Người thực hiện: NGUYỄN THỊ MINH HUỆ
CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
BÀI 15
CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP THẾ KỈ X
Khởi nghĩa Bà Triệu
Khởi nghĩa Lý Bí
Khởi nghĩa Phùng Hưng
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
542-602
Cuối thế kỉ VIII
713-722
248
40-43
Em hãy đọc 4 câu thơ trên và đoạn trích trong lời thề khắc trên bia đá của Bà Trưng em hãy:
Cho biết đôi nét về Bà Trưng?
Nguyên nhân bùng nổ và mục đích của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
BÀI 15. CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP THẾ KỈ X
1. KHỞI NGHĨA HAI BA TRƯNG
a. Nguyên nhân
 
 
“Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”.
Thiếp là cháu gái các vua Hùng đời trước, hôm nay đau lòng thương dân vô tội, dấy nghĩa trừ tà, nguyện xin các vị thần linh hội họp tại đàn này chứng dám và phù hộ cho thiếp và Trưng Nữ dấy binh dẹp giặc, che chở dân lành, thu phục lại muôn vật của tổ tông, không phụ ý trời, thoả nguyện nơi đền miếu của các bậc đế vương các đời, không phụ sự trông đợi của tổ tiên nơi chín suối




a. Nguyên nhân:
- Do chính sách bóc lột của nhà Hán làm cho nhân dân khắp nơi căm phẫn.
- Thi Sách bị giết.
BÀI 16.CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP THẾ KỈ X
1. KHỞI NGHĨA HAI BA TRƯNG
Một xin rửa sạch nước thù,
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng,
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẹn vẹn sở công lên này.
(Thiên Nam ngữ lục, áng sử ca dân gian thế kỉ XVII)
Trưng Trắc đọc lời thề
Mục tiêu của cuộc khởi nghĩa: giành độc lập cho Tổ quốc, nối lại sự nghiệp của các vua Hùng và trả thù cho chồng.
Qua 4 câu thơ, em hãy cho biết mục tiêu của cuộc khởi nghĩa?
Nhóm 1: chỉ trên lược đồ hình 2 (tr.71) diễn biến chính của khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Nhóm 1: chỉ trên lược đồ hình 2 (tr.71) diễn biến chính của khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Nhóm 2: Đoạn tư liệu và hình ảnh sau cho em biết điều gì về khí thế của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và tình thế của chính quyền đô hộ?
Tương quan lực lượng và khí thế của hai bên trái ngược: Quân Hán, đứng đầu là Tô Định hốt hoảng, bỏ chạy, trong khi quân của Hai Bà Trưng mạnh mẽ, hùng dũng đi “đến đâu đểu như có gió cuốn”, phạm vi ảnh hưởng rộng lớn “các quận Cửu Châu, Nhật Nam, Hợp Phố,... đều hưởng ứng”
Nhóm 3: Khai thác thông tin và đoạn tư liệu 2 trong SGK, hãy cho biết kết quả và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
Kết quả: Quân Hán bị đánh tan, Tô Định trốn về Nam Hải, cuộc khởi nghĩa tháng lợi.
Năm 43 Nhà Hán sang tấn công Hai Bà Trưng tiếp tục tổ chức kháng chiến, cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt nhưng không thành công
Đại Việt sử kí toàn thư chép rằng:“ Trưng Trắc, Trưng Nhị là phụ nữ, hô một tiếng mà các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố cùng 65 thành ở Lĩnh ngoại đều hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay, có thể thấy hình thế đất Việt ta đủ dựng được nghiệp bá vương…..”
Đại Việt sử kí toàn thư tập I NXb.Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998, tr 156 -157)
Dưới ách thống trị của nhà Hán nhân dân ta sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa giành độc lập. Cuộc khởi nghĩa này đã cảnh báo thế lực phong kiến phương Bắc không thể cai trị nước ta vĩnh viễn được.
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU
Tượng thờ Hai Bà Trưng
Đền thờ Hai Bà Trưng ở huyện Mê Linh (Hà Nội)
2 . KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU (248)
Tôi chỉ muốn cưỡi gió đạp sóng, chém cá kình lớn ở Biển Đông, quét sạch bờ cõi, cứu dân ra khỏi cảnh chìm đắm, há lại bắt chước người đời cúi đầu khom lưng làm tì thiếp kẻ khác, cam tâm phục dịch ở trong nhà ư?”
(Lý Tế Xuyên, Việt điện u linh tập (truyện Lệ Hải Bà Vương kí), Đinh Gia Khánh, Trịnh Đình Rư dịch và chú thích, NXB. Văn học, Hà Nội, tr. 46)
Quan sát tranh và đọc thông tin nêu hiểu biết của em về nhân vật Bà Triệu
Lục Dận -8000 quân
2 . KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU (248)
Hoàn thành phiếu học tập sau
Không cam chịu kiếp sống nô lệ.
Quân Ngô.
Năm 248, cuộc khởi nghĩa bùng nổ.
Tại: căn cứ Phú Điền (Hậu Lộc - Thanh Hoá)...
Khởi nghĩa thất bại, Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng.
Lăng Bà Triệu ở Núi Tùng – Hậu Lộc – Thanh Hoá
Ru con con ngủ cho lành
Để mẹ gánh nước rửa bành con voi.
Muốn coi lên núi mà coi,
Coi Bà Triệu tướng cưỡi voi đánh cồng
Túi gấm cho lẫn túi hồng,
Têm trầu cánh kiến cho chồng ra quân
Câu 1. Được tin cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thắng lợi, vua Hán đã làm gì để chuẩn bị cho cuộc chiến tranh xâm lược?
Xây dựng hệ thống giao thông kiên cố.
B. Luyện tập võ nghệ.
C. Chuẩn bị xe thuyền, tích trữ lương thực.
D. Rèn đúc vũ khí.
Câu 2. Sau khi đánh thắng quân Hán, Trưng Trắc được suy tôn lên làm vua gọi là gì?
A. Trưng Vương. B. Vua Bà.
C. Bà Vương. D. Triệu Vương.
Câu 3. Vì sao Mã Viện được chọn làm chỉ huy đạo quân xâm lược?
Là viên tướng lão luyện.
B. Quen chinh chiến ở chiến trường.
C. Hung bạo, gian ác.
D. Giỏi võ nghệ.
Hãy khoanh tròn trước ý trả lời đúng
Câu 4. Tại sao Hai Bà Trưng được nhân dân lập đền thờ ở khắp nơi?
A. Hai Bà thường giúp đỡ người nghèo.
B. Biết ơn công lao đánh đuổi giặc ngoại xâm của Hai Bà.
C. Kỷ niệm những nơi Hai Bà đặt chân đến.
D. Hai Bà là nười nổi tiếng.
Câu 5. Tại sao cuộc khởi nghĩa Bà Triệu thất bại?
A. Lực lượng nhà Ngô rất mạnh. B. Không có vũ khí tốt.
C. Quân địch đánh lén. D. Bị cướp vũ khí.
Câu 6. Câu nào sau đây là ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu?
A. Khẳng định ý chí bất khuất của dân tộc trong cuộc đấu tranh giành lại độc lập dân tộc.
B. Thể hiện tinh thần cầu tiến.
C. Thể hiện tinh thần tiếp thu nền văn hóa của nước ngoài.
D. Khẳng định truyền thống đấu tranh kiên cường của dân ta
1. Gồm 6 chữ cái: Nơi đây diễn ra sự kịên 3/40
2. Gồm 7 chữ cái: Tên một quận ở Âu Lạc dưới thời kì đô hộ của nhà Hán
3. Gồm 7 chữ cái:Tên người con trai của lạc tướng huyện Chu Diên bị Tô Định giết hại?
4. Gồm 6 chữ cái: Sau khi thiết lập bộ máy cai trị, nhà Hán đã làm gì đối với nhân dân Châu Giao?
5. Gồm 7 chữ cái : Tên gọi một nữ tướng hiện đang được thờ ở đình làng Hoàng Xá huyện Gia Lâm?
6. Gồm 7 chữ cái : Đây là một chức quan cai trị cấp quận thời nhà Hán?
7. Gồm 6 chữ cái : Để không bị phát hiện khi bỏ trốn vào Nam Hải, Tô Định đã làm gì?
8. Gồm 8 chữ cái : Đây là một chức quan cai trị cấp huyện thời nhà Hán?
9. Gồm 7 chữ cái : âm mưu thâm độc của nhà Hán với nhân dân Âu Lạc?
10. Gồm 8 chữ cái: Đây là một trong những sản vậ̣t quí híêm mà nhân dân ta phải cống nộp?
1
2
3
4
5
6
7
8
Trò chơi:
Đoán ô chữ
G
R
H
Á
T
M
Ô
N
A
O
C
H
Ỉ
I
S
Á
C
H
H
B
Ó
C
L
Ộ
T
N
À
N
Q
G
C
U
Ố
A
Ọ
N
G
T
H
I
Á
H
T
Ú
Ạ
O
R
Â
U
I
T
H
G
Ồ
N
T
C
Ạ
C
T
Ư
N
Ớ
G
Á
O
Đ
L
I
1 2 3 4 5 6
1 2 3 4 5 6
1 2 3 4 5 6 7 8
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7 8
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
9
10
Câu hỏi ?
1 2 3 4 5 6
Các em hãy tìm câu trả lời thích hợp cho mỗi câu hỏi hàng ngang để tìm ra từ chìa khoá nằm ở 1 ô chữ hàng dọc.
C
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU
Do chính sách thống trị tàn bạo của nhà Lương đối với nhân dân ta.
Nhà Lương
Năm 542 – Thái Bình, Sơn tây
- Năm 542, khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ.
- Chỉ chưa đầy 3 tháng, nghĩa quân đã chiếm được hầu hết các quận, huyện, Tiêu Tư bỏ chạy về Trung Quốc.
- Tháng 4 - 542 và đầu năm 543, nhà Lương hai lần đưa quân sang đàn áp, quân ta chủ động tiến đánh quân địch và giành thắng lợi.
- Mùa xuân năm 544, Lý Bí lên ngôi Hoàng đế (Lý Nam Đế), đặt tên nước là Vạn Xuân
Cuộc khởi nghĩa Lý Bí đã giành lại được độc lập cho nước ta, thể hiện được ý chí, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu của nhân dân
Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Lý Nam Đế













=> Là bộ máy Nhà nước sơ khai đơn giản, nhưng đây là tổ chức nhà nước độc lập, tự chủ của nhân dân ta và là nền móng cho chính quyền tự chủ sau này của dân tộc ta.
Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước Vạn Xuân?
Hoàng đế
(Lý Nam Đế)
Thái phó
(Triệu Túc)
Ban Văn
(Tinh Thiều)
Ban Võ
(Phạm Tu)
Cuộc khởi nghĩa của Lý Bí mùa xuân năm 542 so với khởi nghĩa của Hai Bà Trưng có điểm gì giống và khác nhau?
Cùng nổ ra vào mùa xuân nhằm chống lại chính quyến đô hộ phương Bắc; cùng giành được thắng lợi ban đầu và thành lập được chính quyền tự chủ một thời gian.
- Xưng vương
- Xây dựng được chính quyền tự chủ sơ khai
- Đóng đô ở Mê Linh
- Tồn tại được ba năm
- Xưng đế
- Xây dựng quốc hiệu riêng với chính quyền có hai ban văn, võ
- Dựng kinh đô ở vùng cửa sông Tô Lịch
- Chính quyền của nhà nước Vạn Xuân tồn tại lâu hơn
Trò chơi: Theo dấu chân quân khởi nghĩa
Khi Lý Bí phất cờ khới nghĩa nhân dân ta phản ứng như thế nào?
Nhân dân khắp nơi đều hưởng ứng trong đó có nhiều hào kiệt
Khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ ở đâu? vào thời gian nào?
Mùa xuân năm 542 ở Thái Bình
Lý Bí thành lập triều đình như thế nào?
Nước Vạn Xuân ra đời
Kết quả lớn nhất cuộc khởi nghĩa Lý Bí
Thành lập triều đình với hai ban Văn -võ
Nghĩa quân Lý Bí với 2 lần đánh quân Lương có đặc điểm gì nổi bật
Chủ động đón địch
- Mai Thúc Loan người làng Mai Phụ huyện Thạch Hà-Hà Tĩnh. Sau mẹ con ông sang sống ở Nam Đàn-Nghệ An.
- Gia đình Mai Thúc Loan rất cực khổ, thưở nhỏ ông phải kiếm củi, chăn trâu, cày ruộng cho nhà giàu. Nhưng ông rất khôi ngô, tuấn tú
4. KHỞI NGHĨA MAI THÚC LOAN
“Nhớ khi nội thuộc Đường triều
Giang sơn, cố quốc nhiều điều ghê gai.
Sâu quả vải vì ai vạch lá
Ngựa hồng trần kể đã héo hon...”
Hát Chầu văn Nghệ An
- Những người dân phu bị dồn đến đường cùng họ không còn con đường nào khác là vùng dậy đấu tranh. Cho nên Mai Thúc Loan kêu gọi khởi nghĩa, họ sẵn sàng đứng lên 🡪 chính sách cai trị tàn bạo của nhà Đường
- Năm 722, Mai Thúc Loan dựng cờ khởi nghĩa, chọn vùng Sa Nam làm căn cứ. Ông xưng đế nhân dân thường gọi là Mai Hắc Đế (vua đen).
- Ông liên kết với nhân dân Giao Châu và Champa đánh chiếm được thành Tống Bình.
Diễn biến:
Do chính sách cai trị tàn bạo của nhà Đường
Năm 713-> 722
Sa Nam – Nam Đàn – Nghệ AN
Phản đối chính sách tàn bạo của nhà Đường
Thể hiện được tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất của nhân dân ta.
Đều là những cuộc khởi nghĩa lớn có quy mô vượt ra phạm vi một địa phương cụ thể, thành lập được chính quyền tự chủ trong một thời gian.
So sánh cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan với khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, Lý Bý về phạm vi, quy mô và thời gian tồn tại?
.
Giành chính quyền trong 3 năm
Giành chính quyền trong 58 năm
Giành chính quyền trong 10 năm
Phạm vi và quy mô khởi nghĩa Mai Thúc Loan rộng lớn hơn, thu hút cả sự hưởng ứng của nhân dân Chăm-pa và Chân Lạp
Năm 776, Phùng Hưng và em là Phùng Hải phát động khởi nghĩa ở Đường Lâm (Hà Tây).
Nghĩa quân bao vây và chiếm được thành Tống Bình, sắp đặt lại việc cai trị.
776 - 791
Chính sách đô hộ tàn độc của nhà Đường
+ Khoảng năm 776, khởi nghĩa nổ ra ở Đường Lâm
+ Giành được Tống Bình
=> Sắp đặt việc cai trị
+ Phùng Hưng mất, Phùng An nối nghiệp cha
+ Năm 791, Nhà Đường đàn áp
Đường Lâm –Sơn Tây Hà Nội.
Đấu tranh thoát khỏi ách thống trị của nhà Đường.
Thể hiện ý chí quyết tâm giành lại độc lập, chủ quyền của Tổ quốc
Thất bại
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU
Hình 50: Đình thờ Phùng Hưng ở Đường Lâm (Hà Tây)
Chính điện đền thờ Phùng Hưng ở Đường Lâm
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Giành chính quyền xưng Hoàng đế đặt tên nước Vạn Xuân
Khởi nghĩa Bà Triệu
Khởi nghĩa Lý Bí
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
Khởi nghĩa Phùng Hưng
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Hán, lên ngôi vua, dựng quyền tự chủ trong 3 năm
Chiếm phủ Tông Bình, giành quyền tự chủ trong vài năm, nhân dân tôn xưng thủ lĩnh nghĩa quân la Bố Cái Đại Vương
Từ Hoan Châu tiến quân giải phóng 32 châu quanh vùng, xây thành Vạn An giành quyền tự chủ trong 10 năm
Khởi nghĩa từ vùng núi nưa (Cửu Chân) Lan ra Giao Chỉ, khiến toàn thể Châu Giao đều chấn động
A
B
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Bài tập 1 Em hãy nối cột A vào Cột B cho phù hợp với nội dung lịch sử
Bài tập 2. Lập bảng thống kê về các cuộc khởi nghĩa theo mẫu sau
Bài 3. Dựa vào sơ đồ và các thông tin gọi ý dưới đây., hãy sắp xếp thời gian bùng nổ, kết quả cho đúng với tên các cuộc khởi nghĩa
Năm 245
Năm 542-602
Cuối tk VIII
Năm 713-722
Khởi nghĩa Lý Bí
Khởi nghĩa Phùng Hưng
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
Khởi nghĩa Bà Triệu
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Đường, xưng vương
Đánh đổ chính quyền đô hộ của nhà Đường, xây dựng thành Vạn An, xung đế
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Hán, làm cho toàn thế “Giao Châu chấn động”
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Lương, dựng nước Van Xuân
Bài 3. Dựa vào sơ đồ và các thông tin gọi ý dưới đây., hãy sắp xếp thời gian bùng nổ, kết quả cho đúng với tên các cuộc khởi nghĩa
Khởi nghĩa Lý Bí
Khởi nghĩa Phùng Hưng
Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
Khởi nghĩa Bà Triệu
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Đường, xưng vương
Đánh đổ chính quyền đô hộ của nhà Đường, xây dựng thành Vạn An, xung đế
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Hán, làm cho toàn thế “Giao Châu chấn động”
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Lương, dựng nước Van Xuân
Năm 245
Năm 542-602
Năm 713-722
Cuối tk VIII
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Năm 40
Đánh đổ chính quyền đô hộ nhà Hán, xưng vương lập chính quyền tự chủ”
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Hãy chọn một cuộc khởi nghĩa mà em thích nhất, hãy đóng vai lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa đó và viết một bài hịch để kêu gọi mọi người tham gia vào cuộc khởi nghĩa của em.
Viết lời kêu gọi mọi người tham gia cùng mình
Giới thiệu bạn là ai?
Vì sao bạn lại viết bài hịch này?
Mô tả ách áp bức của kẻ thù
Lý do vì sao cần phải đứng lên khởi nghĩa
Kế hoạch của cuộc khởi nghĩa
Nếu cuộc khởi nghĩa thành công
Kêu gọi mọi người hành động
Gợi ý cách viết: