BÀI 27:
Start
WELCOME
1
CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
(tiếp)
2
Hệ thần kinh dạng lưới
Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch
Hệ thần kinh dạng ống
Nội dung:
CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ HỆ THẦN KINH DẠNG ỐNG
Đại diện
3
1
Đặc điểm
cấu trúc

Hoạt động
2
3
1) Đại diện:
Cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú
4
2) Đặc điểm cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống:
- Sự tập trung hóa:
Các tế bào thần kinh tập trung thành ống (được bảo vệ trong hộp sọ và ống xương sống).
- Thành phần:
5
1) Đại diện:
7
2) Đặc điểm cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống:
- Sự tập trung hóa:
- Thành phần:
→ Thần kinh trung ương:
*Não: gồm 5 phần: * Tuỷ sống
Bán cầu đại não
Não trung gian
Não giữa
Hành- cầu não
Tiểu não
→ Thần kinh ngoại biên: Hạch thần kinh và dây thần kinh
1) Đại diện:
8
2) Đặc điểm cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống:
Sự tập trung hóa:
Thành phần:
Số lượng tế bào thần kinh: nhiều
→ Sự liên kết và phối hợp hoạt động của các tế bào thần kinh ngày càng phức tạp.
→ Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống ngày càng đa dạng, chính xác, hiệu quả
3) Hoạt động của hệ thần kinh dạng ống
Hệ thần kinh dạng ống hoạt động theo nguyên tắc phản xạ.
+ Phản xạ: là hình thức trả lời kích thích của sinh vật trước môi trường
+ Gồm: phản xạ không điều kiện (phản xạ đơn giản)
phản xạ có điều kiện (phản xạ phức tạp)
9
Phản xạ không điều kiện ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
10
Do một số tế bào thần kinh nhất định tham gia, không qua học tập.
Ví dụ:
Phản xạ khi chạm vào vật nóng thì co tay lại
Trời rét, môi tím tái, run cầm cập, sởn gai ốc
― Irene M. Pepperberg
11
Trả lời câu hỏi 1 sgk trang 112
Đáp án:
12
Cung phản xạ gồm các bộ phận:
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích: thụ quan đau ở da.
+ Đường dẫn truyền vào: sợi cảm giác của dây thần kinh tủy.
+ Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin: tủy sống.
+ Đường dẫn truyền ra: sợi vận động của dây thần kinh tủy.
+ Bộ phận thực hiện phản ứng: Cơ ngón tay.
Khi bị kim nhọn đâm vào ngón tay thì ngón tay co lại vì đây là phản xạ tự vệ. Khi kim châm vào tay, thụ qua đau ở da tiếp nhận kích thích và truyền đến tủy sống qua sợi thần kinh cảm giác; tủy sống tiếp nhận thông tin từ đó tổng hợp, phân tích và hình thành các xung thần kinh theo sợi thần kinh vận động truyền đến các cơ ngón tay làm ngón tay co lại.
Phản xạ co ngón tay khi bị kích thích là phản xạ không điều kiện vì phản xạ này là phản xạ tự vệ, chỉ trả lời những kích thích tương ứng. Đây là phản xạ mang tính chất đơn giản và do một số tế bào thần kinh nhất định tham gia. Phản xạ này là phản xạ sinh ra đã có, có tính chất bền vững và được di truyền.
Phản xạ có điều kiện ở động vật có hệ thần kinh dạng ống

13
Do 1 số lượng lớn tế bào thần kinh tham gia, đặc biệt là sự tham gia của tế bào thần kinh vỏ não.
Ví dụ:
Đèn đỏ- Dừng lại
Khả năng làm toán của học sinh
Khi đang chơi, bất ngờ gặp một con chó dại ngay trước mặt, bản thân sẽ có phản ứng đầu tiên là dừng lại, đứng im sau đó có thể bỏ chạy.
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích: Mắt.
+ Bộ phận xử lí thông tin và quyết định hành động: Não bộ.
+ Bộ phận thực hiện của phản xạ tự vệ khi gặp chó dại là: Các cơ chân.
Những suy nghĩ diễn ra trong đầu khi đối phó với chó dại: Chó dại rất nguy hiểm, nếu bị cắn sẽ bị nhiễm virut dại và có thể chết, con chó lại rất hung hăng nên tốt nhất là bỏ chạy, chạy đến chỗ nào thì an toàn.
Ngoài ra, các suy nghĩ diễn ra trong não có thể rất nhau ở mỗi người như: nên làm thế nào bây giờ, nếu để chó dại cắn rất nguy hiểm, chó dại có virut gây bệnh dại, nên bỏ chạy hay nên chống lại, nếu bỏ chạy chó dại có thể sẽ đuổi theo…
Đây là phản xạ có điều kiện vì phải qua học tập, rút kinh nghiệm mới biết được như thế nào là chó dại và biết chó dại nguy hiểm như thế nào. Dựa vào kinh nghiệm đã có mà cách xử lí thông tin của mỗi người là khác nhau, dẫn đến hành động của mỗi người cũng khác nhau.
Câu hỏi sgk 2 trang 112?
14
15
Hướng tiến hóa trong hoạt động của hệ thần kinh dạng ống:
Số lượng phản xạ ngày càng nhiều, đặc biệt là phản xạ có điều kiện.
Phản ứng nhanh, chính xác (hiệu quả cao).
Tiết kiệm năng lượng.
Có sự phối hợp nhiều phản xạ.
=> Giúp động vật thích nghi tốt hơn với điều kiện môi trường sống
Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện?
16
Phân biệt phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
→ giúp động vật thích nghi với môi trường
Bài học cho bản thân?
Phản xạ có điều kiện là loại phản xạ hình thành trong quá trình rèn luyện lâu dài, tuy nhiên nếu không được củng cố sẽ dễ mất đi. Bởi vậy ta cần:
Thay đổi những thói quen xấu: lười biếng,…
Rèn luyện những thói quen tốt:
Ăn ngủ sinh hoạt đúng giờ, đi ngủ sớm
Uống đủ nước mỗi ngày
Trau dồi kiến thức để có thể rèn luyện những phản xạ có điều kiện có hiệu quả cho bản thân

17
18
Củng cố
19
Động vật nào có hệ thần kinh dạng ống?

A. Cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú.

B. Cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú, giun đốt.

C. Cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú, thân mềm.

D. Cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú, giun tròn.

20
Bộ phận của não phát triển nhất là:

A. não trung gian  
  
B. bán cầu đại não

C. tiểu não và hành não
 
D. não giữa

21
22
Trong các phát biểu sau:
(1) phản xạ chỉ có ở những sinh vật có hệ thần kinh
(2) phản xạ được thực hiện nhờ cung phản xạ
(3) phản xạ được coi là một dạng điển hình của cảm ứng
(4) phản xạ là khái niệm rộng hơn cảm ứng
Các phát biểu đúng về phản xạ là:
(1), (2), (4)
(1), (2), (3), (4)
(2), (3), (4)
(1), (2), (3)
Trong hệ thần kinh dạng ống, não gồm những phần nào?

A. Bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não và trụ não

B. Bán cầu đại não, não trung gian, củ não sinh tư, tiểu não và hành - cầu não

C. Bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não và hành - cầu não

D. Bán cầu đại não, não trung gian, cuống não, tiểu não và hành - cầu não.
23
Cảm ơn cô và các bạn đã lắng nghe!