CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC KHTN (LÝ)
GV: NGUYỄN THỊ THANH NGA
TRƯỜNG THCS LÊ LỢI- TP HÀ GIANG
Để di chuyển tủ gỗ trên sàn, bạn A đã đẩy tủ gỗ về phía trước. Tuy nhiên, việc đẩy tủ chuyển động như thế rất khó. Tại sao lại như vậy?
TIẾT 26,27,28
BÀI 40: LỰC MA SÁT
1. Lực cản trở khi tủ gỗ chuyển động trên mặt bàn là lực tiếp xúc hay lực không tiếp xúc?
2. Khi kéo khối gỗ trượt đều trong hai trường hợp H40.1 và H40.2, tại sao giá trị đo được của lực kế lại khác nhau?
- Lực cản trở khi tủ gỗ chuyển động trên mặt bàn là lực tiếp xúc.

-> lực cản trở này gọi là lực ma sát
1. Khái niệm về lực ma sát
* Tìm hiểu về lực ma sát
3. Dựa vào kết quả thí nghiệm và hình 40.1, 40.2, em hãy giải thích về nguyên nhân xuất hiện của lực ma sát?
Nguyên nhân xuất hiện lực ma sát là do sự tương tác giữa bề mặt của hai vật.
2. Khi kéo khối gỗ trượt đều trong hai trường hợp H40.1 và H40.2, tại sao giá trị đo được của lực kế lại khác nhau?
- H40.2, mặt tiếp xúc mặt bàn nhẵn hơn H40.1 nên lực cản trở chuyển động của khối gỗ trong 2 trường hợp là khác nhau -> giá trị đo được của lực kế khác nhau
- Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất hiện ở bề mặt tiếp xúc giữa hai vật.
- Sự tương tác giữa bề mặt của hai vật tạo ra lực ma sát giữa chúng.
VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT
Khi sơn tường bằng rulô, giữa rulô với mặt tường xuất hiện lực ma sát.
- Ma sát làm phấn bám được lên bảng.
2. Lực ma sát trượt
* Tìm hiểu về lực ma sát trượt
Thí nghiệm 1: Tìm hiểu lực ma sát trượt
Sau khi rời tay khỏi khối gỗ, khối gỗ chuyển động như thế nào?
Lấy 1 ví dụ về lực ma sát trượt
Khối gỗ chuyển động trượt trên mặt bàn. Khi đó xuất hiện lực ma sát ở mặt tiếp xúc giữa khối gỗ với mặt bàn. Lực ma sát trong trường hợp này gọi là lực ma sát trượt.
VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT TRƯỢT TRONG CUỘC SỐNG
- Ma sát trượt làm phấn bám được lên bảng.
Trục quạt bàn với ổ trục
Ma sát trượt giữa dây cung ở cần kéo của đàn violon với dây đàn.
Khi quẹt diêm, đầu diêm trượt trên bề mặt bao diêm Sẽ tạo ra lửa. Cần tăng độ nhám nhám bề mặt vỏ diêm
Cầu trượt
Trượt tuyết
3. Lực ma sát nghỉ
* Tìm hiểu về lực ma sát nghỉ
Trong thí nghiệm 2, vì sao khi kéo khối gỗ bằng một lực mà nó vẫn nằm yên trên mặt sàn?
Bởi vì lực kéo cân bằng với lực ma sát mặt phẳng nằm ngang đã tác dụng vào khối gỗ để ngăn cản sự chuyển động của khối gỗ khiến khối gỗ nằm yên.
Lực ma sát nghỉ xuất hiện ngăn cản sự chuyển động của một vật khi nó tiếp xúc với bề mặt của một vật khác và có xu hướng chuyển động trên đó.
VÍ DỤ VỀ LỰC MA SÁT NGHỈ TRONG CUỘC SỐNG
Lực ma sát có tác dụng như thế nào khi vật chuyển động?
Khi đi bộ trên mặt đường trơn, điều gì sẽ xảy ra?
Khi người lái xe bóp phanh, điều gì sẽ xảy ra nếu má phanh bị mòn?
4. Tác dụng và ảnh hưởng của lực ma sát
* Tìm hiểu tác dụng cản trở và thúc đẩy chuyển động
Lực ma sát có thể thúc đẩy hoặc cản trở chuyển động của các vật.
- Tại sao sau một thời gian sử dụng dép, lốp xe thì chúng đều bị mòn đi.
- Hãy nêu hai ví dụ về ảnh hưởng có lợi và có hại của ma sát trong giao thông.

* Tìm hiểu ảnh hưởng của lực ma sát trong an toàn giao thông.
Lực ma sát có vai trò quan trọng trong an toàn giao thông.
H 40.7. Lốp xe
H 40.8 Biển báo có đoạn đường trơn trượt ở phía trước
- Ma sát nghỉ giúp ô tô đứng và di chuyển được ở trên đường một cách an toàn.
LỰC MA SÁT CÓ LỢI TRONG GIAO THÔNG
Ô tô đi vào đường đất mềm, khi đó lực ma sát lên lốp ô tô quá nhỏ nên bánh ô tô bị quay trượt trên mặt đường. Ma sát lúc này có lợi.
Lực ma sát trượt giữa phanh và đĩa phanh làm cho xe dừng lại.
Lực ma sát có vai trò quan trọng trong an toàn giao thông.
- Ma sát nghỉ giúp ô tô đứng và di chuyển được ở trên đường một cách an toàn.
- Cách làm tăng ma sát: Tạo rãnh cho lốp xe, làm phanh cho xe.
LỰC MA SÁT CÓ HẠI
Ô tô đi vào đường đất mềm, khi đó lực ma sát lên lốp ô tô quá nhỏ nên bánh ô tô bị quay trượt trên mặt đường. Ma sát lúc này có lợi.
Ma sát vừa có lợi, vừa có hại. Vì vậy cần biết cách làm giảm lực ma sát cũng như tăng lực ma sát.
LỰC MA SÁT CÓ HẠI
Lực ma sát làm mòn đế giày, dép, lốp xe đạp, xe máy, ô tô; đĩa, líp, và xích xe đạp,...
5. Lực cản của không khí
* Tìm hiểu về lực cản của không khí
Vì sao các vận động viên đua xe thường cúi khom thân người gần như song song với mặt đường?
Hình ảnh các vận động viên đua xe đạp
“Về Điện Biên Phủ năm 2019”
Các vận động viên đua xe thường cúi khom thân người để hạn chế lực cản của không khí tác dụng.
Khi chuyển động trong không khí sẽ có lực cản của không khí tác dụng lên vật.
Các vận động viên đua xe thường cúi khom thân người để hạn chế lực cản của không khí tác dụng.
* Thực hiện thí nghiệm 3
Tờ giấy vo tròn sẽ rơi chạm đất trước vì nó chịu lực cản của không khí ít hơn.

Bài 1: Lực xuất hiện trong trường hợp nào sau đây không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi bánh xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện giữa má phanh và vành xe khi phanh xe.
C. Lực của dây cung tác dụng lên mũi tên khi bắn.
D. Lực xuất hiện khi các chi tiết máy cọ xát với nhau.


C. Lực của dây cung tác dụng lên mũi tên khi bắn.
Bài 2: Trường hợp nào sau đây xuất hiện lực ma sát trượt?
A. Một vật nằm yên trên mặt phẳng nghiêng.
B. Khi viết phấn trên bảng.
C. Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nằm ngang.
D. Trục ổ bi ở quạt trần đang quay.
B. Khi viết phấn trên bảng.

Bài 3: Tại sao mặt lốp ô tô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp?

- Rãnh khía trên lốp xe giúp bánh xe chống lại hiện tượng trượt khi di chuyển trên bề mặt ướt, trơn trượt
- Xe tải di chuyển với tốc độ lớn hơn, với trọng tải nặng hơn rất nhiều và thường đi đường dài hơn so với xe đạp, việc khía sâu trên lốp hơn giúp giữ an toàn hơn cho xe tải khi tham gia giao thông
Bài 4: Quan sát các đồ vật trong nhà và trả lời các câu hỏi sau:
- Tại sao cán dao, cán chổi không để nhẵn bóng?
- Tại sao người ta thường tra dầu mỡ vào các ổ trục xe đạp, ổ khoá và thay dầu xe máy định kì.

* Để lực ma sát giữa tay và cán dao, cán chổi tăng lên giúp giữ những vật đó chặt hơn.
* Tra dầu mỡ vào ổ trục, ổ khóa và thay dầu định kì giúp chống han gỉ và chống mòn do lực ma sát tác dụng khi xe chuyển động.