Bây giờ, cả lớp mình sẽ cùng các bạn hướng dẫn viên ở nhóm 1 đi tìm hiểu về một cảnh đẹp ở nước ta, đó là Đèo Ngang nhé!
Đèo Ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn,
phân cách địa giới 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình
Qua đèo ngang
- Bà Huyện Thanh Quan-
Tìm hiểu chung
Bước tới đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi tiều vài chú,
Lác đác bên sông rợ mấy nhà.
Nhớ nước, đau lòng con cuốc cuốc,
Thương nhà, mỏi miệng cái da da.
Dừng chân đứng lại: trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Qua đèo Ngang
1. Đọc
Đọc chú thích về Bà Huyện Thanh Quan (SGK, tr102) kết hợp với thông tin sưu tầm được, em hãy hoàn thiện phiếu sau:
2. Chú thích
Hoàn cảnh ra đời:
Thể loại:
Thế kỉ XIX, khi bà Huyện Thanh Quan lần đầu xa nhà, xa quê, vào kinh đô Huế nhận chức “cung trung giáo tập”
Thất ngôn bát cú Đường luật
Đọc văn bản Qua Đèo Ngang, dựa vào đặc điểm của văn bản, em hãy nêu đặc điểm của thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật bằng cách hoàn thiện bảng sau:
 Không theo đúng những điều trên bị coi là thất luật.
Đọc hiểu văn bản
Làm việc nhóm vào giấy A0
Nội dung thảo luận: Hoàn thiện sơ đồ dưới đây để thấy được cảnh đèo Ngang và tâm trạng của nhà thơ qua bút pháp tả cảnh ngụ tình
Thời gian thảo luận: 10 phút
Hết giờ thảo luận, các nhóm cử đại diện trình bày trong 3-5 phút, các nhóm còn lại theo dõi, bổ sung.
Cảnh đèo Ngang
Thời gian ……..……
gợi cảm xúc ….………
………….
……..……
……..……
Không gian
“trời non nước”
……..……
……..……
gợi cảm giác ….………
………….
Cỏ cây, hoa lá được miêu tả bằng phép lặp động từ ……. gợi lên khung cảnh thiên nhiên …………
Con người
được khắc họa bằng từ láy ………..…... và phép .....……… “tiều vài chú” làm nổi bật vẻ …………….....
Cuộc sống con người
hiện lên với vẻ thưa thớt qua từ láy ................... và phép .…...….. “chợ mấy nhà”
Âm thanh
Từ tượng thanh “quốc quốc”, “gia gia” gợi lên tình cảm ……
………….……..……của nhà thơ
Nhà thơ nhớ nước dù không xa nước vì: ………………………..
Tâm trạng của nhà thơ khi qua Đèo Ngang:
………………………………….…………………………………………………………………….
Cảnh đèo Ngang
Thời gian bóng xế tà
gợi cảm xúc buồn man mác
Không gian
“trời non nước”: mênh mông, hùng vĩ
gợi cảm giác cô đơn, nhỏ bé
Cỏ cây, hoa lá được miêu tả bằng phép lặp động từ chen gợi lên khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, rậm rạp
Con người
được khắc họa bằng từ láy “lom khom” và phép đảo“tiều vài chú” làm nổi bật vẻ hoang vu
Cuộc sống con người
hiện lên với vẻ thưa thớt qua từ láy “lác đác” và phép đảo “chợ mấy nhà”
Âm thanh
Từ tượng thanh “quốc quốc”, “gia gia” gợi lên cảm xúc buồn nhớ, cô đơn của nhà thơ (nghệ thuật tả cảnh ngụ tình). Nhà thơ nhớ nước dù không xa nước vì: nhớ về thời Hậu Lê
Tâm trạng của nhà thơ khi qua Đèo Ngang:
Nhớ nước, thương nhà và mang một nỗi buồn thầm lặng, bâng khuâng
Bài tập nhanh
Điền từ thích hợp vào chỗ chấm trong câu sau
Cảnh Đèo Ngang là một bức tranh thiên nhiên lúc ……., hùng vĩ, bát ngát, thấp thoáng có sự sống của …….. nhưng còn hoang sơ, gợi cảm giác ………, ……………
Cảnh Đèo Ngang là một bức tranh thiên nhiên lúc chiều tà, hùng vĩ, bát ngát, thấp thoáng có sự sống của con người nhưng còn hoang sơ, gợi cảm giác buồn, vắng lặng.
Dừng chân đứng lại: trời, non, nước
Một mảnh tình riêng, ta với ta

Xác định những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ sau, chú ý những từ được in nghiêng.
Đối lập 2 hình ảnh
Dừng chân đứng lại: trời, non, nước
Một mảnh tình riêng, ta với ta
Trời, non, nước: Không gian mênh mông, vũ trụ hùng vĩ.
Một mảnh tình riêng: Nỗi tâm tư khép kín (con người nhỏ nhoi đơn lẻ).
“Ta với ta”
Đối diện với chính mình. 
Các con chữ câu kết đều mang một nỗi niềm đơn chiếc: “một - mảnh - riêng – ta – ta
Tất cả đều cực tả nỗi buồn thầm lặng cô đơn đến tột cùng của người lữ thứ.
Tổng kết
Cảnh đèo Ngang: đẹp, hoang sơ, gợi buồn
Tâm trạng: Hoài cổ nhớ nước, thương nhà da diết, buồn, cô đơn.
Tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
Nhân hoá, đảo ngữ,điệp từ, chơi chữ.
Miêu tả kết hợp biểu cảm.
Lời thơ trang nhã điêu luyện, âm điệu trầm lắng.
Luyện tập
Nhớ nước, nhớ không gian lịch sử - văn hóa của 1 thời đại đã qua
Thương nhà, nhớ mái ấm gia đình, quê hương.
Nhớ nước, thương nhà và mang một nỗi buồn thầm lặng, bâng khuâng.
Nỗi uất ức, oan khuất khi phải từ bỏ nơi mình yêu quý để đi đến một nơi hoang vu.
Tâm trạng của nhà thơ được bộc lộ trực tiếp trong bài thơ là tâm trạng:
“Lom khom…” đối với “lác đác…”
“Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”
“Lom khom…” đối với “lác đác…”; “Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”
“Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”; “Bước tới…” đối với “Dừng chân…”
Dòng nào sau đây nêu đầy đủ thông tin về biểu hiện của phép đối trong bài?
Tả cảnh ngụ tình
Đối lập cảnh và tình
Tả cảnh là chủ yếu
Tả tình là chủ yếu
Biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng trong bài là:
Tìm tòi, mở rộng
Tìm đọc trên Internet một số bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan: Thăng Long thành hoài cổ; Chiều nhớ nhà; Chùa Trấn Bắc; Cảnh chiều hôm; Đền Trấn Võ và chép vào vở
Chuẩn bị cho bài mới:
….
Tạm biệt các em!