Các phép biến đổi câu
Thêm, bớt thành phần câu.
Chuyển đổi kiểu câu
Mở rộng câu
Rút gọn câu
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Thêm trạng ngữ cho câu
Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Ngữ văn- Bài 25-Tiết 108
DÙNG CỤM CHỦ VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU
I. THẾ NÀO LÀ DÙNG CỤM CHỦ-VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU
1. Cụm danh từ
- Khái niệm: Cụm danh từ (CDT) là loại tổ hợp từ do danh từ cùng với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
Cấu tạo:
Gia tài /chỉ có một lưỡi búa cùn
1. Cụm động từ
- Khái niệm: Cụm động từ (CĐT) là loại tổ hợp từ do động từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
Cấu tạo:
 Các bạn học sinh /còn đang vui chơi ở sân trường.
- Khái niệm: Cụm tính từ (CTT) là loại tổ hợp từ do tính từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
Cấu tạo: Cô ấy / xinh đẹp như nàng tiên
1. Cụm tính từ
I. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?
1, Bài tập
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,

luyện những tình cảm ta sẵn có.
Em hãy xác định các thành phần nòng cốt ở câu trên?
CN
VN
Cụm DT
Cụm DT
Xác định các cụm danh từ trong câu văn trên?
(Hoài Thanh)
Các cụm danh từ là:
+ Những tình cảm ta không có
+ Những tình cảm ta sẵn có
?
Cấu tạo của các cụm danh từ
những
tình cảm
ta không có
ta sẵn có
tình cảm
những
?
I. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?
Những tình cảm ta không có
Những tình cảm ta sẵn có
PNT
PNT
DTTT
PNS
DTTT
PNS
Em hãy phân tích cấu tạo của cụm danh từ vừa tìm được?
Em hãy phân tích cấu tạo của phụ ngữ sau?
C
C
V
V
1, Ví dụ
2, Nhận xét
I. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?
* Xét ví dụ
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,



luyện những tình cảm ta sẵn có […] (Hoài Thanh)

Chủ ngữ
Vị ngữ
C
Cụm danh từ
Cụm danh từ
V
Vị ngữ
C
V
Cụm C-V được dùng làm phụ sau trong cụm danh từ.
→ Mở rộng câu ở thành phần vị ngữ
Tiết 99: Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Cấu tạo của các cụm danh từ
những
tình cảm
ta/ không có
Ta / sẵn có
tình cảm
những
?
Câu văn trên có 2 cụm DT.
Hai cụm danh từ này có phụ ngữ trước là 1 từ, phụ ngữ sau là 1 cụm C-V
Cụm C-V đã được sử dụng làm thành phần của cụm từ để mở rộng câu.
2. Ghi nhớ : Khi nói hoặc viết, có thể dụng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ - vị ( cụm C – V ), làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu.
Cách 1:
Văn chương
gây cho ta
tình cảm, luyện
cho ta tình
cảm.
Cách 2:
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có.
So sánh 2 cách viết sau. Theo em, cách viết nào hay hơn?
nội dung cụ thể hơn, nhịp điệu câu văn uyển chuyển hơn.
Nội dung không hay, không thể hiện cảm xúc.
Vậy theo em dùng cụm chủ vị để mở rộng câu có tác dụng gì?
Dùng cụm C – V để mở rộng câu làm phong phú, chi tiết cách diễn đạt, tạo sự hấp dẫn trong lời nói, câu văn.
I. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?

II. Các trường hợp dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.
1. Bài tập.
a, Chị Ba đến khiến tôi thấy vui và vững tâm.
b, Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
c, Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ấp ủ trong lá sen.
d, Nói cho đúng thì phẩm giá của Tiếng Việt mới thật sự được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Tìm các cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ trong câu trên? Cho biết cụm C-V đó làm thành phần gì?
Chủ ngữ
Vị ngữ
C
V
C
V
Động từ

Cụm C – V (1): làm chủ ngữ
a. Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
Cụm C – V (2): làm phụ ngữ trong cụm động từ
?
a.
b. Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
Trạng ngữ
Chủ ngữ
Vị ngữ
C
V
 b. Cụm C – V làm vị ngữ.

c. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,



cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Chủ ngữ
Vị ngữ
Vị ngữ
(Cụm động từ)
(Cụm động từ)

có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,





cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Động từ trung tâm
Phụ ngữ sau
Phụ ngữ sau
C
V
C
V
 c. Cụm C – V làm phụ ngữ trong cụm động từ.
d. (Nói cho đúng thì) phẩm giá của Tiếng Việt chỉ mới thực sự được

xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Chủ ngữ
Vị ngữ
Trạng ngữ
Vị ngữ
(cụm danh từ)
C
V
 d. Cụm C - V làm phụ sau trong cụm danh từ.
Chủ
ngữ
Vị ngữ
Bạn ấy vẫn trẻ như một thanh niên/ đang 24 tuổi.
(Cụm tính từ)
PPT
PTT
PPS
C
V
* VD thêm :
d. Cụm C-V làm phụ sau trong cụm tính từ.
I. Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu?

II. Các trường hợp dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.
2. Ghi nhớ
Từ các ví dụ trên em hãy cho biết thành phần nào của câu được cấu tạo bởi 1 cụm C-V ?
* Ghi nhớ: Các thành phần của câu như: chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo từ 1 cụm C-V
Dùng cụm C-V để mở rộng các thành phần trong câu:
Chủ
ngữ
Vị
ngữ
Phụ ngữ
trong cụm danh từ
Sơ đồ tư duy
Phụ ngữ
trong cụm động từ
Phụ ngữ
trong cụm tính từ
Khái niệm
Các trường hợp dùng cụm C-V để mở rộng câu:
Dùng cụm C – V
để mở rộng thành
phần câu
Phụ ngữ trong
cụm tính từ
Chủ ngữ
Phụ ngữ trong
cụm động từ
Phụ ngữ trong
cụm danh từ
Vị ngữ

III. Luyện tập.
1,Tìm cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong câu dưới đây. Cho biết trong mỗi câu cụm C-V làm thành phần gì ?
a, Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới định được, người ta gặt mang về.
b, Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn.
d, Bỗng một bàn tay đập và khiến hắn giật mình.

a. Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới



định được, người ta gặt mang về.
Cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm danh từ
C
V
CN
VN
Danh từ
Trạng ngữ
b. Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn
CN
VN
C
V
Ngoài cụm CN-VN nòng cốt, câu còn 1 cụm C-V làm vị ngữ
d. Bỗng một bàn tay đập vào vai khiến hắn giật mình.
V
C
 - Cụm C-V làm chủ ngữ
C
- Cụm C-V làm phụ ngữ cho động từ “khiến”
V

CN
VN
ĐT
TRÒ CHƠI

Phần thưởng của
bạn là một tràng
pháo tay
Luật chơi : trong vòng 2 phút đặt câu có dùng cụm C-V để mở rộng
điểm 10
BT bổ sung: Hãy xác định thành phần câu và cho biết các câu trên mở rộng thành phần nào?
a. Chiếc bàn này chân đã gẫy.
b. Cô giáo ốm là một tin buồn.
c. Mẹ luôn hi vọng tôi sẽ thi đỗ cấp 3.
d. Tôi rất thích con gấu Lan tặng.
Chiếc bàn này chân đã gẫy.
Cô giáo ốm là một tin buồn.
Mẹ luôn hi vọng tôi sẽ thi đỗ cấp 3.
Tôi rất thích con gấu Lan tặng.
CN
VN
c
v
CN
VN
c
v
c
v
CN
VN
c
v
CN
VN
Cụm C – V làm phụ ngữ cho danh từ.
Cụm C – V làm phụ ngữ cho động từ.
Cụm C – V làm chủ ngữ.
Cụm C – V làm vị ngữ.
Đ T
D T
- Học thuộc các ghi nhớ, vẽ sơ đồ tư duy bài học .
- Vận dụng để làm các BT của bài “Dùng cụm C – V để mở rộng câu” tiếp theo Sgk T96, 97).
- Soạn bài sau: “Tìm hiểu về phép lập luận giải thích”và “Cách làm bài văn lập luận giải thích”.
Hướng dẫn học bài
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT.
CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM