Những câu hát than thân
1. Đọc, chú thích
2. Nhan đề
Giọng điệu chậm chậm, buồn buồn thể hiện sự đồng cảm sâu sắc.
Lưu ý các môtíp thương thay, thân em, khi đọc tới nhấn giọng hơn một chút.
Bài 2: Nói về thân phận con tằm, kiến, hạc, cuốc
Bài 3: Nói về thân phận trái bần
Nói về những thân phận bé mọn, cay đắng trong xã hội
1. Đọc, chú thích
2. Nhan đề
3. PTBĐ
Giọng điệu chậm chậm, buồn buồn.
Lưu ý các môtíp thân cò, thương thay, thân em, khi đọc tới nhấn giọng hơn một chút.
Biểu cảm
Xác định PTBĐ của văn bản
a. Tự sự
b. Miêu tả
c. Biểu cảm
Những câu hát than thân thể hiện nỗi niềm tâm sự của tầng lớp bình dân, nêu lên hiện thực cuộc sống của tầng lớp lao động dưới chế độ cũ
Bài 2
Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữa trời,
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.
? Bài ca dao là lời của ai, nói về điều gì?
- Lời người lao động nói về nỗi thương chính mình, thương và đồng cảm cho người khốn khổ như mình.
? Em hiểu cụm từ “thương thay” như thế nào ? “
- Thương thay: Tiếng than biểu hiện sự thương cảm, xót xa cho mình và cho những những người khốn khổ như mình.
? Thương thay” lặp lại nhiều lần có tác dụng gì ?
- Điệp từ thương thay: Nhấn mạnh nỗi thương những người lao động với nhiều nỗi khổ khác nhau, mỗi lần sử dụng là một lần diễn tả nỗi thương thương thân phận mình và người cùng cảnh ngộ.
? Bài ca dao dùng hình ảnh con vật để bộc lộ tình cảm, hãy liệt kê các con vật trong bài ca dao ?
- Kiến, tằm, hạc, cuốc.
? Dùng hình ảnh kiến, tằm, hạc, cuốc với những cảnh ngộ cụ thể, gợi cho em liên tưởng đến ai?
- Người nông dân thấp cổ, bé họng. Vì hình ảnh những con vật bé nhỏ, đáng thương như cò, kiến, hạc, cuốc rất gần gũi với cuộc đời khổ cực, vất vả, bất hạnh của họ.
? Dùng hình ảnh con vật chỉ đối tượng con người, đó là phép tu từ gì ?
- Ẩn dụ
? Hãy phân tích nỗi khổ của người lao động qua các hình ảnh ẩn dụ đó ?
- con tằm … nhả tơ: bị kẻ khác bòn rút sức lực.
- lũ kiến li ti … kiếm mồi: chăm chỉ, vất vả mà vẫn nghèo khó.
- con hạc…bay mỏi cánh: cuộc đời phiêu bạt, mà tương lai mờ mịt.
- con cuốc … kêu ra máu: thân phận thấp cổ bé họng, oan trái mà không tìm được sự công bằng.
? Hãy nêu nhận xét về âm điệu, cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ... trong bài ca dao?
- Điệp ngữ, ẩn dụ, âm điệu tâm tình.
? Qua các hình ảnh ẩn dụ, cảm nhận của em về cuộc sống của người nông dân như thế nào?
- Nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột trong xã hội phong kiến.
? Từ tiếng hát than thân về nỗi khổ nhiều bề của người lao động, thái độ của họ đối với giai cấp thống trị?
- Gián tiếp tố cáo xã hội phong kiến bất công.

-> Điệp ngữ, ẩn dụ, âm điệu tâm tình.
Nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột trong xã hội phong kiến.
Gián tiếp tố cáo xã hội phong kiến bất công.
Bài 3
Thân em như trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu
? Bài ca dao lời của ai, nói về điều gì? Điều ấy được phản ánh bằng từ ngữ nào?
- Lời người phụ nữ nói về thân phận của mình -Thân em
? Em biết gì về “trái bần”
- Cây mọc dưới nước, sống ở đầm lầy, trái tròn, dẹt có vị chát chua, mọc ngược lên khỏi mặt bùn ...
? Trái bần gợi cho liên tưởng đến điều gì ?
- Trái bần sống bùn lầy, chát chua, trôi dạt.. -> thân phận nghèo khó bị coi thường, khinh rẻ như thứ đồ bỏ đi.
? Số phận của cô gái được giới thiệu như thế nào?
Thân em... trái bần trôi...gió dập, sóng dồi.
? Chỉ ra các nghệ thuật được sử dụng trong bài ca dao ?
-> So sánh, giọng buồn than thở, hình ảnh gợi tả.
? Qua nghệ thuật biện pháp tu từ so sánh , giọng điệu than thở , giúp em hiểu gì về thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến?
=> Số phận lênh đênh chìm nổi của người phụ nữ trong xã hội phong kiến: khổ đau, đắng cay bị dập vùi, bị phụ thuộc, không làm chủ được số phận của mình.
Bài 3
 - Thân em... trái bần trôi...gió dập sóng dồi
-> So sánh, hình ảnh gợi tả, giọng buồn than thở.
=> Số phận lênh đênh chìm nổi của người phụ nữ trong xã hội phong kiến: khổ đau, đắng cay bị dập vùi, bị phụ thuộc, không làm chủ được số phận của mình.
- Tố cáo XHPK bất công trong nam khinh nữ.
 
Hãy sưu tầm 1 số bài ca dao mở đầu bằng cụm từ “thân em” và cho biết những bài ấy thường nói về ai, về điều gì và có gì giống nhau về nghệ thuật?
Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng đồng.
Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân.
Sử dụng những hình ảnh so sánh để miêu tả cụ thể, chi tiết thân phận và nỗi khổ của người phụ nữ.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
- Sử dụng cách nói quen thuộc dân gian như thân em…
- Sử dụng thành ngữ “ gió dập sóng dồi’
- Phép so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ...
Nghệ thuật
Nội dung
Thể hiện tinh thần nhân đạo, cảm thông, chia sẻ với những con người gặp cảnh ngộ cay đắng, khổ cực.
V. Hướng dẫn tự học
- Đọc diễn cảm lại tất cả các bài ca dao vừa học. - Sưu tầm, phân loại và học thuộc một số bài ca dao than thân.
- Học thuộc 2 bài ca dao đã học – Nắm ý nghĩa từng bài.
- Soạn bài : Những câu hát châm biếm (bài 1,2).
+ Đọc diễn cảm các bài ca dao.
+ Trả lời các câu hỏi trong phần Đọc – hiểu văn bản
CHƠI TRỐN TÌM
CÙNG BẠCH TUYẾT VÀ 7 CHÚ LÙN
Hình ảnh con tằm trong câu ca dao số 2 nói đến cuộc đời ,thân phận của những ai trong xã hội ngày xưa?
ĐÚNG RỒI
Thân phận thấp cổ bé họng với nổi khổ, nỗi đau oan trái suốt đời.
Những cuộc đời nô lệ, suốt đời bị bóc lột sức lao động
Những thân phận nhỏ nhoi vất vả, khổ cực suốt đời mà vẫn nghèo khổ.
Những cuộc đời lận đận, phiêu bạt tha phương để kiếm sống.
HẾT GIỜ
Xác định ý nghĩa của điệp ngữ “Thương thay” trong bài ca dao số 2
ĐÚNG RỒI
Nhấn mạnh nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Phản ánh chân thật nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Lên án nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Đồng cảm sâu sắc với thân phận người nông dân ngày xưa.
HẾT GIỜ
Những câu hát than thân đã thể hiện cuộc đời,số phận của người nông dân ngày xưa như thế nào?
ĐÚNG RỒI
Suốt đời lao động khổ cực mà cuộc sống vẫn nghèo khó.
Số phận cuộc đời nghèo khổ phải tha phương, phiêu bạt để kiếm sống.
Suốt cuộc đời nhẫn nhục chịu đựng muôn nỗi đắng cay, khổ cực
Thân phận làm nô lệ suốt đời bị bóc lột tận xương
HẾT GIỜ
Thầy cô điền câu hỏi tại đây
A.
B.Đúng
C.
D.
ĐÚNG RỒI
HẾT GIỜ
Nghệ thuật đặc sắc trong bài ca dao thứ nhất là gì?
ĐÚNG RỒI
A. Điệp ngữ, so sánh, nhân hóa
B. So sánh, nhân hóa, hoán dụ
C. So sánh, điệp ngữ, thành ngữ
D. Thành ngữ, nhân hóa, ẩn dụ
HẾT GIỜ
Những con vật được nhắc đến trong bài ca dao thứ 2 có đặc điểm chung nào?
ĐÚNG RỒI
A. Chăm chỉ kiếm mồi


B. Có thân phận nhỏ bé, vất vả, đáng thương
C. Có thể bay đi kiếm mồi
D. Thân thiện với con người
HẾT GIỜ
Điền vào chỗ trống:
Thân em như ….
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.
ĐÚNG RỒI
A. Củ ấu gai
B. Quả xoài
C. Lá đài
D. bi
HẾT GIỜ
Thầy cô điền câu hỏi tại đây
ĐÚNG RỒI
A.
B.Đúng
C.
D.
HẾT GIỜ
Thầy cô điền câu hỏi tại đây
ĐÚNG RỒI
A.
B.Đúng
C.
D.
HẾT GIỜ
Chúc các em học tập tốt!
Nhỏ bé, bị hắt hủi, sống cơ cực, lầm than
Gặp nhiều oan trái trong cuộc sống.
Bị dồn đẩy đến bước đường cùng.
Cuộc sống trắc trở,khó nhọc, đắng cay.
Hình ảnh con cò trong bài ca dao sau thể hiện thân phận người nông dân ngày xưa như thế nào?
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuồng ghềnh bấy nay
Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con.
ĐÚNG RỒI
HẾT GIỜ
Bài ca dao bắt đầu từ “thương thay”. Em hiểu thế nào là thương thay?
Điệp từ “Thương thay”: Lời người lao động thương và đồng cảm với những người khốn khổ và chính mình.
Thảo luận nhóm: Nỗi khổ của người nông dân được thể hiện qua những hình ảnh cụ thể nào? Tác dụng
Con tằm: bị bóc lột sức lao động.
Hình ảnh ẩn dụ:
Con kiến: chăm chỉ vất vả mà vẫn nghèo.
Con hạc: cuộc đời mịt mờ, phiêu bạt.
Con cuốc: Nỗi oan trái không ai hiểu.
Nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột trong xã hội phong kiến.
Nhận xét về nghệ thuật ( âm điệu, biện pháp tu từ...) của bài ca dao
Âm điệu tâm tình, thủ thỉ, điệp ngữ, ẩn dụ
Nỗi thương cảm xót xa cho người lao động.
Bài 3 cũng nằm trong mô típ như vừa nói, phản ánh thân phận người phụ nữ trong xã hội pk. Song hình ảnh so sánh ở bài ca này có gì đặc biệt? Tác dụng của nó?
Thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
Thảo luận nhóm: Nỗi khổ của người nông dân được thể hiện qua những hình ảnh cụ thể nào? Tác dụng
Thân em như trái bần trôi
Hình ảnh so sánh
Sự nghèo khó.
Số phận chìm nổi lênh đênh
Nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột,chịu nhiều oan trái.