HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021-2022
CHƯƠNG
II
NHIỆT HỌC

Chương II:
NHIỆT HỌC
Đổ 50cm3 rượu vào 50cm3 nước.
rượu
nước
Vrượu + Vnước =
100cm3
TÌNH HUỐNG
50cm3
50cm3
Vậy phần thể tích hao hụt của hỗn hợp đó đã mất đi đâu?
Hãy so sánh thể tích hỗn hợp và thể tích ban đầu của nước và rượu?
Thể tích hỗn hợp nhỏ hơn tổng thể tích ban đầu của rượu và nước.
MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Kể được một số hiện tượng chứng tỏ vật chất được cấu tạo một cách gián đoạn từ các hạt riêng biệt, giữa chúng có khoảng cách.
- Bước đầu nhận biết được thí nghiệm mô hình và chỉ ra được sự tương tự giữa thí nghiệm mô hình và hiện tượng cần giải thích.
- Dùng hiểu biết về cấu tạo về hạt của vật chất để giải thích một số hiện tượng thực tế đơn giản có liên quan.
NỘI DUNG CẦN NGHIÊN CỨU
TIẾT 20: CHỦ ĐỀ CẤU TẠO CHẤT (TIẾT 1)
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Đọc thông tin phần I- SGK/tr 68.
Cách đây trên hai nghìn năm, người ta đã nghĩ rằng vật chất không liền một khối mà được cấu tạo từ các hạt riêng biệt rất nhỏ, mắt thường không thể nhìn thấy được. Tuy nhiên, người ta không làm cách nào chứng minh được ý nghĩ của mình là đúng.
Mãi đến đầu thế kĩ XX, con người mới chứng minh được bằng thí nghiệm sự tồn tại của các hạt riêng biệt cấu tạo nên mọi vật mà người ta gọi là nguyên tử và phân tử
Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất, còn phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại. Vì nguyên tử và phân tử đều vô cùng nhỏ bé nên các chất nhìn có vẻ như liền một khối.
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Từ thông tin phần I- SGK/tr 68.
Em hãy trả cho biết:
+ Các chất liền một khối hay được cấu tạo từ các hạt riêng biệt?
+ Những hạt riêng biệt đó được gọi là gì?
+ Tại sao các chất có vẻ như liền một khối?
+ Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.
+ Những hạt riêng biệt đó được gọi là nguyên tử, phân tử.
+ Nguyên tử là gì?
+ Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất.
+ Vì các nguyên tử và phân tử cấu tạo nên các chất vô cùng nhỏ bé nên các chất nhìn như có vẻ liền một khối.
+ Phân tử là gì?
+ Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Ngày nay, các kính hiển vi hiện đại (Hình 19.2) đã chụp được ảnh của nguyên tử, phân tử một số chất và không còn ai nghi ngờ về sự tồn tại của những hạt này.
KÍNH HIỂN VI
+ Kính hiển vi là một thiết bị phục vụ cho mục đích khoa học dùng để quan sát các vật thể có kích thước nhỏ bé mà mắt thường không thể quan sát được.
+ Vật kính là một ống hình trụ có một hay nhiều thấu kính để thu ánh sáng đi xuyên qua mẫu, vật kính có độ phóng đại như: 4X, 5X, 10X, 20X, 40X,….
+ Kính hiển vi được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành như vật lý, hóa học, sinh học, khoa học vật liệu, y học.
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
ẢNH CHỤP CỦA MỘT SỐ NGUYÊN TỬ QUA KÍNH HIỂN VI HIỆN ĐẠI
Phân tử nước
ẢNH CHỤP CỦA PHÂN TỬ NƯỚC QUA KÍNH HIỂN VI HIỆN ĐẠI
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.
- Những hạt riêng biệt đó được gọi là nguyên tử, phân tử.
- Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất.
- Vì các nguyên tử và phân tử cấu tạo nên các chất vô cùng nhỏ bé nên các chất nhìn như có vẻ liền một khối.
- Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
? Ta có thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát không?
? Hãy giải thích tại sao?
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
? Ta có thu được 100 cm3 hỗn hợp ngô và cát không?
? Hãy giải thích tại sao?
Ta không thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát.
Vì giữa các hạt ngô có ………..………nên khi đổ cát vào ngô, các hạt

cát ………vào những ……...……….này làm cho thể tích hỗn hợp

……………. tổng thể tích của ngô và cát.
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
? Ta có thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát không?
? Hãy giải thích tại sao?
Ta không thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát.
Vì giữa các hạt ngô có ………..………nên khi đổ cát vào ngô, các hạt

cát ………vào những ……...……….này làm cho thể tích hỗn hợp

……………. tổng thể tích của ngô và cát.
khoảng cách
xen
khoảng cách
nhỏ hơn
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.
Những hạt riêng biệt đó được gọi là nguyên tử, phân tử.
Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất
Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
Vì các nguyên tử và phân tử cấu tạo nên các chất vô cùng nhỏ bé nên các chất nhìn như có vẻ liền một khối.
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
Ta không thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát.
Vì giữa các hạt ngô có khoảng cách nên khi đổ cát vào ngô, các hạt cát xen vào những khoảng này làm cho thể tích hỗn hợp nhỏ hơn tổng thể tích của ngô và cát.
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
Ta không thu được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát.
Vì giữa các hạt ngô có khoảng cách nên khi đổ cát vào ngô, các hạt cát xen vào những khoảng cách này làm cho thể tích hỗn hợp nhỏ hơn tổng thể tích của ngô và cát.
C2: Hãy cố gắng dùng cách giải thích sự hụt thể tích trong thí nghiệm trộn cát vào ngô để giải thích sự hụt thể tích trong thí nghiệm trộn rượu với nước ở đầu bài.
Giữa các phân tử rượu và nước có ………………. nên chúng ……….vào nhau làm hụt thể tích.
khoảng cách
xen
I. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
1. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.
Những hạt riêng biệt đó được gọi là nguyên tử, phân tử.
Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất
Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
Vì các nguyên tử và phân tử cấu tạo nên các chất vô cùng nhỏ bé nên các chất nhìn như có vẻ liền một khối.
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
C2:
Giữa các phân tử rượu và nước có khoảng cách nên chúng xen vào nhau làm hụt thể tích.
C1: Vì giữa các hạt ngô có khoảng cách nên khi đổ cát vào ngô, các hạt cát xen vào những khoảng cách này làm cho thể tích hỗn hợp nhỏ hơn tổng thể tích của ngô và cát.
Từ những kết quả thí nghiệm trên em rút ra được kết luận gì?
Giữa các nguyên tử, phân tử có
………............
khoảng cách
CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt. Gọi là nguyên tử, phân tử.
- Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất.
- Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách.
Hãy ghép một nội dung ở cột bên trái với một nội dung phù hợp ở cột bên phải.
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
C3: Giải thích hiện tượng sau: Thả một cục đường vào một cốc nước rồi khuấy lên, đường tan và nước có vị ngọt?
Giữa các phân tử đường và phân tử nước có khoảng cách nên các phân tử đường xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước và ngược lại, làm cho toàn bộ cốc nước có vị ngọt.
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
HOẠT ĐỘNGVẬN DỤNG
C4 (SGK/70): Quả bóng cao su hoặc quả bóng bay bơm căng, dù có buộc thật chặt cũng cứ ngày một xẹp dần. Tại sao ?
TRẢ LỜI: Vì thành quả bóng cao su được cấu tạo từ các phân tử cao su, giữa chúng có khoảng cách. Nên các phân tử không khí bên trong quả bóng chui qua khoảng cách này ra ngoài.
* Khối lượng của trái đất lớn hơn khối lượng của quả cam bao nhiêu lần thì khối lượng của quả cam lớn hơn khối lượng của phân tử hiđrô bấy nhiêu lần.
mtđ ≈ 5,9.1024 kg
mquả cam ≈ 0,15kg.
mtrái đất ≈ 39.1024 mquả cam
* Nếu xếp một trăm triệu phân tử nước nối liền nhau thành một hàng thì cũng chưa dài đến 2cm.
* Nếu tưởng tượng mỗi vật đều lớn gấp một triệu lần, nghĩa là một con muỗi trở thành một con vật khổng lồ dài tới 10km thì kích thước mỗi phân tử vẫn chưa lớn bằng một dấu chấm (.).
10 Km
HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG
HOẠT ĐỘNG CỦNG CỐ
Câu 1: Các chất được cấu tạo từ
Câu 2: Chọn phát biểu sai?
C. Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại.
A. tế bào.   
C. hợp chất.  
  D. các mô.
B. các nguyên tử, phân tử.  
D. Giữa các nguyên tử, phân tử không có khoảng cách.
B. Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất.
A. Các chất được cấu tạo từ các hạt nhỏ riêng biệt gọi là các nguyên tử, phân tử.
Câu 3: Khi đổ 50 cm3 rượu vào 50 cm3 nước, ta thu được hỗn hợp rượu - nước có thể tích
A. bằng 100 cm3.
B. lớn hơn 100 cm3.
C. nhỏ hơn 100 cm3.
D. có thể bằng hoặc nhỏ hơn 100 cm3.
Câu 4: Chọn phát biểu đúng?
A. Nguyên tử, phân tử là những hạt vô cùng nhỏ bé, mắt thường không thể nhìn thấy được.
B. Nguyên tử, phân tử là những hạt vô cùng nhỏ bé, tuy nhiên mắt thường vẫn có thể quan sát được.
C. Vì các nguyên tử, phân tử rất bé nên giữa chúng không có khoảng cách
D. Nguyên tử, phân tử của các chất đều giống nhau.
Câu 5: Tại sao quả bóng bay dù được buộc chặt lâu ngày vẫn bị xẹp?
D. Vì giữa các phân tử của chất làm vỏ bóng có khoảng cách nên các phân tử không khí có thể qua đó thoát ra ngoài.
C. Vì không khí nhẹ nên có thể chui qua chỗ buộc ra ngoài.
B. Vì cao su là chất đàn hồi nên sau khi bị thổi căng nó tự động co lại.
A. Vì khi mới thổi, không khí từ miệng vào bóng còn nóng, sau đó lạnh dần nên co lại.


Nguyên tử là hạt chất nhỏ nhất


Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Các em học thuộc phần ghi nhớ.
Làm bài tập trong SBT 19.1 đến 19.5.
Chuẩn bị tiết 21 : “Cấu tạo chất” (Tiết 2).