII , Cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ
- Chiến tranh diễn ra (1627-1672) đã 7 lần đánh nhau, chiến trường chính là Quảng Bình – Hà Tĩnh
- Cuối cùng lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới chia cắt đất nước.
Đất nước bị chia cắt thành Đàng Trong-Đàng Ngoài
“Khôn ngoan qua được Thanh Hà
Dẫu rằng có cánh khó qua Lũy Thầy”
- Riêng vùng Nghệ An người chết quá nửa.
Cuộc chiến tranh này đã dẫn đến hậu quả như thế nào?
-Nhân dân đói khổ ly tán.
- Ngăn cản sự phát triển kinh tế chung.
- Làm thế và lực đất nước suy yếu
- Đất nước chia cắt lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới phân chia 2 đất nước (nghiêm trọng nhất). Kéo dài đến cuối TK XVIII, gây bao đau thương cho dân tộc và tổn hại cho sự phát triển của đất nước, kéo dài tình trạng chia cắt đất nước hơn hai thế kỉ.
Trong các hậu quả trên hậu quả nào nghiêm trọng nhất?


Tiết 46: BÀI 22. SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỈ XVI – XVIII)
a. Nguyên nhân:
II. Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc Triều và Trịnh – Nguyễn
1. Chiến tranh Nam – Bắc Triều
b. Diễn biến:
c. Hậu quả: Nhân dân đói khổ, ly tán, đất nước bị chia cắt.
2. Chiến tranh Trịnh -Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong -Đàng ngoài
a. Nguyên nhân:
b. Diễn biến:
c. Hậu quả:
- Nhân dân đói khổ, li tán.
- Đất nước bị chia cắt: Đàng Trong và Đàng Ngoài
Tại sao gọi là thời kì vua Lê chúa Trịnh?
Ở Đàng Ngoài: Họ Trịnh xây dựng vương phủ bên cạnh triều đình vua Lê. Họ Trịnh nắm toàn bộ quyền thống trị, nhưng vẫn phải dựa vào danh nghĩa vua Lê, nhân dân gọi là “vua Lê – chúa Trịnh”
PHỦ CHÚA TRỊNH
Tại sao gọi là “chúa Nguyễn” ?
Ở Đàng Trong: con cháu họ Nguyễn nối nhau cầm quyền, nhân dân gọi là “chúa Nguyễn”
Qua tiết học, em có nhận xét gì về tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam trong các thế kỉ XVI - XVIII?
Không ổn định: do chính quyền thay đổi liên miên và chiến tranh liên tiếp xảy ra
=> Đời sống nhân dân đói khổ.
Qua tình hình chính trị, xã hội Việt Nam trong các thế kỉ XVI – XVIII, điều em mong muốn là gì và điều em không muốn là gì ?
Đều mong muốn: Đất nước thống nhất, triều đình, quan lại quan tâm đến đời sống kinh tế - xã hội nhân dân...
Đều không mong muốn: Đất nước không bị chia cắt, không chiến tranh, nhân dân không đói khổ...
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Đáp án
BÀI TẬP CŨNG CỐ
Bài tập: Điền từ thích hợp vào chỗ trồng cho phù hợp nội dung
1. Năm ............, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê lập ra nhà Mạc (Bắc triều).
2. Năm ............, Nguyễn Kim – một võ quan triều Lê đã chạy vào Thanh Hóa, lập một người dòng dõi nhà Lê lên làm vua, lấy danh nghĩa ................................. (Nam triều).
3. Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rễ ....................... lên thay nắm toàn bộ binh quyền => hình thành thế lực họ Trịnh.
Trịnh Kiểm
“ phù Lê diệt Mạc”
1527
1533
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7
+ 1
+ 4
+ 5
+ 6
+ 7
+ 2
+ 3
T
R
Ị
N
H
D
U
Y
S
Ả
N
T
R
I
Ề
U
Đ
Ì
N
H
T
R
Ầ
N
T
U
Â
N
N
H
Â
N
D
Â
N
Đ
Ị
A
C
H
Ủ
T
A
M
Đ
Ả
O
P
H
O
N
G
K
I
Ế
N
Tổ chức cao nhất của nhà nước phong kiến:
Ai là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa
nông dân năm 1511?
Khi nhà Lê suy thoái, ai là người phải gánh chịu
hậu quả cuối cùng?
Ngoài việc nông dân mâu thuẫn với quan lại
triều đình, họ còn mâu thuẫn với ai?
Địa điểm bùng nổ cuộc khởi nghĩa
Phùng Chương (1515)?
Chế độ có vua là người đứng đầu, có quyền lực tối cao
Nhất?
Dưới thời của vua Lê Tương Dực, ai là người gây nhiều
phe phái, đánh nhau liên miên?
T
R
Ầ
N
C
Ả
O
Họ Trịnh
HỌ NGUYỄN
Học bài cũ

HƯỚNG DẪN HỌC:
Soạn mục I bài 23: Kinh tế - văn hóa TK XVI - XVIII
- Cho biết tình kinh kế nông nghiệp ở đằng trong, đằng ngoài có bước biến chuyển như thế nào.
- Sự khác nhau giữa kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hoá ở 2 miền đất nước, nguyên nhân của sự khác nhau đó.
Trả lời câu hỏi cuối SGK
Thanks for listening !
This is where you section ends. Duplicate this set of slides as many times you need to go over all your sections.