NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
TIẾT 130
Lê Minh Khuê
Tiết 130: NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
I. Tiếp xúc văn bản
1. Đọc, tóm tắt
- Nghĩa của từ khó:
+ Cao xạ ( pháo cao xạ): Loại pháo dùng để bắn các mục tiêu trên không.
+ 12 li 7: Súng máy cỡ nòng 12.7mm, có thể dùng bắn mục tiêu dưới mặt đất hoặc trên không ở tầm thấp.
+ Ba-ri-e ( phiên âm tiếng Pháp): Thanh hoặc vật dụng dùng chắn ngang đường, có thể di chuyển được.
+ Ca-chiu-sa: Tên một bài hát Nga phổ biến trong Hồng quân liên Xô thời kì chiến tranh vệ quốc (1941 - 1945)
+ Mủng : Đồ đan bằng tre, sít vào nhau, miệng tròn, sâu lòng, nhỏ hơn thúng, dùng để dựng




Pháo cao xạ
Đội pháo cao xạ
Súng máy 12ly7
Cái mủng
Tóm tắt văn bản
- Truyện ngắn“Những ngôi sao xa xôi” viết về ba cô gái thanh niên xung phong - Phương Định, Nho ,Thao- trong đội trinh sát mặt đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn.
- Chị Thao là tổ trưởng đội trinh sát mặt đường, nhiệm vụ họ là quan sát địch đánh bom, đánh dấu vị trí bom chưa nổ, đo lượng đất đá phải san lấp, nếu cần thì phá bom.
-Công việc vô cùng nguy hiểm, họ luôn đối mặt với thần chết. -Tuy vậy họ luôn can đảm và hoàn thành nhiệm vụ.
-Trong một lần phá bom,Nho đã bị thương, chị Thao và Phương Định đã tận tình săn sóc cho Nho.
-Nho ngủ thiếp đi, lúc này Phương Định và chị Thao nhìn nhau hát những câu hát với niềm xúc động nghẹn ngào.
-Phương Định suy tư về những kỉ niệm sau trận chiến.
Tiết 130: NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
I. Tiếp xúc văn bản
2. Chú thích
- Sinh năm 1949, quê ở huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá.
- Gia nhập thanh niên xung phong trong kháng chiến chống Mĩ.
- Bà là cây bút chuyên viết truyện ngắn
+ Những năm chiến tranh bà viết về đề tài chiến tranh
+ Sau 1975 bà viết nhiều về đời sống xã hội trên con đường đổi mới.
Lê Minh Khuê
*Tác giả Lê Minh Khuê
CHIA SẺ THÔNG TIN
- Truyện của bà được dịch và xuất bản tại Hoa Kì, Nhật, Thụy Điển…
- Bà có tên trong Từ điển tiểu sử văn học các nhà văn Đông Nam Á;
- Truyện của bà được đề nghị đưa vào dạy trong trường Trung học ở Mĩ.
“Qua bản dịch, tác giả đã hiện ra một người có văn phong đẹp, nghiêm trang lại vô cùng tinh tế sắc sảo đồng thời lại có những nhận xét đầy khơi gợi…”
(New York Times số ra thứ Bảy, 21/10/1995)
2. Chú thích
* Tác phẩm
TÌNH NGUYỆN LÊN ĐƯÒNG NHẬP NGŨ
+ Thể loại: truyện ngắn.

+Hoàn cảnh sáng tác: 1971
khi cuộc kháng chiến chống Mĩ
diễn ra ác liệt.
+Ngôi kể: Thứ nhất qua lời kể của nhân vật chính -Phương Định.
+PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
HIỂU THÊM VỀ ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN
-Tính đến ngày Việt Nam thống nhất, đường Trường Sơn đã tồn tại gần 6000 ngày đêm. Các lực lượng công binh, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến Trường Sơn gồm khoảng 120.000 người đã làm nên mạng đường liên hoàn, vững chắc với 5 hệ thống đường trục dọc, 21 đường trục ngang, nối Đông với Tây Trường Sơn, vươn tới các chiến trường, với tổng chiều dài gần 2 vạn km đường ô tô, 1.400 km đường ống dẫn xǎng dầu, 3.140 km "đường kín" cho xe chạy ban ngày và hàng ngàn cầu, cống, ngầm.
-Trong các chiến dịch đánh phá từ năm 1965 đến năm 1972, Mỹ đã huy động khoảng 733.000 chuyến máy bay, đánh phá khoảng 152.000 trận; ném xuống các tuyến đường Trường Sơn gần 4 triệu tấn bom đạn. Hơn 20.000 bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông đã hy sinh; hơn ba vạn người bị thương, khoảng 14.500 xe - máy các loại, hơn 700 khẩu súng pháo bị hư hỏng; hơn 90.000 tấn hàng hóa bị đánh cháy...
Từ đầu
” ngôi sao trên mũ”
Tiếp theo 
“chị Thao bảo”
Đoạn còn lại
Hoàn cảnh sống và công việc của tổ trinh sát mặt đường.
Một lần phá bom Nho bị thương
cả tổ lo lắng chăm sóc.
Sau phút hiểm nguy, niềm vui của cả tổ với cơn mưa bất chợt.
Bố cục: 3 phần
II. Phân tích
1. Hoàn cảnh sống và chiến đấu
a. Hoàn cảnh sống và chiến đấu
sống trong một cái hang, dưới chân cao điểm, giữa một vùng trọng điểm trên đường Trường Sơn.
chạy lên cao điểm giữa
ban ngày, phơi mình giữa vùng trọng điểm...
Hoàn cảnh sống
Công việc
con đường bị đánh lở loét; hai bên đường không có lá xanh, thân cây bị
tước khô cháy; đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay ầm ì xa dần...
đo khối lượng đất đá, đếm bom chưa nổ, khi cần thì phá bom...
=> Nguy hiểm, ác liệt...
=> Khó khăn, gian khổ, đối mặt với cái chết, đòi hỏi sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm cao...
?
Cạnh giếng nước có bom từ trường
Em không rửa ngủ ngày chân lấm
Ngày em phá nhiều bom nổ chậm
Đêm nằm mơ nói mớ vang nhà
“Gửi em – cô thanh niên xung phong”- Phạm Tiến Duật)
2. PhẨm chẤt, tính cách cỦa ba cô gái tnxp
a,Phương Định
*Hoàn cảnh xuất thân.
* Ngoại hình
* Đời sống tâm hồn, tình
cảm.
* Phẩm chất chiến sĩ.
Nhân vật Phương Định
*Hoàn cảnh xuất thân:
* Ngoại hình
-> Xinh đẹp, trẻ trung, đáng yêu
Là con gái Hà Nội, có tuổi thơ bên người mẹ, một góc phố, những kỉ niệm…
- cô gái khá
hai bím tóc dày, tương đối mềm
cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn
mắt nâu… hay nhìn xa xăm
Nhân vật Phương Định
- Không săn sóc vồn vã…thường đứng xa nhìn đi nơi khác, môi mím chặt.
Thực tình trong suy nghĩ….
*Tính cách
-> có cá tính, tỏ vẻ kiêu kì nhưng rất kín đáo, tế nhị trong tình cảm
Nhân vật Phương Định
*Đời sống tâm hồn, tình cảm:
- Thích ngắm mình trong gương
Thích hát
- Thích ngồi bó gối mơ màng;
Cảm phục yêu quý những người có ngôi sao trên mũ…
Khi mưa đá: thốt lên sung sướng, cuống cuồng, niềm vui con trẻ nở bung ra…, thẫn thờ...tiếc…


-> lãng mạn, mộng mơ, tươi trẻ; yêu quý, gắn bó thân thiết với đồng đội, cảm phục các chiến sĩ tài hoa dũng cảm
Nhân vật Phương Định
*Phẩm chất chiến sĩ:
- Tâm trạng khi phá bom: Tôi đến gần quả bom.. cảm thấy có ánh mắt ..dõi theo… tôi không sợ … đàng hoàng bước tới, thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom … dấu hiệu chẳng lành
 Miêu tả chi tiết tỉ mỉ từng cử chỉ, hành động và chân thực, tinh tế đến từng cảm giác ý nghĩ của nhân vật
-> tâm lí hồi hộp, căng thẳng song cũng bình tĩnh từng thao tác chạy đua với thời gian để vượt qua cái chết
=>Gan dạ, dũng cảm, tự trọng, trách nhiệm cao với công việc
* Tiểu kết
- NT: Nhận vật tự kể về mình, được khắc họa trong nhiều thời gian không gian, miêu tả tâm lí chân thực sinh động kết hợp hành động, ngoại hình
- Phương Định là cô gái có cá tính, lãng mạn, mộng mơ nhưng rất dũng cảm
=> Phương Định là tiêu biểu cho lớp trẻ đầy nhiệt huyết trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.
 
Nhân vật Thao
NT: miêu tả cử chỉ, hành động, ngôn ngữ và tâm lí nhân vật
Thao trẻ trung, yêu đời, thích làm đẹp làm duyên, mạnh mẽ, dung cảm trong công việc song rất tình cảm
 
Nhân vẬt Nho
- trông nó mát mẻ như một que kem trắng ....
- Nho vừa tắm dưới suối lên…đòi ăn kẹo
- Nhận nhiệm vụ phá hai quả bom dưới lòng đường.
- Bị thương trong trận phá bom.
-> Miêu tả ngoại hình, hành động
=> Cô gái hồn nhiên, dịu dàng, đáng yêu nhưng rất gan góc, dũng cảm
 
Những điểm chung của ba cô gái:
Phương Định, Thao, Nho
- Tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ
Dũng cảm không sợ hy sinh, không quản gian khổ, hiểm nguy
Tình đồng đội gắn bó keo sơn
- Hay xúc động, dễ vui, dễ trầm tư, nhạy cảm, nhiều mơ ước, thích làm đẹp…
Lòng yêu nước
Vừa cao đẹp, vừa bình dị, hồn nhiên, lạc quan-Phẩm chất của thế hệ
trẻ Việt Nam trong thời kì chống Mĩ cứu nước
III. TỔNG KẾT
=> Đây là nhan đề hay, giàu tính lãng mạn, có ý nghĩa biểu tượng, mang nét đặc trưng của văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
Những ngôi sao xa xôi
Suy nghĩ, cảm nhận
- Đọc truyện ngắn này, em hình dung và cảm nhận như thế nào về tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ?
- Để trả lời được câu hỏi này các em xem những hình ảnh sau
Nữ thanh niên xung phong mở đường
PHIM
CÔNG VIỆC CỦA CÁC NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG TRÊN TUYẾN
ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN
CÙNG CẢM NHẬN
Ở họ, vẻ đẹp riêng hòa vào vẻ đẹp chung, trở thành bản hùng ca tuổi xuân, của sức trẻ, của lí tưởng, của lòng yêu nước và khát vọng hòa bình. Ở họ chất thép hòa quyện trong chất tình, dũng cảm hòa cùng tâm hồn mơ mộng; gắn bó với nhau trong tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng, sâu đậm.
Không lí tưởng hóa nhân vật trong bầu không khí vô trùng nhưng ba nữ nhân vật vẫn hiện lên đầy đủ những phẩm chất anh hùng. Họ là họ, họ còn là cả Trường Sơn, là biết bao cô gái giống như họ: trẻ trung, yêu đời và đầy tinh thần dũng cảm của một thế hệ: “Xẻ dọc…tương lai”.
Một số vần thơ tham khảo:

Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối, tim ta làm ngọn lửa!
( Chào xuân 67 - Tố Hữu)
Có cái chết hóa thành bất tử
Có cái chết làm nên lịch sử
( Hãy nhớ lấy lời tôi - Tố Hữu)
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảnh trời nho nhỏ ( …)
Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời nằm yên trong lòng đất
Đêm đêm tâm hồn em tỏa sáng
Có phải thịt da em mềm mại trắng trong
Đã hóa thành những làn mây trắng.
(Khoảng trời-Hố bom _ Lâm Thị Mỹ Dạ)
Chúc các em học tốt !