BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Ý nghĩa của từ ngất ngưởng
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
b) Ngất ngưởng khi về hưu
Đô môn giải tổ chi niên,
Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng
Kìa núi nọ phau phau mây trắng,
Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi.
Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì,
Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng.
Được mất dương dương người thái thượng,
Khen chê phơi phới ngọn đông phong.
Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng,
Không Phật, không Tiên, không vướng tục.
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
b) Ngất ngưởng khi về hưu
- Phong cách sống khác đời, khác người, chơi ngông:
+ Cưỡi bò vàng, đeo đạc ngựa: làm những việc trái khoáy, ngược đời;
+ Mang hai phong cách khác nhau trong một con người: kiếm cung từ bi: vừa là danh tướng vừa từ bi, hiền lành;
+ Lên chùa, dẫn theo đào hát: kiểu chơi ngông phá lệ, tự thấy Bụt cũng “nực cười” mình => ông tự cười chính mình.
- Quan niệm sống
+ Được mất dương dương người thái thượng: Không quan tâm chuyện được, mất ở đời;
+ Khen chê phơi phới ngọn đông phong: Trước mọi lời, khen chê, tâm hồn luôn vui vẻ, thoải mái, phơi phới như cơn gió vào mùa xuân;
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
b) Ngất ngưởng khi về hưu
+ Hưởng những thú vui tao nhã ở đời: khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng;
+ Không gò bó mình theo tôn giáo lễ nghĩa nào: không phật, không tiên, không vướng tục.
=> Cuộc sống tự do, tự tại, phóng khoáng, vượt ra ngoài những quy tắc hà khắc của xã hội phong kiến mà vẫn thanh cao, trong sạch. Đó là lối sống thảnh thơi, vượt lên trên người khác của một nhà Nho tài tử.
- Nghệ thuật thể hiện: Cách ngắt nhịp 2/2/2, 2/3, cách hòa thanh bằng, trắc, giàu tính nhạc...thể hiện phong thái ung dung, yêu đời của tác giả.
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
- Quan niệm sống
“Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,
Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung,
Trong triều ai ngất ngưởng như ông!”
c) Ngất ngưởng khi tổng kết cuộc đời
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
c) Ngất ngưởng khi tổng kết cuộc đời trong triều
- Tự xếp mình ngang hàng với những người tài danh bậc nhất trong thiên hạ: (Trái, Nhạc, Hàn, Phú) – những vị tướng tài năng, chí khí, có sự nghiệp hiển hách trong lịch sử Trung Quốc => tự đề cao, tự đánh giá mình rất cao
- Tự khẳng định mình là một trung thần, là người thủy chung, trước sau như một, luôn giữ trọn vẹn nghĩa vua - tôi;
Lối sống ngất ngưởng thể hiện phong cách tài hoa, tài tử. Ông tự hào về lối sống thẳng thắn, không khom lưng, quỳ gối trước danh lợi tầm thường
- Tự đặt mình lên vị trí cao nhất: “Trong triều ai ngất ngưởng như ông” – vừa khẳng định vừa thách thức cả triều đình xã hội phong kiến đương thời, tự xưng “ông”.
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG (tiếp theo)
- Nguyễn Công Trứ -
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung: Bài thơ thể hiện chân dung của một con người có tài, cá tính, bản lĩnh, nhân cách cao đẹp
2. Nghệ thuật:
- Cách tân trong thi pháp trung đại: sử dụng nhiều khẩu ngữ, xưng danh
- Đối thoại ngầm
- Lời thơ tự do, phóng khoáng
Hết lòng vì vua, vì nước, bất chấp mọi được – mất, khen –chê.
Ý thức rõ giá trị bản thân: tài năng, địa vị, bản chất.
NGẤT NGƯỞNG
Cách sống đẹp,
có bản lĩnh
Dặn dò:
Học thuộc bài, nắm được giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ;
Thấy được nhân cách của Nguyễn Công Trứ, học tập lối sống trong sạch, luôn tự tin vào bản thân;
Vận dụng: phân tích hình tượng “ông ngất ngưởng” trong bài thơ.