Chào mừng các em học sinh
D?N V?I
Môn: Ngữ Văn 8
KIỂM TRA MIỆNG
Câu 1: Thế nào là văn bản thuyết minh ? Nêu đặc điểm chung ?
Câu 2: Hãy kể tên một vài văn bản thuyết minh mà em biết?
Đáp án:
Câu 1:Văn bản thuyết minh là văn bản cung cấp kiến thức về các lĩnh vực trong đời sống xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích,…
Đặc điểm của văn bản thuyết minh:
+ Trình bày đặc điểm tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.
+ Phương thức: Trình bày, giới thiệu, giải thích.
+ Ngôn ngữ: Rõ ràng, chính xác, chặt chẽ và hấp dẫn.
Câu 2: Những văn bản thuyết minh đã học:
Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử.
Thông tin về ngày trái đất năm 2000.
Ôn dịch thuốc lá.
Tiết 51 . PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
* Đọc lại các văn bản: Cây dừa Bình Định(1), Tại sao lá cây có màu xanh lục(2), Huế(3), Khởi nghĩa Nông Văn Vân(4), Con giun đất(5) và cho biết các văn bản ấy đã sử dụng các loại tri thức gì ?
-Tri thức : Về sự vật. (1): Về Khoa học (2-5): Văn hoá xã hội.(3): Về Lịch sử.(4).
* Các VB thuyết minh (Sgk/114-116)
? Làm thế nào để có các tri thức ấy?
?Vai trò của quan sát , học tập , tham quan ở đây như thế nào ?
- Để có các tri thức phải quan sát, tìm hiểu ,học tập …sự vật hiện tượng cần thuyết minh.
Quan sát: Tìm hiểu đối tượng về: Màu sắc, hình dáng, kích thước, đặc điểm, tính chất...
Học tập:Tìm hiểu đối tượng trong sách báo, tài liệu...
- Tham quan: Tìm hiểu đối tượng bằng cách trực tiếp ghi nhớ bằng các giác quan, ghi chép những số liệu...
=>Nắm bắt được bản chất, đặc trưng của sự vật, hiện tượng.
? Bằng tưởng tượng, suy luận có thể có tri thức để làm bài văn thuyết minh được không?
Không- vì như thế không xác thực, không có tính thuyết phục cao.
?Vậy , muốn có tri thức để làm tốt bài văn thuyết minh , ta phải làm gì ?
* Muốn có tri thức để làm bài văn thuyết minh:
- Phải quan sát, tìm hiểu sự vật hiện tượng cần thuyết minh.
- Nắm bắt được bản chất, đặc trưng của sự vật, hiện tượng.
* Ghi nhớ 1: Sgk/128
*Ví dụ: Sgk/126
Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam.
Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức tri châu Bảo Lạc(Cao Bằng).
là
là
Đối tượng thuyết minh: Huế (A)
Đặc điểm của đối tượng thuyết minh: một trong những…(B)
Đối tượng thuyết minh: Nông Văn Vân (A)
Đặc điểm của đối tượng thuyết minh: tù trưởng…(B)
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
a.Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
a. Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.

2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
Mô hình: A là B
Tác dụng: Giúp người đọc hiểu về đối tượng.
=> Quy sự vật được định nghĩa và chỉ ra đặc điểm,công dụng riêng.
* Ví dụ : Sgk/126
b/ Phương pháp liệt kê
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
* Ví dụ : Sgk/127
Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mỡnh cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa gi� làm chõ đồ xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm....
(Cõy d?a Bỡnh D?nh)
Thân làm máng
Lá làm tranh
Cọng lá chẻ nhỏ làm vách
Gốc dừa già làm chõ đồ xôi
Nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm
- Kể ra lần lượt các công dụng của cây dừa.
- Làm nổi bật tính chất của sự vật.
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
* Ví dụ : Sgk/127
Cách làm: Kể ra lần lượt các đặc điểm tính chất của sự vật theo một trình tự nào đó.
- Tác dụng: Giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn diện và có ấn tượng về nội dung được thuyết minh.
Ngày nay, đi các nước phát triển ,đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá .Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm lần nhất phạt 40 đô la, tái phạm 500 đô la).
*Ví dụ: Sgk/127
Phương pháp nêu ví dụ
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
c/Phương pháp nêu ví dụ
b/ Phương pháp liệt kê
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
c/Phương pháp nêu ví dụ
- Cách làm: Dẫn ra những ví dụ, dẫn chứng...
-Tác dụng: Thuyết phục người đọc, khiến họ tin vào những điều đã thuyết minh.
* Ví dụ : sgk/127
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
* Ví dụ: Sgk/127
* Ví dụ: Sgk/127
Các nhà khoa học cho biết trong không khí , dưỡng khí chỉ chiếm 20% thể tích , thán khí chiếm 3%. Nếu không bổ sung thì trong vòng 500 năm con người và động vật sẽ dùng hết số dưỡng khí ấy, đồng thời số thán khí không ngừng gia tăng . Vậy vì sao đến nay dưỡng khí vẫn còn .Đó là nhờ thực vật . Thực vật khi quang hợp hút thán khí và nhả ra dưỡng khí . Mỗi héc -ta cỏ mỗi ngày có khả năng hấp thụ 900kg thán khí và nhả ra
600 kg dưỡng khí. Vì thế trồng cây xanh và thảm cỏ trong thành phố có ý nghĩa cực kì to lớn.
? Đoạn văn nêu lên vấn đề gì? Để người đọc tin vào điều đó tác giả đã làm thế nào?
=> Đưa ra những con số cụ thể , chính xác để thuyết phục
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
- Cách làm: Dùng các số liệu, con số chính xác để khẳng định độ tin cậy của tri thức được cung cấp.
- Tác dụng: Làm cho người đọc tin...
* Ví dụ: Sgk/127
e/ Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
* Ví dụ: Sgk/128
Biển Thái Bình Dương chiếm diện tích lớn gần bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gần 14 lần biển Bắc Băng Dương là Đại Dương bé nhất .
e/ Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
* Ví dụ: Sgk/128
- Cách làm: So sánh hai đối tượng nhằm làm nổi bật các đặc điểm tính chất của sự vật được thuyết minh.
Tác dụng: Tăng sức thuyết phục và độ tin cậy vào nội dung được thuyết minh.
g/ Phương pháp phân loại, phân tích
e/ Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
*Ví dụ : Văn bản ‘ Huế” Sgk/115.116.
CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC
KẾT HỢP HÀI HOÀ
NÚI-SÔNG-BIỂN
SẢN PHẨM
MÓN ĂN
ĐẤU TRANH KIÊN CƯỜNG
? Qua đọc văn bản và các hình ảnh trên , hãy chứng minh văn bản “Huế” có kết hợp nhiều phương pháp thuyết minh. Tìm dẫn chứng cụ thể cho từng phương pháp.
HUẾ
Phương pháp nêu định nghĩa
Huế là một trong nh?ng trung tâm van hoá nghệ thuật lớn của Việt Nam
Phương pháp so sánh
Sông Hương đẹp như một dải lụa xanh bay lượn trong tay nghệ sĩ múa. Núi Ngự Bỡnh như cái yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế.
Phương pháp liệt kê.
Huế nổi tiếng với các lang tẩm của các vua Nguyễn, với chùa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, Chợ Dông Ba....
Phương pháp phân loại, phân tích
* Dẹp với cảnh sắc sông ,núi ...
* Nh?ng công trỡnh kiến trúc nổi tiếng
* Nh?ng sản phẩm đặc biệt :vườn ,nón ,cô gái Huế, nh?ng mún an,.
* Truyền thống lịch sử,...
g/ Phương pháp phân loại, phân tích
e/ Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Các yêu cầu để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
*Ví dụ : Văn bản ‘ Huế” Sgk/115.116.
- Cách làm: Chia đối tượng ra từng mặt ,từng vấn đề để lần lượt thuyết minh.
- Tác dụng: Giúp người đọc hiểu từng mặt của đối tượng một cách có hệ thống...
Bài tập 1: Tác giả bài " Ôn dịch thuốc lá" đã nghiên cứu, tỡm hiểu rất nhiều để nêu lên yêu cầu chống nạn hút thuốc lá. Em hãy chỉ ra phạm vi tỡm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết.
Kiến thức của một bác sỹ.
Kiến thức của người quan sát đời sống xã hội.
Kiến thức của một người có tâm huyết với nh?ng vấn đề xã hội bức xúc.
II. Luyện tập
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
* Ghi nhớ: Sgk/128
Bài tập 2: Bài viết "Ôn dịch thuốc lá" đã sử dụng nh?ng phương pháp thuyết minh nào để nêu bật tác hại của viêc hút thuốc lá.
Phương pháp so sánh. + Ôn dịch thuốc lá với bệnh dịch khác. + Tác hại của thuốc lá với giặc gặm nhấm. + Thanh niên Việt Nam với thanh niên Mĩ.
Phương pháp phân loại, phân tích. + Tác hại đối với người hút. + Tác hại đối với người bên cạnh. + Tác hại đến nhân cách. + Cách phòng chống.
Phương pháp liệt kê. + Liệt kê tác hại của thuốc lá đối với người hút. + Liệt kê tác hại của thuốc lá đối với người bên cạnh.
Phương pháp dùng số liệu và nêu ví dụ.
( ở Bỉ, từ nam 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la).
B
A
Nối cụm từ ở cột A với cụm từ ở cột B để hoàn thiện câu:
d- chỉ ra bản chất của đối tượng thuyết minh bằng lời văn ngắn gọn, chính xác.
a- lần lượt chỉ ra các đặc điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh theo một trình tự nhất định, giúp người đọc hình dung ra đối tượng thuyết minh.
b- dẫn ra các con số cụ thể để thuyết minh, làm cho văn bản thêm tin cậy
e- đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất đối tượng thuyết minh.
c- chia đối tượng ra từng loại, từng mặt để thuyết minh làm cho đối tượng trở nên cụ thể, rõ ràng hơn
1- Phương pháp
nêu định nghĩa
2- Phương pháp
liệt kê
3- Phương pháp
dùng số liệu
4- Phương pháp
so sánh
5- Phương pháp
phân loại


Phuong pháp thuyết minh

1. Phương pháp nêu định nghĩa
2. Phương pháp liệt kê
3. Phương pháp nêu ví dụ
5. Phương pháp so sánh
6. Phương pháp phân loại, ph©n tích
4. Phương pháp dùng số liệu
TỔNG KẾT
* Đối với bài học tiết này:
+ Học thuộc ghi nhớ SGK/128.
+ Làm bài tập còn lại vào vở bài tập.
+ Tìm ví dụ có sử dụng các phương pháp thuyết minh.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Chuẩn bị bài học ở tiết tiếp theo:
Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm