BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(Phạm Tiến Duật)
I-TRI THỨC ĐỌC HIỂU
1. Tri thức lịch sử
2. Tri thức văn học
a) Tác giả
- Phạm Tiến Duật là tác giả của giai điệu quen thuộc trong bài hát Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây, (1941-2007), quê ở Phú Thọ.
- Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ nhà thơ trẻ thời kì kháng chiến chống Mĩ.
- Thơ Phạm Tiến Duật tập trung thê hiện hình ảnh của tuổi trẻ trong kháng chiến bằng một giọng thơ sôi nổi, tinh nghịch, hồn nhiên.
- “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là một bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ của ông.
I-TRI THỨC ĐỌC HIỂU
2. Tri thức văn học
b) Tác phẩm
- Xuất xứ: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” được Phạm Tiến Duật sáng tác năm 1969, in trong tập thơ “Vầng trăng quầng lửa”.
- Thể thơ: tự do, 7 chữ + 8 chữ gần với lời nói, sự tự do, phóng khoáng của tuổi trẻ

II-ĐỌC HIỂU
*Đọc-chú thích
*Ý nghĩa nhan đề:
-tiểu đội xe không kính: hiện thực ác liệt của chiến tranh, của đoàn xe vận tải vì miền Nam
-bài thơ: nhấn mạnh góc nhìn của nhà thơ trước hiện thực ấy.
*Chủ đề:
Bài thơ là tượng đài về những chiến sĩ lái xe gian khổ mà anh hùng trên tuyến đường Trường Sơn thời kì kháng chiến chống Mĩ.
1. Hình ảnh người chiến sĩ lái xe
a) Hình ảnh những chiếc xe không kính
- Các nhà thơ thường có xu hướng “đẹp hoá”, “lãng mạn hoá” hình ảnh xe cộ, tàu thuyền khi đưa vào tác phẩm <> Phạm Tiến Duật lại thực hoá, “có sao nói vậy” hình ảnh vùa chân thực vừa mới mẻ
- Chiếc xe ban đầu: có kính về sau: không còn kính  không có kính ”thương hiệu”, “model” xe mới cách nói hóm hỉnh, trào lộng về những chiếc xe tải trong kháng chiến chống Mĩ
“ Không có kính không phải vì xe không có kính”
- Biểu hiện: kính vỡ, có bụi, không có đèn, không có mui, thùng xe có xước,…
“Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xước”
chiếc xe bị biến dạng, “buồn cười” vì sự huỷ hoại của quân thù
“Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”
sự ác liệt của chiến tranh, sự tấn công tàn khốc của giặc Mĩ

…
Nhưng trong những chiếc xe không có kính ấy là cả một tiểu đội, đoàn kết, chạy không ngừng nghỉ bởi xe cũng như người đang ngút cao lòng yêu nước, căm thù giặc:
“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
Sự bền bỉ, sắt son của xe tượng trưng cho tấm lòng của những chiến sĩ lái xe trên đường Trường Sơn đối với miền Nam ruột thịt, đối với khát vọng hoà bình, thống nhất non sông.
b) Hình ảnh những chiến sĩ lái xe không kính
Đối diện trước sự ác liệt của chiến tranh, sự bất lợi, trở ngại của phương tiện vận tải càng ngời sáng phẩm chất của tuổi trẻ, của thế hệ lên đường vì miền Nam ruột thịt, vì sứ mệnh thống nhất non sông.
- tư thế thoải mái, hiên ngang khi lái những chiếc xe không đảm bảo an toàn:
“Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.”
- ừ ngữ “nhìn đất”, “nhìn trời”, “nhìn thẳng” ngắn gọn như những khẩu lệnh chiến đấu, mạnh mẽ và quyết liệt
- điệp từ “nhìn”: khẳng định thái độ chủ động, hiên ngang đối diện những thử thách, sự ác liệt của chiến sự trên đường vào Nam
- lái xe trên những cung đường dốc đứng, tốc độ cao mà vẫn vui tươi, thoải mái:
“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái.”
 miêu tả thực tế mà nhẹ nhàng, bình thản như đang làm văn miêu tả hướng mắt nhìn thi vị hoá khó khăn, gian khổ
“Đường ra trận mùa này đẹp lắm
Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây” (Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây)
- vui vẻ bất chấp khó khăn, gian khổ:
“Không có kính, ừ thì có bụi
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.”
cá tính tinh nghịch, sôi nổi của tuổi trẻ: tóc lấm bụi = tóc người già, phì phèo hút thuốc, cười ha ha
- quên mình vì nhiệm vụ:
“Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.”
+ lái xe bất kể trời mưa xối xả vào người, bất kể cơ thể lạnh cóng, chỉ biết cho xe về bến đúng hẹn, đúng giờ.
+ “ừ thì”, “chưa cần thay”, “gió lùa khô mau thôi”: như lời nói, thái độ ngang tàng, bình thản, chịu đựng hi sinh của tuổi trẻ

- sống giữa tình đồng đội vô tư, gắn bó:
“Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi.
 
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy”
+ tất cả chiến sĩ gặp trên đường đều xem là bạn bè, thân thiện với tất cả
+ cùng ăn với nhau những bữa cơm đạm bạc giữa rừng Trường Sơn
 cùng chung một lí tưởng
- tấm lòng vì miền Nam:
“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
+hình ảnh ẩn dụ: trái tim tấm lòng, tình cảm thiêng liêng dành cho miền Na, cho một phần của Tổ quốc
những tấm gương sống động về sự hi sinh, cống hiến của tuổi trẻ dành cho quê hương, đất nước
2. Nghệ thuật
- ngôn ngữ: bình dị, gần với lời nói: không có kính không phải vì xe không có kính, ừ thì, phì phèo, cười ha ha giản dị, hồn nhiên của tuổi trẻ
- nhịp thơ: sôi nổi, mạnh mẽ, như kể chuyện
thể hiện được tính cách, tâm hồn của một thế hệ “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”
*Tổng kết
- Phía sau những hình ảnh ngộ nghĩnh của những chiếc xe tải không còn kính là hình tượng những chiến sĩ lái xe không nề hà hiểm nguy, ngày đêm tiếp lửa cho chiến trường miền Nam.
- Đọc được những tác phẩm nói về các chú bộ đội, các chiến sĩ lái xe, chúng em càng hiểu được sự hi sinh to lớn của thế hệ cha anh để có được độc lập, hoà bình hôm nay. Chúng em sẽ cố gắng học tập, noi theo họ để trở thành con ngoan trò giỏi, có ích cho đất nước sau này.
LUYỆN TẬP
Nhóm 1: Hạnh, Tâm, Duy, Tài, Kiều Anh
Thảo luận nhé !
Nhóm 2: Ngân, Kim Anh, Thuần, Trường, Huy
Nhóm 3: Đào, Nhựt, Hiền, Phúc, Nghĩa
Nhóm 4: Nga, Cường, Dao, Thiện, Khang
Nhóm 5: Nhi, Vân Anh, Mi, Phát, Tuấn
Nhóm 1: Bắc, Trần Nhân, Thiện Phúc, Sương
Thảo luận nhé !
Nhóm 2: Khang, Ngân, Quốc, Tấn Phúc
Nhóm 3: An, Ân, Hân, Hằng, Tuyết, Việt
Nhóm 4: Hồ Nhân, Ngọc, Thuý Nguyên, Thu
Nhóm 5: Anh, Bảo Nguyên, Trâm, Trường
Kiểm tra kết quả soạn ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1
2
3
4
5
6
7
8
Trò chơi chọn số đáp lời
Câu #1. Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Đồng chí có gì đặc biệt?
Đáp án #5. “Đồng chí” được Chính Hữu sáng tác năm 1947, sau chiến thắng chiến dịch Việt Bắc, đẩy lui cuộc tấn công lớn của thực dân Pháp.
Câu #2. Hãy cho biết chủ đề của bài thơ “Đồng chí”.
Đáp án #4. Bài thơ là bản nhạc lòng giản dị mà cao đẹp về tình đồng đội giữa những người lính thời kháng chiến chống Pháp.
Câu #3. Sau khi phân tích phần nội dung của bài thơ “Đồng chí”, các em phải phân tích thêm phần gì?.

Đáp án #2.
Sau khi phân tích phần nội dung của bài thơ “Đồng chí”, các em phải phân tích thêm phần nghệ thuật.
Câu #4. Xác định thể thơ của bài thơ “Đồng chí”.
B. thể thơ 7 chữ
D. thể thơ dài ngắn
C. thể thơ 6 chữ
A. thể thơ tự do
Câu #5. Có hai nội dung trọng tâm cần phân tích về bài thơ “Đồng chí”. Em hãy cho biết đó là những nội dung nào?
A. nghệ thuật
D. đáp án B và C
C. tình đồng chí giữa những người lính
B. hình ảnh người chiến sĩ
Câu #6. Khi phân tích hình ảnh người lính trong bài thơ “Đồng chí”, có mấy điểm cần phải phân tích?
A. 5 điểm
B. 4 điểm
C. 6 điểm
D. 7 điểm
Câu #7. Trước khi phân tích tình đồng chí giữa những người lính trong bài thơ “Đồng chí”, cần phân tích nội dung nào trước?
A. nguồn gốc tạo nên tình đồng chí
B. hình ảnh người lính
C. không phải đáp án A và B
D. đáp án A và B
Câu #8. Hãy đọc ít nhất 4 câu thơ của bài thơ “Đồng chí”.
1
2
3
4
5
6
7
8
Trò chơi chọn số đáp lời
Câu #1. Khi phân tích hình ảnh những chiếc xe không kính, có mấy điểm cần phải phân tích?
A. 1 điểm
B. 2 điểm
C. 3 điểm
D. 4 điểm
Câu #2. Căn cứ vào bài học, em hãy cho biết cần lưu ý mấy điểm về tác giả Phạm Tiến Duật ?
A. 1 điểm
B. 2 điểm
C. 3 điểm
D. 4 điểm
Câu #3. Hãy cho biết ý nghĩa của nhan đề “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”.

Đáp án #2.
-tiểu đội xe không kính: hiện thực ác liệt của chiến tranh, của đoàn xe vận tải vì miền Nam
-bài thơ: nhấn mạnh góc nhìn của nhà thơ trước hiện thực ấy.
Câu #4. Khi phân tích đặc điểm nghệ thuật của “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” cần chú ý phân tích gì?
A. ngôn ngữ
B. nhịp thơ
C. giọng thơ
D. đáp án A và B
Câu #5. Khi phân tích hình ảnh những chiến sĩ lái xe, có mấy điểm cần phải phân tích?
A. 5 điểm
B. 6 điểm
C. 3 điểm
D. 4 điểm
Câu #6. Hãy điền vào chỗ trống cho phát biểu về chủ đề “Bài thơ VTĐXKK”: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là tượng đài về những chiến sĩ lái xe … trên tuyến đường Trường Sơn thời kì kháng chiến chống Mĩ.
A. gian khổ
D. anh hùng
C. anh hùng mà gian khổ
B. gian khổ mà anh hùng
Câu #7. Trọng tâm phân tích của “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là gì?
A. hình ảnh những người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn thời kháng chiến chống Mĩ
D. đáp án A, C
C. hình ảnh những chiếc xe không kính trên tuyến đường Trường Sơn thời kháng chiến chống Mĩ
B. hình ảnh những người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn
Câu #8. Xác định thể thơ của “Bài thơ về tiểu đội xe không kính.
A. thể thơ 7 chữ
D. thể thơ 7, 8 chữ
C. thể thơ 8 chữ
B. thể thơ tự do

Cảm ơn các bạn đã hợp tác !