Phần Hai
KĨ THUẬT ĐIỆN TỬ
1
BÀI 25:
Chương 6
MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
MÁY BIẾN ÁP BA PHA
Mục tiêu:
Biết được khái niệm, phân loại và công dụng của máy điện xoay chiều ba pha.
Biết được công dụng, cấu tạo, cách nối dây, nguyên lý làm việc của máy biến áp ba pha.
2
I – KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, CÔNG DỤNG:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
3
1. Khái niệm:
I – KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, CÔNG DỤNG:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
4
- Máy điện xoay chiều ba pha là thiết bị điện từ làm việc với dòng điện xoay chiều ba pha.
- Nguyên lý làm việc dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ và lực điện từ.
- Dùng để biến đổi năng lượng: điện năng – cơ năng, điện áp, dòng điện, tần số, pha....
1. Khái niệm:
I – KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, CÔNG DỤNG:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
5
- Máy điện xoay chiều ba pha chia làm hai loại.
+ Máy điện tĩnh: khi làm việc không có bộ phận nào chuyển động như: máy biến áp, máy biến dòng, dùng để biến đổi các thông số (điện áp, dòng điện...) của hệ thống điện.
2. Phân loại và công dụng:
I – KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, CÔNG DỤNG:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
6
- Máy điện xoay chiều ba pha chia làm hai loại.
+ Máy điện quay: khi làm việc có bộ phận chuyển động tương đối với nhau:
2. Phân loại và công dụng:
Máy phát điện: biến cơ năng thành điện năng, dùng làm nguồn cấp điện cho tải
Động cơ điện: biến điện năng thành cơ năng, dùng làm nguồn động lực cho các máy, thiết bị
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
7
- Máy biến áp ba pha là máy điện tĩnh, dùng để biến đổi điện áp của hệ thống điện xoay chiều ba pha nhưng giữ nguyên tần số.
1. Khái niệm và công dụng:
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
8
- Được sử dụng để truyền tải và phân phối điện năng, trong mạng điện xí nghiệp công nghiệp.
1. Khái niệm và công dụng:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
9
Đường dây tải điện truyền tải
Đường dây tải điện phân phối
Trạm BA tăng áp
Máy phát
Trạm BA hạ áp
Hạ điện áp 0,4KV
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
10
2. Cấu tạo:
Bình dãn dầu
Sứ cao áp
Lõi thép và dây quấn
Võ máy có cánh tản nhiệt
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
11
- Cấu tạo máy biến áp ba pha gồm 2 phần chính: Lõi thép và dây quấn.
2. Cấu tạo:
a- Lõi thép:
Có ba trụ để quấn dây (gọi là trụ từ): ghép từ các lá thép kĩ thuật điện dày 0,35÷0,5 mm, hai mặt phủ sơn cách điện.
Gông từ để khép kín mạch từ
- Dùng để dẫn từ thông chính
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
12
2. Cấu tạo:
b- Dây quấn:
Ba dây quấn nhận điện vào (AX, BY, CZ) gọi là dây quấn sơ cấp.
- Thường là dây đồng bọc cách điện được quấn quanh trụ từ của lõi thép.
Ba dây quấn đưa điện ra (ax, by, cz) gọi là dây quấn thứ cấp.
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
13
Sơ đồ đấu dây, kí hiệu cách đấu dây:
Nối sao – sao
có dây tr.tính
Y/Y0
o
Nối sao – tam giác
Y/
Nối tam giác – sao
có dây tr.tính
/Y0
o


II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
14
2. Sơ đồ đấu dây, kí hiệu cách đấu dây:
- Máy biến áp cung cấp điện cho các hộ tiêu thụ, dây quấn thứ cấp thường nối hình sao có dây trung tính.
- Tải của mỗi hộ tiêu thụ khác nhau (tức là tổng trở các pha khác nhau). Nhờ có dây trung tính nên điện áp pha trên các tải không vượt quá điện áp định mức.
- Thuận tiện cho việc sử dụng đồ dùng điện vì nối hình sao tạo ra 2 trị số điện áp khác nhau: Ud và Up.
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
15
2. Cấu tạo:
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
16
3. Nguyên lý làm việc:
- Khi nối dây quấn sơ cấp với nguồn xoay chiều, dòng điện chạy trong dây quấn sơ cấp sinh ra từ thông biến thiên chạy trong lõi thép, từ thông này xuyên qua đồng thời cả dây quấn sơ cấp và thứ cấp sự biến thiên của từ thông làm xuất hiện suất điện động cảm ứng và làm biến đổi điện áp ban đầu
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
17
3. Hệ số biến áp:
- Máy biến áp ba pha có các cách đấu dây nhau nên cần phân biệt hệ số biến áp pha (kp) và hệ số biên áp dây (kd).
Hệ số biến áp pha:
Hệ số biến áp dây:
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
18
3. Hệ số biến áp:
- Quan hệ Kp và Kd phụ thuộc vào cách nối dây của máy biến áp.
Trường hợp 1: Máy biến áp nối sao - sao có dây tr.tính. (Y/Yo)
Vì máy biến áp có:
Kd =
=
=
=
Kp
 Kd = Kp
nên:
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
19
3. Hệ số biến áp:
- Quan hệ Kp và Kd phụ thuộc vào cách nối dây của máy biến áp.
Trường hợp 2: Máy biến áp nối sao – tam giác. (Y/ )
Vì máy biến áp có:
Cuộn thứ cấp nối tam giác: Ud2 = Up2
nên:
Kd =
=
=
=
II – MÁY BIẾN ÁP BA PHA:
Bài 25: MÁY ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA - MÁY BIẾN ÁP BA PHA
20
3. Hệ số biến áp:
- Quan hệ Kp và Kd phụ thuộc vào cách nối dây của máy biến áp.
Trường hợp 3: Máy biến áp nối sao – tam giác. (Y/ )
Vì máy biến áp có:
Cuộn sơ cấp nối tam giác : Ud1 = Up1
nên:
BÀI TẬP VẬN DỤNG
(Bài 3 trang 102 – SGK)
Tóm tắt:
N1 = 11000 vòng
N2 = 200 vòng
Dây quấn nối /Yo
Ud1 = 22kV
a. Vẽ sơ đồ đấu dây?
b. Tính Kp? Kd?
c. Tính Up2? Ud2?
a. Vẽ sơ đồ đấu dây:
/Y0
o

Tóm tắt:
N1 = 11000 vòng
N2 = 200 vòng
Dây quấn nối /Yo
Ud1 = 22kV
a. Vẽ sơ đồ đấu dây?
b. Tính Kp? Kd?
c. Tính Up2? Ud2?
Ta có hệ số biến áp pha:
b. Tính Kp? Kd?
Kp =
Kp =
=
55
Vì dây quấn của biến áp nối /Yo nên:
BÀI TẬP VẬN DỤNG
Tóm tắt:
N1 = 11000 vòng
N2 = 200 vòng
Dây quấn nối /Yo
Ud1 = 22kV = 22000V
a. Vẽ sơ đồ đấu dây?
b. Tính Kp? Kd?
c. Tính Up2? Ud2?
Ta có hệ số biến áp dây:
Kd =
c. Tính Up2? Ud2?
 Ud2 =
Ud2 =
=
Ud2 =
400
(V)
Vì dây quấn thứ cấp của máy biến áp nối hình sao nên: Ud2 =
Up2
 Up2 =
=
=
400
(V)
BÀI TẬP VẬN DỤNG
24
K?T TH�C
Bài tập