Tiết 90-91
NÓI VỚI CON
Giáo Viên: Nguyễn Trúc Mã
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ XÃ HỒNG PHONG CAO LỘC-LẠNG SƠN
NÓI VỚI CON
Y Phương
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả, Tác phẩm
a. Tác giả
Y Phương tên khai sinh là Hứa Vĩnh Sước, sinh năm 1948. Quê ở huyện Trùng Khánh, tình Cao Bằng (dân tộc Tày).
Năm 1968 ông xin gia nhập ngũ và phục vụ trong quân đội đến năm 1981, ông chuyển công tác về Sở Văn hóa - thông tin Cao Bằng. Năm 1993 ông được bầu là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Cao Bằng.
Thơ của ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư duy hình ảnh của con người miền núi.
NÓI VỚI CON
Y Phương
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả, Tác phẩm
b. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ được sáng tác năm 1980, khi đất nước mới hòa bình thống nhất nhưng gặp rất nhiều khó khăn thiếu thốn. Từ hiện thực ấy nhà thơ sáng tác bài thơ như lời tâm sự, động viên chính mình đồng thời nhắc nhở con cái sau này.
NÓI VỚI CON
Y Phương
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả, Tác phẩm
c. Đọc – Thể loại – Bố cục
- Đọc : Sgk
- Thể loại : Thơ tự do
- PTBĐ : Biểu cảm
Phần 1: Từ đầu đến “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”: Con lớn lên trong tình yêu thương, nâng đỡ của cha mẹ, trong cuộc sống lao động nên thơ của quê hương.
Phần 2: Còn lại: Lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, về truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục truyền thống ấy
- Bố cục: 2 phần
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh cụ thể đặc sắc trong tư duy và cách diễn đạt của người miền núi.
Tả đứa con ngây thơ lẫm chẫm tập đi, tập nói trong vòng tay yêu thương của cha mẹ.
⇒ Không khí gia đình tuy nhỏ bé nhưng thật ấm áp, êm đềm, hạnh phúc.
a. Về Gia Đình
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Người đồng mình: cách nói riêng độc đáo mang tính địa phương của người dân tộc Tày.
Hình ảnh :“ Đàn lờ cài nan hoa - Vách nhà ken câu hát” : Hình ảnh đẹp. Động từ ken, cài, ngoài nghĩa miêu tả còn nói lên tình cảm gắn bó quấn quýt trong lao đọng, làm ăn của đồng bào quê hương.
b. Về Quê Hương
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Diễn tả rừng núi quê hương đẹp, thơ mộng, trữ tình đã che chở nuôi dưỡng con người cả về tâm hồn và lối sống.
⇒ Đoạn thơ khẳng định con lớn lên trong sự nuôi dưỡng của cha mẹ và sự đùm bọc của quê hương bản làng.
b. Về Quê Hương
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Qua những câu thơ vừa tả thực lại vừa đậm chất trữ tình, cha mong con hiểu những tình cảm cội nguồn đã sinh dưỡng con ,để con yêu cuộc sống hơn .
Nhìn con khôn lớn, suy ngẫm về tình nghĩa làng bản quê nhà, nhà thơ đã nghĩ về cội nguồn hạnh phúc, “ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời” và cho con biết chính quê hương đã tạo cho cha mẹ cuộc sống hạnh phúc, mạnh mẽ, bền lâu.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
“Thương”: chất chứa cảm xúc yêu thương, cảm thông sâu sắc của người cha dành cho con và cho người đồng mình.
Từ cảm thán "con ơi" cất lên ở cuối dòng thơ khiến dòng thơ nghẹn ngào, rưng rưng.
=> Hai dòng thơ tiếp theo diễn tả cuộc sống thiếu thốn, nhọc nhằn, cơ cực của người đồng mình. Y Phương đã diễn tả cách nói mộc mạc của người miền núi.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
“đá gập ghềnh”, “thung nghèo đói” : ẩn dụ cho những gian lao, vất vả
"Sống", "không chê" : ý chí và quyết tâm vượt qua thách thức, khó khăn của "đá gập ghềnh", "thung nghèo đói".
-> Cho dù cuộc sống gian nan, vất vả, người đồng mình vẫn chịu đựng và suốt đời gắn bó thủy chung, không chê bai, không một lời than thở. Khẳng định và ngợi ca đức tính cao đẹp của “người đồng mình”: sống sâu sắc, ý chí mạnh mẽ, có một trái tim ấm áp và nghị lực phi thường.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
"thô sơ da thịt" : giản dị, chất phác, thật thà -> Ca ngợi bản chất mộc mạc, giản dị, chân thật của người đồng mình sớm khuya vất vả.
“Chẳng mấy ai nhỏ bé” -> ngợi ca ý chí, cốt cách không hề "nhỏ bé" của người đồng mình.
"đục đá kê cao quê hương" : truyền thống làm nhà kê đá cho cao của người miền núi
- "quê hương thì làm phong tục" : phong tục tập quán là điểm tựa tinh thần nâng đỡ và tạo động lực cho con người.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Ẩn dụ cho tinh thần đề cao, tự hào về quê hương, tự tay xây dựng nên truyền thống quê hương đẹp giàu.
Đây chính là mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng : Mỗi người, mỗi cuộc đời chính là một “mùa xuân nho nhỏ” tạo nên mùa xuân cộng đồng và cộng đồng sẽ là cái nôi nâng đỡ cho mùa xuân tâm hồn mỗi người.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
- “Tuy thô sơ da thịt”, “không bao giờ nhỏ bé” một lần nữa lặp lại để khẳng định và khắc sâu hơn những phẩm chất cao đẹp của “người đồng mình”
- "Lên đường" -> Người con đã khôn lớn, đến lúc tạm biệt gia đình, quê hương để bước vào một trang mới của cuộc đời
- "Nghe con" -> hai tiếng ẩn chứa bao nỗi niềm và lắng đọng, kết tinh mọi cảm xúc, tình yêu thương vô bờ bến của cha dành cho con.
NÓI VỚI CON
Y Phương
II.TÌM HIỂU CHUNG
2. Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của cha
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
=> Qua việc ca ngợi những đức tính tốt đẹp của người đồng mình, người cha mong con sống có tình nghĩa với quê hương, giữ đạo lí “Uống nước nhớ nguồn” của cha ông, biết chấp nhận gian khó và vươn lên bằng ý chí của mình.
=> Lời dặn của cha thật mộc mạc, dễ hiểu, thấm thía, ẩn chứa niềm hi vọng lớn lao rằng đứa con sẽ tiếp tục vững bước trên đường đời, tiếp nối truyền thống và làm vẻ vang quê hương, đất nước.
NÓI VỚI CON
Y Phương
III. TỔNG KẾT
1.Nội dung
Bài thơ thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng. ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình.
2. Nghệ thuật
Từ ngữ giàu hình ảnh, sức gợi cảm.
Cách nói phù hợp với người miền núi.
Thể thơ tự do, thể hiện cách nói của người miền núi phóng khoáng, cụ thể, giàu sức khái quát, vừa mộc mạc nhưng giàu chất thơ.
Các phép tu từ so sánh, điệp ngữ.
* GHI NHỚ : SGK