CHỦ ĐỀ 8
ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG
Bài 28: NẤM
E:\DỰ ÁN SOẠN SÁCH KHTN 6\CD8 - Bai 28\9Slide\
Kể tên một số loại nấm mà em biết?
Nấm được sử dụng để làm gì?
QUAN SÁT SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NẤM
Nấm linh chi
Nấm phục linh
Mốc xanh
Đông trùng hạ thảo
MỘT SỐ NẤM DÙNG LÀM THUỐC
Nấm hương
Nấm mèo
Nấm kim châm
Nấm sò
Nấm mỡ
Nấm rơm
MỘT SỐ NẤM DÙNG LÀM THỨC ĂN
Nấm kí sinh gây bệnh nấm móng ở người
Lang ben
Hắc lào
Nước ăn chân
ĐẶC ĐIỂM CỦA NẤM
Thực hành quan sát một số loại nấm
a. Chuẩn bị:
Dụng cụ: Kính lúp cầm tay, panh, kim mũi nhọn, đĩa kính đồng hồ, găng tay, khẩu trang.
Mẫu vật: Một số loại nấm phổ biến.
Bộ tranh ảnh:
Dụng cụ:
Mẫu vật
Nấm hương
b. Các bước tiến hành:
Bước 1: Quan sát 1 số nấm lớn bằng mắt thường và giới thiệu đặc điểm của chúng.
Mũ nấm
Cuống nấm
Phiến nấm
b. Các bước tiến hành:
Bước 1: Quan sát 1 số nấm lớn bằng mắt thường và giới thiệu đặc điểm của chúng.
Nấm rơm
Cơ quan sinh sản
Cơ quan sinh dưỡng
b. Các bước tiến hành:
Bước 1: Quan sát 1 số nấm lớn bằng mắt thường và giới thiệu đặc điểm của chúng.
Nấm độc
Vòng cuống
Vảy nấm
Bào tử
Chân nấm
(cuống nấm)
Mũ nấm
Phiến nấm
Vòng cuống
Bao gốc
Thể sợi nấm
Em hãy làm bộ sưu tập nấm theo hướng dẫn sau:
Bước 1: Quan sát và nhận dạng một số nấm, địa y qua tranh ảnh, sách giáo khoa.
Bước 2: Sưu tầm tranh ảnh các loại nấm trong tự nhiên, các loại địa y mọc trên cây.
Bước 3: Dán ảnh lên bìa cứng.
Bước 4: Nêu vai trò của nấm.
Bước 5: Cho mẫu vào hộp trong và trang trí theo chủ đề.
Làm bộ sưu tập
b. Các bước tiến hành:
Bước 2: Quan sát nấm mốc bằng kính lúp:
+ Dùng kim mũi nhọn lấy 1 phần nấm mốc ra đĩa đồng hồ.
+ Dàn mỏng nấm mốc, dùng kính lúp cầm tay quan sát sợi nấm.
ĐẶC ĐIỂM CỦA NẤM
2. Tìm hiểu sự đa dạng của nấm.
Nấm thường sống ở đâu?
- Nấm thường sống ở những nơi ẩm ướt như đất ẩm, rơm rạ, thức ăn, hoa quả, …
Quan sát hình 28.1, 28.2.
Hãy nhận xét về hình dạng của nấm?
Hình dạng của nấm đa dạng: hình bầu dục (nấm nem), hình cốc (nấm cốc), hình mũ (nấm hương), hình sợi (nấm mốc),...
Hình bầu dục
Hình cốc
Hình mũ
Hình sợi
Bào tử túi
Dựa vào cơ quan sinh sản là bào tử.
+ Nấm túi có túi bào tử
+ Nấm đảm có đảm bào tử.
Bào tử đảm
Em hãy phân biệt nấm túi và nấm đảm?
Hãy kể tên nấm 1 số nấm thuộc nhóm nấm đảm hay nấm túi?
Nấm đảm
Hãy kể tên nấm 1 số nấm thuộc nhóm nấm đảm hay nấm túi?
Nấm túi
Mở rộng: Một số loại nấm độc?
Hãy chỉ ra điểm khác biệt giữa cấu tạo cơ thể nấm độc và các loại nấm khác?
Bao gốc nấm
Vòng cuống
Nấm độc đỏ
Nấm rơm
Em hãy xác định môi trường sống của một số nấm bằng cách hoàn thành bảng sau.
Thân cây gỗ mục, môi trường ẩm
Quần áo, tường ẩm, đồ dùng, trên cơ thể sinh vật
Thân cây gỗ mục
Trong rừng, những nơi ẩm
Đặc điểm cấu tạo tế bào nấm men có gì khác so với các loại nấm còn lại?
Chỉ có 1 tế bào
Nhiều tế bào
Phân biệt nấm đơn bào và nấm đa bào?
- Dựa vào đặc điểm cấu tạo tế bào, nấm được chia thành hai nhóm: nấm đơn bào và nấm đa bào.
- Dựa vào đặc điểm cơ quan sinh sản, nấm được chia thành hai nhóm là nấm đảm và nấm túi.
+ Nấm đảm có cơ quan sinh sản là đảm bào tử, bào tử mọc trên đảm; đại diện: nấm sò, nấm rơm, …
+ Nấm túi có cơ quan sinh sản là túi bào tử, bào tử nằm trong túi; đại diện: nấm men, nấm mốc, …
- Ngoài ra, dựa vào một số đặc điểm bên ngoài, người ta có thể phân biệt nấm ăn được và nấm độc.
BÀI TẬP VỀ NHÀ
1. Kể tên một số loại nấm ăn được mà em biết.
2. Phân biệt:
+ nấm đơn bào và nấm đa bào.
+ nấm đảm và nấm túi
+ nấm độc và nấm ăn được.
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
1. Tìm hiểu vai trò của nấm trong tự nhiên và trong thực tiễn.
Em hãy nêu vai trò của nấm trong tự nhiên?
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
1. Tìm hiểu vai trò của nấm trong tự nhiên và trong thực tiễn.
Từ thông tin gợi ý trong hình 28.4, em hãy nêu vai trò của nấm đối với đời sống con người?
- Nấm được sử dụng làm thức ăn
Nấm được sử dụng làm tác nhân lên men trong sản xuất rượu, bia, bánh mì
Nấm được sử dụng làm tác nhân lên men trong sản xuất rượu, bia, bánh mì
Nấm được sử dụng làm thực phẩm chức năng
Nấm được sử dụng làm thuốc trừ sâu sinh học
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
1. Tìm hiểu vai trò của nấm trong tự nhiên và trong thực tiễn.
- Trong tự nhiên, nấm tham gia vào quá trình phân hủy xác sinh vật, phân hủy rác hữu cơ, làm sạch môi trường.
- Trong thực tiễn, nấm có nhiều giá trị sử dụng trong đời sống con người như: làm thức ăn, làm thuốc, thực phẩm chức năng, dùng trong sản xuất bia rượu, làm men nở, chế biến thực phẩm.
Hãy kể tên một số nấm có giá trị trong thực tiễn?
Nấm rơm, nấm hương, nấm sò, nấm kim châm, nấm bụng dê, …
Nấm men
Nấm men
NHÓM
..........
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
2. Tìm hiểu một số bệnh do nấm gây ra.
Quan sát hình 28.5, hãy kể tên một số bệnh do nấm gây ra?
Nấm kí sinh gây bệnh nấm móng ở người
Lang ben
Hắc lào
Nước ăn chân
Hãy hoàn thành bảng sau
Xuất hiện mảng da màu đỏ kèm vảy, ngứa, nhức, cảm giác nóng rát lòng bàn tay.
Trên da cá xuất hiện vùng trắng xám, sau đó nấm phát triển thành các búi trắng như bông; cá bơi lội bất thường, da tróc vảy.
Sốt cao kéo dài, ho khan, đau ngực, khó chịu ở ngực.
Đầu tiên là những đốm nâu sáng xuất hiện, sau đó lan rộng ra cả quả, phủ một lớp mốc xám và làm cho quả bị khô, hoa và quả non có thể bị nhiễm bệnh.
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
2. Tìm hiểu một số bệnh do nấm gây ra.
Từ thông tin gợi ý trong hình 28.6, hãy nêu con đường lây truyền bệnh do nấm gây ra?
Tiếp xúc với vật nuôi bị nhiễm bệnh
Tiếp xúc với cơ thể bị nhiễm bệnh
Dùng chung đồ với người bệnh
Tiếp xúc với môi trường bị ô nhiễm
Tiếp xúc với bụi, đất chứa nấm gây bệnh
Từ các con đường truyền bệnh do nấm gây ra, em hãy đề xuất một số biện pháp phòng chống các bệnh thường gặp do nấm?
1. Hạn chế tiếp xúc với mầm bệnh, nguồn bệnh, đặc biệt nơi ẩm mốc
2. Bảo hộ an toàn khi tiếp xúc với người bị bệnh nấm hoặc khử trùng sau khi tiếp xúc với môi trường không an toàn với nấm mốc.
3. Không dung chung đồ vật với người bị bệnh nấm hoặc với người khác. Quần áo mặc xong cần giặt ngay, tránh treo trên giá sau đó vài ngày đưa ra mặc lại.
4. Vệ sinh cơ thể đúng cách, đúng thời điểm, an toàn.
5. Vệ sinh môi trường sạch sẽ.
Biện pháp phòng bệnh do nấm
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
1. Tìm hiểu một số bệnh do nấm gây ra.
Bên cạnh những lợi ích từ nấm, một số loài nấm gây bệnh ảnh hưởng tới sức khỏe con người, làm giảm năng suất vật nuôi và cây trồng.
Một số con đường lây truyền bệnh do nấm: Tiếp xúc với mầm bệnh, ô nhiễm môi trường, vệ sinh cá nhân chưa đúng cách.
II. VAI TRÒ CỦA NẤM
1. Tìm hiểu một số bệnh do nấm gây ra.
Biện pháp phòng chống: hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nguồn gây bệnh; vệ sinh cá nhân thường xuyên, vệ sinh môi trường.
Mở rộng
Nấm mốc phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 22o C – 27 oC. Nguồn bệnh do nấm mốc gây ra có tỉ lệ khá lớn. Bào tử nấm mốc phát tán trong không khí gặp điều kiện thuận lợi sẽ phát triển làm hỏng thức ăn, hỏng các đồ dùng trong nhà và gây bệnh.
Mở rộng
Mặc dù vậy, nấm mốc lại đóng vai trò quan trọng trong sản xuất thuốc kháng sinh penicillin.
Năm 1928, Alexander Fleming đã tình cờ phát hiện ra penicillin nhưng phải 10 năm sau thì penicillin mới được nhà hóa sinh người Anh gốc Đức Ernest Chain, nhà nghiên cứu bệnh học Úc Howard Florey và một số nhà khoa học khác nghiên cứu kĩ.
Mở rộng
Tác dụng của penicillin là ngăn cản các vi khuẩn gây bệnh bằng cách làm suy yếu thành tế bào vi khuẩn, do không còn thành tế bào bảo vệ vững chắc, tế bào vi khuẩn sẽ bị tiêu diệt và chết đi.
Alexander Fleming
Câu 1. Chất kháng sinh pênixilin được sản xuất từ
mốc xanh
nấm men
mốc trắng
mốc tương
A
B
C
D
Câu 2. Loại nấm nào dưới đây không được xếp vào nhóm nấm đảm ?
nấm men
nấm hương
nấm mộc nhĩ
nấm rơm
A
B
C
D
Câu 3. Trong số các loại nấm sau, nấm nào là nấm độc?