BÀI 31:
CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
I/ Khái niệm công nghệ tế bào
M?T S? TH�NH T?U ?NG D?NG C?A CễNG NGH? T? B�O
Nhõn gi?ng vụ tớnh chu?i v� hoa phong lan b?ng phuong phỏp nuụi c?y mụ
Nhõn b?n vụ tớnh c?u v� chú
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
I/ Khái niệm công nghệ tế bào
1. Khái niệm :
Công nghệ tế bào là ngành kỹ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
2. Các công đoạn : gồm 2 công đoạn thiết yếu :
- Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo mô sẹo
- Dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi sinh giống) ở cây trồng
Cây non chuyển sang trồng trong đất ở vườn ươm có mái che trước khi trồng ngoài đồng ruộng.
Cây con được tạo thành từ mô sẹo
Cây tạo thành từ nuôi cấy mô được trồng trên đồng ruộng
Tách mô phân sinh từ đỉnh sinh trưởng (từ đỉnh sinh trưởng hoặc từ tế bào lá non) nuôi cấy ở môi trường dinh dưỡng đặc biệt trong ống nghiệm để tạo ra các mô sẹo.
Dùng hooc môn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành các cây con hoàn chỉnh.
1/ Trình bày quy trình nhân giống trong ống nghiệm ở cây trồng ?
Là phương pháp có hiệu quả để tăng nhanh số lượng cá thể đáp ứng yêu cầu của sản xuất.
Bảo tồn gen các loài thực vật quí hiếm có nguy cơ tuyệt chủng.
Sâm ngọc linh
2/ Ưu điểm và triển vọng của phương pháp này ?
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi sinh giống) ở cây trồng
- Ưu điểm :
+ Tăng nhanh số lượng cây trồng.
+ Rút ngắn thời gian tạo cây con.
+ Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm.
- Thành tựu : nhân giống ở cây khoai tây, mía, hoa phong lan, cây gỗ quí…
Ví dụ : Hoa phong lan hiện nay rất đẹp và giá thành rẻ
Tại sao trong nhân giống vô tính ở thực vật, người ta không tách tế bào già hay mô đã già ?
Nếu dùng các tế bào đã qua phân hóa hoặc đã già thì khi nuôi cấy phải qua khâu phản phân hóa, chúng mới có thể phân bào và tái sinh thành cơ thể hoàn chỉnh → tốn thời gian, hóa chất, kinh phí. Trong trường hợp cần thiết, người ta mới sử dụng tế bào đã phân hóa để duy trì các nguồn gen quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng
- Dùng phương pháp nuôi cấy tế bào để tạo ra giống lúa mới DR2 có năng suất và độ thuần chủng cao, chịu nóng và khô hạn tốt.
- Giống lúa mới DR2 có năng suất và độ thuần chủng cao, chịu nóng và khô hạn tốt.
- Người ta đã làm như thế nào để tạo ra giống lúa DR2 ?
- Giống lúa mới cấp quốc gia DR2 có đặc tính gì ?
- Chọn lọc được dòng tế bào xôma chịu nóng và khô từ tế bào phôi của giống lúa CR203.
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
Tạo giống cây trồng mới bằng cách chọn dòng tế bào xôma biến dị.
- VD : SGK
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng
-Thế giới nhân bản thành công trên cừu Đôli, chó, ngựa, khỉ và một số loài động vật khác.
-Ở Việt Nam nhân bản thành công trên cá Trạch.
-Một số thành tựu của thế giới và ở Việt Nam về nhân bản vô tính ở động vật.
3. Nhân bản vô tính ở động vật
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
Qui trình nhân bản vô tính ở cừu Đôli
Phuong phỏp nhõn b?n vụ tớnh ? d?ng v?t l�:
Chuy?n nhõn m?t t? b�o sinh d?c v�o m?t t? b�o tr?ng l?y m?t nhõn r?i kớch thớch phỏt tri?n th�nh phụi, phụi phỏt tri?n th�nh co th? m?i ch? ch?a 1 b? NST 2n c?a co th? m?.
BÀI 31. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
II/ Ứng dụng công nghệ tế bào
3. Nhân bản vô tính ở động vật
+ Nhân nhanh nguồn gen động vật quí hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng
+ Tạo cơ quan nội tạng của động vật đã được chuyển gen người để chủ động cung cấp cơ quan thay thế cho các bệnh nhân bị hỏng cơ quan tương ứng.
Để tạo ra cơ quan (hoặc cơ thể) hoàn chỉnh, người ta tách…………………. từ cơ thể rồi nuôi cấy để tạo ……………, dùng hoocmôn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành…………. hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
Tế bào hoặc mô
Mô sẹo
Cơ quan
Di?n v�o ch? ch?m (..) cỏc t? cũn thi?u trong cõu sau dõy:
LUYỆN TẬP
















Bằng kiến thức đã học, hãy hoàn chỉnh sơ đồ sao cho đúng với qui trình nhân giống vô tính ở thực vật:
Tế bào gốc (5)
Mô sẹo (2)
Cây con (6)
Cây con hoàn chỉnh(4)
Cây con nuôi trong nhà lưới (1)
Cây con trồng trên đồng ruộng (3)
LUYỆN TẬP
Hướng dẫn tự học ở nhà
Chép bài, Học bài.
Xem lại các bài đã học để ôn tập kiểm tra cuối kì I