Tiết 48 - Bài 50.
HỆ SINH THÁI
Tiết 48 - Bài 50. HỆ SINH THÁI
I. Thế nào là một hệ sinh thái ?

II. Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.


I. Thế nào là một hệ sinh thái ?


Quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi:
Hệ sinh thái rừng nhiệt đới
I. Thế nào là một hệ sinh thái ?


1. Những thành phần vô sinh và hữu sinh có thể có trong hệ sinh thái rừng?

2. Lá và cành cây mục là thức ăn của những sinh vật nào ?

3. Cây rừng có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống sinh vật rừng?

4. Động vật rừng có ảnh hưởng như thế nào tới thực vật?

5. Nếu như rừng bị cháy mất hầu hết các cây gỗ lớn, nhỏ và cỏ thì điều gì sẽ xảy ra? Tại sao?
Tiết 48 - Bài 50. HỆ SINH THÁI
1. Những thành phần vô sinh và hữu sinh có thể có trong hệ sinh thái rừng?
- Thành phần vô sinh: đất, nước, ánh sáng, nhiệt độ….
- Thành phần hữu sinh: Động vật ( hổ, hươu, chim…), thực vật ( cây cỏ, cây gỗ…), nấm, vi sinh vật….
2. Lá và cành cây mục là thức ăn của những sinh vật nào ?
Lá và cành cây mục là thức ăn của những sinh vật phân giải: Nấm, vi khuẩn, giun đất…..
3. Cây rừng có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống sinh vật rừng?
- Là nguồn thức ăn, nơi ở, nơi sinh sản.
- Tạo khí hậu ôn hòa…
4. Động vật rừng có ảnh hưởng như thế nào tới thực vật?
- Động vật ăn thực vật
- Thụ phấn cho hoa, phát tán quả và hạt.
- Cung cấp phân bón.
- Xác động vật tạo chất mùn.
Động vật
Thực vật
5. Nếu như rừng bị cháy mất hầu hết các cây gỗ lớn, nhỏ và cỏ thì điều gì sẽ xảy ra? Tại sao?
Nếu rừng cháy: động vật mất nơi ở, nguồn thức ăn, nơi sinh sản, nguồn nước, khí hậu khô hạn...
=> động vật sẽ chết hoặc phải di cư đi nơi khác.
Hệ sinh thái rừng nhiệt đới có những thành phần nào?
- Gồm 2 thành phần: + Thành phần vô sinh: ánh sáng, nhiệt độ…
+ Thành phần hữu sinh: các loài sinh vật…
Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa các sinh vật với nhau và giữa sinh vật với nhân tố vô sinh của môi trường?
I. Thế nào là một hệ sinh thái ?



- Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của quần xã (sinh cảnh), các sinh vật luôn tác động qua lại lẫn nhau tạo nên một hệ sinh thái hoàn chỉnh và
tương đối ổn định.
Ví dụ: hệ sinh thái rừng nhiệt đới.
Hệ sinh thái Rừng ngập
mặn ven biển
Hệ sinh thái nông nghiệp
Hệ sinh thái rừng nhiệt đới
HỆ SINH THÁI
Quần xã sinh vật
I. Thế nào là một hệ sinh thái ?


- Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của quần xã (sinh cảnh), các sinh vật luôn tác động qua lại lẫn nhau tạo nên một hệ sinh thái hoàn chỉnh và
tương đối ổn định.
Ví dụ: hệ sinh thái rừng nhiệt đới.
- Các thành phần của hệ sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh: đất, đá, nước, thảm mục…
+ Nhân tố hữu sinh:
* sinh vật sản xuất: thực vật.
* sinh vật tiêu thụ: động vật ăn thực vật, động vật ăn động vật.
* sinh vật phân giải: vi khuẩn, nấm…
? Hãy xác định các ví dụ sau đây, ví dụ nào là hệ sinh thái, ví dụ nào không phải hệ sinh thái?
Đồi thông Đà Lạt
Một giọt nước cất
Một giọt nước ao
Trái đất
Xác sinh vật
vi sinh vật
Đại bàng
Hổ
Rắn
Cầy
Bọ ngựa
Sâu ăn lá
Hươu
Cây gỗ
Cây cỏ
Địa y
Giun đất
Nấm
Xác sinh vật
vi sinh vật
Đại bàng
Hổ
Rắn
Cầy
Bọ ngựa
Sâu ăn lá
Hươu
Cây gỗ
Cây cỏ
Địa y
Giun đất
Nấm
? Thức ăn của chuột là gì? Động vật nào ăn thịt chuột?
? Trong lưới thức ăn trên, đâu là sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải?
Chuột
Cây cỏ
Rắn
Chuột
Cây cỏ
Cầy
Cây cỏ
Sâu ăn lá
Chuột
VSV
VSV
VSV
Chuỗi thức ăn
II. Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.
1. Thế nào là một chuỗi thức ăn ?
VD:

Chuột
Cây cỏ
Cầy
VSV
Quan hệ chủ yếu giữa các sinh vật trong các chuỗi thức ăn trên là quan hệ gì?
1. Trong chuỗi thức ăn, mỗi loài sinh vật là một mắt xích. Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa một mắt xích với mắt xích đứng trước và mắt xích đứng sau trong chuỗi thức ăn?
Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích phía trước vừa là sinh vật bị mắt xích phía sau tiêu thụ.
2. Hãy điền tiếp các từ phù hợp vào những chổ trống trong câu sau:
Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích ……………, vừa là sinh vật bị mắt xích………………..tiêu thụ.

Phía sau
Phía trước
II. Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.
1. Thế nào là một chuỗi thức ăn ?


Chuỗi thức ăn là một dãy bao gồm nhiều loài sinh vật có mối quan hệ dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài là một mắt xích, vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích đứng trước, vừa là sinh vật bị mắt xích ở phía sau tiêu thụ.
Ví dụ:
Cây cỏ(SVSX) Thỏ(SVTTB1) Cáo( SVTTB2)
Trong thực tế có chuỗi thức ăn nào không bắt đầu bằng sinh vật sản xuất không?
Chuột
Cây cỏ
Rắn
Chuột
Cây cỏ
Cầy
Cây cỏ
Sâu ăn lá
Chuột
VSV
VSV
VSV
Chuỗi thức ăn
Các chuỗi thức ăn trên có mắt xích nào giống nhau?
Cây cỏ
Chuột
Sâu ăn lá
Rắn
Cầy
VSV
Lưới thức ăn
2. Thế nào là lưới thức ăn?

- Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn có mắt xích chung.
Xác sinh vật
vi sinh vật
Đại bàng
Hổ
Rắn
Cầy
Bọ ngựa
Sâu ăn lá
Hươu
Cây gỗ
Cây cỏ
Địa y
Giun đất
Nấm
Sâu ăn lá tham gia vào những chuỗi thức ăn nào?

Quan sát hình 50.2
Cây gỗ
Sâu ăn lá cây
Bọ ngựa
Cây gỗ
Cầy
Cây cỏ
Cây cỏ
Cây cỏ
Bọ ngựa
Chuột
Cầy
Sâu ăn lá cây
Sâu ăn lá cây
Sâu ăn lá cây
Sâu ăn lá cây
Sâu ăn lá cây
Cây gỗ
Chuột
Các chuỗi thức ăn có sâu ăn lá cây tham gia:
H3
Có thể ghép các chuỗi thức ăn trên lại thông qua mắt xích sâu ăn lá cây:
Cây gỗ
Cây cỏ
Sâu ăn lá cây
chuột
bọ ngựa
rắn
Vi sinh vật
cầy
hổ
Đại bàng
lưới thức ăn
Xác sinh vật
vi sinh vật
Đại bàng
Hổ
Rắn
Cầy
Bọ ngựa
Sâu ăn lá
Hươu
Cây gỗ
Cây cỏ
Địa y
Giun đất
Nấm
Sinh vật sản xuất: cây gỗ, cây cỏ
Sinh vật tiêu thụ cấp 1: Sâu ăn lá cây, chuột, hươu
Sinh vật tiêu thụ cấp 2: Bọ ngựa, cầy, rắn,chu?t
Sinh vật tiêu thụ cấp 3: Rắn, đại bàng, hổ
Sinh vật phân giải: Vi sinh vật, nấm, địa y, giun đất
I. Thế nào là một hệ sinh thái ?
II. Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.
1. Thế nào là một chuỗi thức ăn ?


2. Thế nào là lưới thức ăn?
- Lưới thức ăn bao gồm các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung.
- Một lưới thức ăn hoàn chỉnh bao gồm 3 thành phần chủ yếu:
+ Sinh vật sản xuất.
+ Sinh vật tiêu thụ.
+ Sinh vật phân giải
Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm mấy thành phần chủ yếu? Đó là những thành phần nào?
Câu 1: Trong thực tiễn sản xuất người nông dân đã làm gì để tận thu nguồn thức ăn của vật nuôi
Chọn ý trả lời đúng nhất trong các câu sau:
a. Thả nhiều cá trong ao nuôi
b. Thực hiện mô hình VAC kết hợp vườn- ao – chuồng
c. Dự trữ rơm rạ cho trâu bò ăn trong mùa khô
d. Cả câu a,b,c đều đúng
Câu 2: Việc làm nào sau đây làm tổn hại đến hệ sinh thái?
a. Sử dụng thuốc trừ sâu quá mức.
b. Trồng cây gây rừng.
c. Sử dụng mìn, lưới có mắt nhỏ để đánh bắt cá
d. Cả câu a,c đều đúng

a. Hãy lập 3 chuỗi thức ăn khác nhau gồm 4 mắt xích.
b. Từ các chuỗi thức ăn vừa lập hãy ghép thành một lưới thức ăn
Bài tập : Cho các sinh vật: muỗi, ếch, rắn, đại bàng, chuột, mèo, lúa, thạch sùng, vi sinh vật.

Bài tập (PBT):
a. Lập 3 chuỗi thức ăn khác nhau gồm 4 mắt xích.

muỗi
ếch
rắn
đại bàng
lúa
chuột
mèo
vi sinh vật
thạch sùng
muỗi
rắn
đại bàng
- Học bài.
- Trả lời câu hỏi SGK.
- Đọc mục “em có biết”.
Chuẩn bị bài từ bài 31 đến bài 50 tiết sau ôn tập giữa HKII


HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ