QUY ĐỊNH TRONG BUỔI HỌC ONLINE
MỞ MÀN HÌNH TRONG SUỐT BUỔI HỌC.
TẮT MICRÔ VÀ CHỈ MỞ KHI PHÁT BIỂU.
KHI CẦN PHÁT BIỂU, HÃY GIƠ TAY( BIỂU TƯỢNG BÀN TAY MÀU VÀNG)
KHÔNG VẼ BẬY LÊN MÀN HÌNH CHUNG.
Bài 2: ( ĐỀ THI hki- q1) )
Một ô tô có khối lượng 3 tấn đang chuyển động thẳng đều trên đường nằm ngang. Biết độ lớn lực cản lên ôtô bằng 0,5 lần trọng lượng ôtô.
Tính độ lớn lực kéo làm ôtô chuyển động thẳng đều trên đường nằm ngang.
b. Biểu diễn các lực tác dụng lên ôtô
(Tỉ xích tự chọn và vẽ ôtô là vật hình chữ nhật ).

Ô tô chuyển động thẳng đều trên đường ngang nên chịu tác dụng của 2 cặp lực cân bằng:
lực nâng N và trọng lực P đều có phương thẳng đứng,
độ lớn P=N=10m = 10.3000 = 30000N
( 3 tấn = 3000kg) , lực N hướng lên và trọng lượng P hướng xuống dưới
lực kéo Fk và lực cản Fc đều có phương nằm ngang,
độ lớn Fk=Fc=0,5P = 0,5x 30000N = 15000N, lực Fc hướng qua trái và lực Fk từ trái qua phải.
Tỉ xích được chọn là 15000N ứng với 2cm .
BÀI TẬP VỀ NHÀ
1. Vận dụng khái niệm quán tính để giải thích một số hiện tượng sau:
Khi ngồi trên máy bay lúc hạ cánh (hoặc lúc cất cánh), ngồi trên ôtô đang phóng nhanh phải thắt dây an toàn
Khi ngồi trên máy bay lúc hạ cánh (hoặc lúc cất cánh), ngồi trên ôtô đang phóng nhanh , nếu máy bay ( hoặc ô tô) thay đổi vận tốc đột ngột, phần cơ thể ngồi trên máy bay ( hoặc ô tô) thay đổi chuyển động theo máy bay , nhưng phần trên cơ thể vẫn chuyển động như cũ do có quán tính . Vì thế có thể gây tai nạn như va đầu vào thành ghế trước (hoặc ghế sau ) rất nguy hiểm. Do đó bắt buộc phải thắt dây an toàn .
*Bài 3: ( ĐỀ THI hki- q1)
Một con báo đang đuổi riết một linh dương, Khi báo chuẩn bị vồ linh dương thì linh dương nhảy tạt qua một bên và trốn thoát được. Hãy giải thích trên cơ sở khoa học của biện pháp thoát hiểm này.
Một con báo đang đuổi riết một linh dương, Khi báo chuẩn bị vồ linh dương thì linh dương nhảy tạt qua một bên, con báo do nặng hơn linh dương nên có quán tính lớn, không kịp thay đổi chuyển động và tiếp tục chạy thẳng như cũ. Khi đó linh dương sẽ nhanh chóng chạy thoát được.
Kiểm tra bài cũ
Câu 1 : Hãy điền từ vào chỗ trống trong câu sau :
Hai lực cân bằng là hai lực ……………….......
có cường độ …………………, phương nằm trên
cùng một ..………….…. và ………… ngược nhau
cùng đặt lên 1 vật
bằng nhau
đường thẳng
chiều
Kiểm tra bài cũ
Câu 2 : Hãy chọn kết luận đúng ?
Dưới tác dụng của 2 lực cân bằng vật sẽ :
a) Tiếp tục đứng yên.
b) Tiếp tục chuyển động.
c) Đang đứng yên tiếp tục đứng yên, đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều.
d) Thay đổi chuyển động.
Kiểm tra bài cũ
Câu 3 : Khi ôtô đột ngột thắng gấp, hành khách trên xe sẽ :
a) Nghiêng người sang trái.
b) Nghiêng người sang phải.
c) Ngã về phía sau.
d) Ngã về phía trước.
Di chuyển bằng xe bò ngày xưa rất chậm và khó khăn so với ô tô hiện nay. Có sự khác nhau nào giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bánh xe đạp, trục bánh xe ôtô ngày nay?
Mất hàng chục thế kỉ để tạo ra sự khác biệt giữa hai loại trục bánh xe, đó là sự phát minh ra ổ bi . Tìm hiểu về lực ma sát sẽ giúp ta hiểu được ý nghĩa của sự phát minh này .
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Khi nào có lực ma sát
1. Lực ma sát trượt
2. Lực ma sát lăn
3. Lực ma sát nghỉ
II. Lực ma sát trong đời sống và trong kỹ thuật
III. Vận dụng
I. THẾ NÀO LÀ LỰC MA SÁT?
Lực ma sát là lực:
Xuất hiện tại bề mặt tiếp xúc của các vật
Có tác dụng cản trở chuyển động của vật.
II. CÁC LOẠI LỰC MA SÁT

1. LỰC MA SÁT TRƯỢT
Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt vật khác.
C1:Hãy tìm ví dụ về lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật.
-Bánh xe chuyển động chậm dần và ngừng lại khi hãm phanh .
-Trượt tuyết.
- Em bé trượt cầu tuột.
Hòn bi đang lăn trên sàn rồi từ từ dừng lại. Tại sao?
=> Do có lực cản của mặt sàn tác dụng lên hòn bi, gọi là ma sát lăn
Fms
Vậy lực ma sát lăn xuất hiện trong trường hợp nào? Có tác dụng gì?
2. Lực ma sát lăn:
Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật khác.
C2: Hãy tìm ví dụ về lực ma sát lăn trong đời sống và kĩ thuật.
ổ bi của bộ phận quay của xe đạp, xe ôtô.
- b�nh xe lan tr�n du?ng.
- dẩy vật nặng trên các con lăn.
Hình 6.1b 3 người đẩy
thùng trượt trên sàn.
Hình 6.1a Chỉ 1 người đẩy
thùng trên những bánh xe.
C3: Trong các trường hợp ở hình 6.1 dưới đây, trường hợp nào có lực ma sát trượt, trường hợp nào có lực ma sát lăn? Qua đó em có nhận xét gì về cường độ lực ma sát trượt, ma sát lăn?
Có ma sát lăn.
Có ma sát trượt
Dộ lớn ma sát lăn rất nhỏ
so với ma sát trượt.
Người ta tính được nếu thay ma sát trượt bằng
ma sát lăn có thể giảm lực ma sát đến 30 lần.
Hai loại lực ma sát trượt và ma sát lăn có điểm gì giống nhau?
Đều xuất hiện khi vật này chuyển động trên bề mặt của vật khác.
Đều có tác dụng ngăn cản chuyển động, vì vậy lực ma sát luôn ngược chiều chuyển động của vật.
Vậy nếu một vật đứng yên có chịu tác dụng của lực ma sát không? Chịu tác dụng trong trường hợp nào?
3.Lực ma sát nghỉ:
TN:Hình 6.2 ( trang 22 SGK )
_Tăng lực kéo lên đến 1N, vật có chuyển động không ? Chứng tỏ cường độ của lực ma sát nghỉ thay đổi tùy thuộc gì ?
Lực cản cân bằng với lực tác dụng lên vật giữ cho vật không bị trượt gọi là lực ma sát nghỉ.
Làm thí nghiệm như hình 6.2 SGK
0,5N
1N
=> Lực này gọi là lực ma sát nghỉ
Lực ma nghỉ xuất hiện khi có ngoại lực tác dụng vào vật.
Cường độ lực ma sát nghỉ có độ lớn bằng với độ lớn của lực tác dụng vào vật làm vật có xu hướng chuyển động.
Vật đứng yên chứng tỏ giữa mặt bàn với vật có một lực cản. Lực này đặt lên vật cân bằng với lực kéo để giữ cho vật đứng yên.
3/ Lực ma sát nghỉ:
- Giữ cho vật không bị trượt hoặc lăn khi vật bị tác dụng của lực khác.
C5: Hãy tìm các VD khác về lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật.
Ma sát giữa bàn chân với mặt sàn giúp chân ta không bị trượt về phía sau khi thân người nghiêng tới phía trước khi di chuyển.
Ma sát băng truyền tải và hành lý ở sân bay
F ms

Nhờ lực ma sát nghỉ của đất hướng về phía trước tác dụng lên bàn chân sau giữ cho bàn chân không bị trượt khi bước đi trên đường. Do đó ta đi lại được dễ dàng.
Lưu ý: Thông thường các bề mặt tiếp xúc mềm , nhám, sần sùi có lực ma sát lớn, các bề mặt cứng, trơn láng có lực ma sát nhỏ.
Lực ma sát làm mòn đĩa và xích của xe.
Xích xe đạp
Tra dầu vào xích xe để làm giảm ma sát.
Nhận xét các hiện tượng sau:
Trục quay có ổ bi
Trục quay
Lực ma sát trượt làm mòn trục và cản trở chuyển động quay của trục.
Dùng trục quay có ổ bi (thay ma sát trượt thành ma sát lăn) để làm giảm ma sát.
Khó quá!
Dễ quá!
Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của thùng đồ.
Dùng bánh xe (thay ma sát trượt thành ma sát lăn) để làm giảm ma sát khi đẩy.
Đẩy thùng đồ

Lực ma sát
Có lợi
Cách làm giảm ma sát
Cách làm tăng ma sát
Tra dầu mỡ
thường
xuyên

Gắn ổ bi
Thay ma sát
trượt thành ma
sát lăn, bôi trơn
mặt tiếp xúc …
Tăng độ nhám bề mặt, tăng lực ép lên vật.
Có hại
II. LỰC MA SÁT TRONG ĐỜI SỐNG VÀ KĨ THUẬT
Giúp mọi vật tựa lên nhau
Giúp ta đi được, đứng vững được, cầm giữ đồ vật được…
cản trở chuyển động
Các bề mặt tiếp xúc bị nóng lên, mòn đi,
các bộ phận trong động cơ mau hỏng
:
Hãy giải thích
các hiện
tượng sau và
cho biết trong
các hiện
tượng này
ma sát có
lợi hay có hại:
III. VẬN DỤNG
III. VẬN DỤNG
Học sinh quan sát và cho biết trong hiện tượng này ma sát có lợi hay có hại ?
Kết luận: không có ma sát nên học sinh bị trượt ngã => ma sát trong trường hợp này có lợi


Gi?i thích: Khi di tr�n s�n d� hoa m?i lau,r?t tron, l?c ma s�t ngh? gi?a s�n v?i ch�n ngu?i r?t nh?, n�n ta d? b? ng�.
Ma s�t trong tru?ng h?p n�y l� cĩ l?i.
Khi đi trên sàn đá hoa m?i
lau d? bị ngã.

III. VẬN DỤNG
Dây cung và cần kéo nhị của đàn cò cần có sự ma sát để tạo ra âm thanh
Kết luận : Trường hợp này ma sát có lợi
Người ta tăng ma sát bằng cách bôi nhựa thông vào dây cung của đàn Nhờ đó dây đàn kêu to
Giải thích : Giầy đi lâu, ma sát trượt giữa mặt đất với đế giầy làm đế bị mòn.
Ma sát trong trường hợp này có hại.
c.Giầy đi lâu
đế bị mòn.
III. VẬN DỤNG
Học sinh quan sát và nhận xét :
Mặt vỏ xe máy cày
Mặt vỏ xe đạp
có khía sâu hơn
Kết luận : xe máy cày nặng, quán tính lớn nên khó thay đổi chuyển động . Mặt vò xe máy cày phải sâu để tăng ma sát tức tăng độ bám giữa vỏ xe với mặt đường. Nhờ đó khi chuyển động xe không bị trượt, khi thắng lại, xe dễ dừng lại. Ma sát trong trường hợp này có lợi.
?
BT 6.2 :Trong các cách làm sau đây,cách nào giảm được lực ma sát?
A. Tăng độ nhám mặt tiếp xúc.
B. Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc.
C. Tăng độ nhẵn giữa các mặt tiếp xúc.
D. Tăng diện tích mặt tiếp xúc.
CỦNG CỐ
BT 6.1 :Trường hợp nào sau đây không phải là lực ma sát ?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giày.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển động.
CỦNG CỐ
BT 6.5 : Một ôtô chuyển động thẳng đều trên đường khi lực kéo của động cơ ôtô là 5000N. Tính độ lớn của lực ma sát tác dụng lên các bánh xe ôtô (bỏ qua lực cản của không khí ).
Biểu diễn các lực tác dụng lên ô tô, nếu trọng lượng của vật có độ lớn gáp 4 lần lực kéo, tỉ xích tự chọn .
Ô�tô chuyển động thẳng đều khi lực kéo cân bằng
với lực ma sát.
Vậy: Fms = Fkéo = 5000N