Câu trần thuật
I.Đặc điểm hình thức và chức năng
Đọc ngữ liệu (sgk-tr 45 + 46) và hoàn thiện bảng sau
Câu cảm thán
Bộc lộ cảm xúc
Nhận định
Kể
Yêu cầu
Kể, tả
Thông báo
Miêu tả
Miêu tả
Nhận định
Bộc lộ cảm xúc
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và trần thuật, kiểu câu nào được dung nhiều nhất, vì sao?
Câu trần thuật được sử dụng nhiều nhất. Vì trong cuộc sống, nhu cầu trao đổi thông tin, trao đổi tư tưởng, tình cảm giữa người với người rất lớn, mà chỉ có câu trần thuật mới đáp ứng được, nó bao hàm nhiều chức năng như thông báo, trình bày, miêu tả, nhận định, yêu cầu, bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
Đặt câu
không khó!
Đặt câu trần thuật dùng để:
Hứa hẹn
Xin lỗi
Cảm ơn
Chúc mừng
Cam đoan
Hứa hẹn: Con xin hứa với ba mẹ sẽ cố gắng học tập chăm chỉ ạ.
Xin lỗi: Mình xin lỗi bạn.
Cảm ơn: Con cảm ơn mẹ ạ.
Chúc mừng: Mẹ chúc mừng con.
Cam đoan: Tôi xin cam đoan những lời tôi nói hoàn toàn là sự thật.
Câu trần thuật
Khả năng sử dụng
Dấu hiệu nhận biết
Chức năng
Đặc điểm hình thức
GHI NHỚ
Câu trần thuật không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.
Thường dùng để kể, thông báo, nhận định, miêu tả… Ngoài ra còn dùng để yêu cầu, đề nghị, bộc lộ tình cảm, cảm xúc…
Thường kết thúc bằng dấu chấm, đôi khi là dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.
Là kiểu câu được dùng phổ biến trong giao tiếp.
II.Luyện tập
Bài tập 1
Xác định kiểu câu và chức năng của những câu sau đây:
b) Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp lánh, em sung sướng reo lên:
Cây bút đẹp quá! Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông!
Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình.
Thế rồi Dế Choắt tắt thở.
Tôi thương lắm.
Vừa thương vừa ăn năn tội mình.
 Câu trần thuật dùng để kể
 Câu trần thuật dùng để biểu lộ cảm xúc
 Câu trần thuật dùng để biểu lộ cảm xúc
Mã Lương nhìn cây bút … sung sướng reo lên
Cây bút đẹp quá!
Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông!
 Câu trần thuật dùng để kể
 Câu cảm thán dùng để biểu lộ cảm xúc
 Câu trần thuật dùng để biểu lộ tình cảm và hành động cảm ơn
Bài tập2:

Nguyên tác: “Đối thử lương tiêu nại nhược hà ? “
(Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?)
=>Câu nghi vấn: Thể hiện sự bối rối, xốn xang
của tác giả không biêt làm thế nào để xứng đáng với đêm trăng
+ Dịch thơ: “Cảnh đẹp đêm nay , khó hững hờ”
=>Câu trần thuật: Làm mất đi ý tưởng đẹp, mất đi chất nghệ sĩ Hồ Chí Minh
LẤY KẸO CHO ẾCH XANH
A. Câu cảm thán dùng để ra lệnh
B. Câu cầu khiến dùng để ra lệnh
C. Câu trần thuật dùng để ra lệnh
D. Câu câu nghi vấn dùng để đề nghị
Xác định kiểu câu và chức năng: Anh tắt thuốc lá đi!
HẾT GIỜ
A. Câu cảm thán dùng để ra lệnh
D. Câu câu nghi vấn dùng để đề nghị
C. Câu trần thuật dùng để ra lệnh
B. Câu cầu khiến dùng để ra lệnh
Xác định kiểu câu và chức năng: Anh có thể tắt thuốc lá được không?
HẾT GIỜ
D. Câu cảm thán dùng để kể
A. Câu trần thuật dùng để đề nghị
C. Câu trần thuật dùng để thông báo
B. Câu cảm thán dùng để ra lệnh
Xác định kiểu câu và chức năng: Xin lỗi, ở đây không được hút thuốc lá.
HẾT GIỜ
A. Thông báo
B. Cầu khiến
C. Hứa hẹn
D. Cam đoan
Câu trần thuật sau dùng để làm gì: “Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì cất dở mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.”
HẾT GIỜ
D. Cam đoan, cầu khiến
C. Kể; Cầu khiến
A. Kể; Hứa hẹn
B. Cầu khiến; Cam đoan
Câu trần thuật sau dùng để làm gì: Tuy thế, nó vẫn kịp thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anh cùng đi nhận giải.”
HẾT GIỜ
D. Sáng ra bờ suối, tối vào hang.
A. Lão muốn ngài nhấc hộ bó củi lên cho lão. 
C. Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới.
B. Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân.
Câu nào dưới không dùng để kể, thông báo?
HẾT GIỜ
A. Miêu tả
B. Kể
C. Thông báo
D. Nhận định
Câu trần thuật: “Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương” dùng để làm gì?
HẾT GIỜ
A. Kể
D. Thông báo
C. Miêu tả
B. Nhận định
Câu trần thuật sau dùng để làm gì? “Các con ơi, đây là lần cuối cùng thầy dạy các con.”
HẾT GIỜ
D. Câu cảm thán
C. Câu trần thuật
A. Câu nghi vấn   
B. Câu cầu khiến
Trong 4 kiểu câu đã học, kiểu câu nào được sử dụng phổ biến nhất trong giao tiếp hằng ngày ?
HẾT GIỜ
A. Để hỏi
D. Kể, thông báo, nhận định, miêu tả
C. Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
B. Yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo
Chức năng chính của câu trần thuật là gì?
HẾT GIỜ
Bài tập về nhà
Viết một đoạn đối thoại có sử dụng 4 kiểu câu và cùng đóng lại đoạn kịch đó với bạn của mình
Sau kì nghỉ tết, Lan gặp lại Linh trên đường đến trường:
- Tết vừa rồi bạn có đi đâu chơi không?
Tết rồi cả gia đình mình về quê ăn tết vui lắm.
Lan hãy kể cho mình nghe với!
- Này nhé, mình được gặp ông bà, gia đình các cô chú, mình còn được lì xì nữa đó.
- Thích nhỉ!
Hướng dẫn tự học
Ôn lại bài cũ
Làm BTVN + Bài tập SGK vào vở
Tìm đọc thêm thông tin về câu trần thuật
Chuẩn bị viết bài viết số 5
Hẹn gặp lại các em!