BÀI 21
PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX
( Tiết 2 )
II. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương
Căn cứ chính: Bãi Sậy (Hưng Yên)
Địa bàn: sau lan rộng ra các tỉnh Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình,…
-Tổ chức: Chia thành các nhóm nhỏ, trà trộn vào dân.
Hoạt động:
+ Nghĩa quân đào hào, đăp lũy, khống chế các tuyến đường giao thông thủy bộ.
+ 1885 - 1887, nghĩa quân đẩy lùi được nhiều cuộc càn quét, gây cho địch nhiều thiệt hại.
+ Từ 1888, bước vào chiến đấu quyết liệt, nghĩa quân di chuyển linh hoạt, đánh thắng một số trận lớn ở các tỉnh đồng bằng.
+ 1892 khởi nghĩa chám dứt.
- Thể hiện tinh thần yêu nước, kiên cường, bất khuất của dân tộc. Làm chậm lại quá trình bình định của thực dân Pháp
- Để lại bài học về xây dựng căn cứ, tổ chức kháng chiến trong giai đoạn sau
Đinh Gia Quế ( 1883-1885)
Nguyễn Thiện Thuật ( 1885)
1883-1892
Bãi sậy
1.Khởi nghĩa Bãi Sậy(1883-1892).
Nguyễn Thiện Thuật (1844-1926), tên tự là Mạnh Hiếu, còn gọi là Tán Thuật (do từng giữ chức Tán tương), lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy, một trong các cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ 19.
II. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương
- Tổ chức: được phiên chế thành 15 quân thứ
* Diễn biến:
+1885-1888: thời kì chuẩn bị lực lượng, xây dựng căn cứ, chế tạo vũ khí, đào đắp công sự, tích trữ lương thực.
+ 1888-1896: giai đoạn chiến đấu quyết liệt, giành được nhiều thắng lợi lớn: đánh đồn Trường Lưu, Hà Tĩnh, Vụ Quang
- Kết quả: 1895 Phan Đình phùng hy sinh, 1896 khởi nghĩa kết thúc.
- Nêu cao truyền thống anh hùng, bất khuất của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm.
- Làm chậm quá trình xâm lược của thực dân Pháp.
- Để lại nhiều bài học quý bấu về khởi nghĩa vũ trang.
- Cuộc khởi nghĩa Hương Khê đã để lại nhiều bài học và kinh nghiệm sâu sắc.
- Có ý nghĩa lớn lao trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Phan Đình Phùng, Cao Thắng
1885 - 1896
Hương Khê
Căn cứ chính : Hương Khê.
Địa bàn: 4 tỉnh bắc Trung Kì: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
Phan Đình Phùng ( 1847-1895)
Ông sinh năm 1847ở làng Đông Thái (Tùng Ảnh - Đức Thọ -Hà Tĩnh). Năm 1877, ông thi đỗ Đình nguyên Tiến sĩ, được bổ nhiệm làm tri huyện Yên Khánh (NB) sau đó về làm quan Ngự sử trong triều đình. Với bản tính cương trực, ông phản đối việc Tôn Thất thuyết phế bỏ vua Dục Đức, lập Hiệp Hòa làm vua, vì vây ông đã bị cắt chức đuổi về quê. Tuy vậy, khi Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra vùng Hà Tĩnh, ông vẫn đến yết kiến và được giao trọng tách tổ chức phong trào chống Pháp ngay tại quê nhà.

Hương Khê
Thanh Hóa
Nghệ An
Hà Tĩnh
Quảng Bình
Tại sao nói khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào
Cần Vương
Bởi vì:
- Đây là cuộc KN được tổ chức chặt chẽ nhất: ngoài căn cứ chính còn có nhiều căn cứ khác.
- Trên quy mô và địa bàn rộng lớn nhất với sự tham gia đông đảo của ND 4 tỉnh
- Là cuộc KN có thời gian tồn tại lâu nhất ( 10 năm), gây cho Pháp nhiều khó khăn tổn thất nhất.
- Chuẩn bị tương đối đày đủ: chế tạo súng trường, đào đắp công sự, tích trữ lương thực.


Nguyên nhân nào dẫn đến sự thất bại của phong trào Cần Vương?


- Phong trào mang tính tự phát, chưa có sự thống nhất, thiếu sự liên hệ chặt chẽ, hạn chế về đường lối, tổ chức, lãnh đạo.
- Kẻ thù mạnh với vũ khí, phương tiện hiện đại.
- Các phong trào trên mang ý thức hệ phong kiến, chưa đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân.
Nêu ý nghĩa của các phong trào Cần Vương?
Thể hiện tình thần yêu nước chống ngoại xâm, cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân ta.
Giáng cho kẻ thù những đòn nặng nề, khiến chúng phải khó khăn đối phó.
- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.
III. Khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)
Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa Yên Thế ?
- Nguyên nhân: Pháp thi hành chính sách cướp bóc, bình định, cuộc sống bị xâm phạm, nhân dân Yên Thế nổi dậy khởi nghĩa.
Lãnh đạo, địa bàn của khởi nghĩa?
- Lãnh đạo: Đề Nắm, Hoàng Hoa Thám
- Địa bàn: Yên Thế ( Bắc Giang )
4. Khởi nghĩa Yên Thế.
- Nguyên nhân: Pháp thi hành chính sách bình định, cuộc sống bị xâm phạm, nhân dân Yên Thế nổi dậy khởi nghĩa.
- Lãnh đạo: Đề Nắm, Hoàng Hoa Thám
Đề Thám tức là Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Văn Thám sinh năm (1858 – 1913) Quê ở Tiên Lữ (Hưng Yên), lên Sơn Tây kiếm sống, sau lại lên Yên Thế. Lớn lên ông tham gia toán quân của Đề Nắm và nổi tiếng là người trung thực, kiên nghị.
HOÀNG HOA THÁM
(1858 – 1913)
III. Khởi nghĩa Yên Thế.
- Nguyên nhân: Pháp thi hành chính sách bình định, cuộc sống bị xâm phạm, nhân dân Yên Thế nổi dậy khởi nghĩa.
- Lãnh đạo: Đề Nắm, Hoàng Hoa Thám
- Địa bàn: Yên Thế ( Bắc Giang )
- Hoạt động: Gồm 4 giai đoạn.
- Đẩy lùi nhiều trận càn quét của Pháp.
- 1891 nghĩa quân làm chủ một vùng rộng lớn.
-Tháng 3/1892, 2200 quân Pháp tấn công căn cứ. Nghĩa quân bị tổn thất nặng nề, 4/1892 Đề Nắm bị sát hại.
- 10/1894 giảng hòa lần I: Pháp rút khỏi Yên Thế, Đề Thám được cai quản 4 tổng ở Bắc Giang
- Tháng 12/1897 giảng hòa lần II chịu những điều khoản nặng nề và chuẩn bị lực lượng chống Pháp.
- Tranh thủ thời gian hoà hoãn xây dựng lực lượng , tích trữ lương thực huấn luyện quân đội.
- Sau 1908 Pháp tấn công Yên Thế nhằm tiêu diệt phong trào, nghĩa quân di chuyển liên tục.
-Tháng 2/1913 Đề Thám bị sát hại, phong trào tan rã.
III. Khởi nghĩa Yên Thế.
- Ý nghĩa: Thể hiện tiềm năng ý chí sức mạnh to lớn của nông dân trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Ý nghĩa của khởi nghĩa Yên Thế
Yên Thế ngày nay
Điểm chung giữa hai phong trào:
- Thể hiện lòng yêu nước và ý chí đấu tranh chống Pháp để giải phóng dân tộc
- Phong trào cuối cùng bị thất bại vì thiếu giai cấp tiên tiến lãnh đạo và chưa có đường lối đúng đắn.
- Với sự tham gia của đông đảo quần chúng, chủ yếu là nông dân.
Khởi nghĩa Yên Thế có những điểm nào giống và khác so với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương ?
-Phong trào Cần Vương: chống Pháp theo ngọn cờ Cần Vương, giúp vua giành cứu nước, hưởng ứng lời kêu gọi của triều đình ( Khôi phục lại chế độ phong kiến). lãnh đạo các sĩ phu yêu nước.
Điểm khác nhau.
- Yên Thê: Đấu tranh tự vệ: người dân tự phát chống Pháp bảo vệ cuộc sống của mình và không còn tin tưởng vào triều đình nữa.lãnh đạo xuất thân từ nông dân.
6
P
H
A
N
Đ
Ì
N
H
P
H
Ù
N
G
Câu 6: Lãnh đạo cao nhất của cuộc khởi nghĩa Hương Khê là ai?
1
T
H
A
N
H
H
Ó
A
Câu 1:Căn cứ Ba Đình thuộc tỉnh nào ngày nay của nước ta?
2
H
Ư
Ơ
N
G
K
H
Ê
Câu 2:Cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương?
3
H
Ư
N
G
Y
Ê
N
Câu 3: Căn cứ Bãi Sậy thuộc tỉnh nào ngày nay của nước ta?
4
D
U
K
Í
C
H
Câu 4:Chiến thuật đánh chủ yếu của khởi nghĩa Bãi Sậy là gì?
5
N
G
À
N
T
R
Ư
Ơ
I
Câu 5:Căn cứ chính của Hương Khê là đâu?
TRÒ CHƠI Ô CHỮ

C
Ầ
N
V
Ư
Ơ
N
G