Chương VIII
ĐỘNG VẬT VÀ ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI
Bài 57,58
ĐA DẠNG SINH HỌC
Nội dung bài học:
I. Đa dạng sinh học
Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường (đới lạnh, đới nóng, nhiệt đới gió mùa)
III. Những lợi ích của đa dạng sinh học
IV. Nguy cơ suy giảm và bảo vệ đa dạng sinh học
Khi có dấu hiệu này các em ghi nội dung vào vở

- Sự đa dạng sinh học thể hiện như thế nào?
+ Đa dạng sinh học được biểu thị bằng số lượng loài
- Đa dạng loài được thể hiện ra sao?
Đọc thông tin SGK và cho biết
I, Khái niệm đa dạng sinh học
- Vì sao có sự đa dạng về loài?
+ Do khả năng thích nghi của động vật với điều kiện sống khác nhau
Đọc thông tin SGK và cho biết
I, Khái niệm đa dạng sinh học
Đa dạng sinh học được biểu thị qua số lượng loài. Trong các loài lại thể hiện đa dạng bằng đặc điểm hình thái, tập tính, môi trường sống…
- Trong môi trường thuận lợi, có nhiều loài sinh sống -> độ đa dạng cao
- Trong môi trường khó khăn, có ít loài sinh sống-> độ đa dạng thấp

I, Khái niệm đa dạng sinh học
- Trên trái đất có các môi trường địa lí nào?
+ Các môi trường đới lạnh, đới ôn hòa, nhiệt đới, nhiệt đới gió mùa, hoang mạc…
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
1. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường đới lạnh
Quan sát các hình ảnh sau:
- Em có nhận xét gì về điều kiện khí hậu ở môi trường đới lạnh?
+ Điều kiện khắc nghiệt chủ yếu là mùa đông, băng tuyết phủ gần như quanh năm.
Với điều kiện khí hậu như vậy thì thực vật ở đây có đặc điểm gì?
+ Thực vật thưa thớt, thấp lùn . Chỉ có một số ít loài tồn tại
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
1. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường đới lạnh
- Có nhận xét gì về số lượng loài động vật ở môi trường này?
- Hãy kể tên một số loài động vật ở môi trường đới lạnh ?
+ Số lượng loài động vật rất ít
+ Gấu trắng, cáo bắc cực, chim cánh cụt, hải cẩu, cú tuyết...
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
1. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường đới lạnh
CÁO BẮC CỰC
CHIM CÁNH CỤT
GẤU BẮC CỰC
CÚ TUYẾT
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
1. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường đới lạnh
Ở vùng đới lạnh động vật thích nghi như thế nào?
Hãy ghép nội dung ở cột I với nội dung ở cột II để được thông tin hoàn chỉnh.
Hãy ghép nội dung ở cột I với nội dung ở cột II để được thông tin hoàn chỉnh.

II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
1. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường đới lạnh
- VD: Gấu Bắc cực, cá voi, hải cẩu, chim cánh cụt, cáo, chồn tuyết…
- Đặc điểm khí hậu: Khắc nghiệt, băng tuyết quanh năm, mùa hạ ngắn, cây cối thưa thớt, thấp lùn
- Đặc điểm thích nghi của động vật: Bộ lông rậm, lớp mỡ dưới da đầy, một số loài có tập tính di cư tránh rét, ngủ đông, ăn động vật
Bài 57 : ĐA DẠNG SINH HỌC
3. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
2. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng
Quan sát các hình ảnh sau:
Em có nhận xét gì về điều kiện khí hậu và thực vật ở môi trường hoang mạc đới nóng?
+ Nóng và khô, các vực nước rất hiếm, phân bố rải rác rất xa nhau.
+ Thấp nhỏ, xơ xác.
Với đặc điểm về khí hậu và thực vật như vậy thì động vật ở đây có đặc điểm gì?
+ Gồm ít loài và có những đặc điểm thích nghi rất đặc trưng đối với khí hậu khô và nóng
Em hãy kể tên một số loài động vật sống trong môi trường hoang mạc đới nóng ?
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
2. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng
Bọ cạp
Thằn lằn gai
Chuột nhảy
Rắn đuôi chuông
Lạc đà
- Ở môi trường hoang mạc đới nóng động vật thích nghi như thế nào?
Hãy ghép nội dung ở cột I với nội dung ở cột II để được thông tin hoàn chỉnh.
Hãy ghép nội dung ở cột I với nội dung ở cột II để được thông tin hoàn chỉnh.
Em Có Biết
Lạc đà có thể mất một lượng nước bằng 30% khối lượng cơ thể, trong khi đó đại bộ phận các loài thú đều bị chết khi mất 1 lượng nước chỉ bằng 20% khối lượng cơ thể. Khi thiếu nước, lượng nước tiểu của lạc đà giảm xuống rất nhiều, lúc đó mỡ được tích lũy trong bướu lưng lạc đà được “ thiêu đốt” để trở thành nước “trao đổi chất”, đảm bảo yêu cầu về nước của cơ thể.

- VD: Lạc đà, chuột nhảy, rắn đuôi chuông…
- Đặc điểm khí hậu: Rất nóng và khô, hiếm nước, thực vật thấp nhỏ, xơ xác
- Đặc điểm thích nghi của động vật: Chân cao, mỗi bước nhảy hoặc đi xa, móng rộng, đệm thịt dày, có khả năng nhịn khát, phân giải mỡ thành nước, lông lẫn màu cát, hoạt động chủ yếu vào đêm, có tập tính chui rúc trong cát
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
2. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng
Bài 57 : ĐA DẠNG SINH HỌC
3. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
3. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường nhiệt đới gió mùa
Quan sát hình ảnh sau:
Rừng rậm nhiệt đới
Em có nhận xét gì về điều kiện khí hậu và thực vật ở môi trường nhiệt đới gió mùa?
Khí hậu ở môi trường nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, tương đối ổn định, thích hợp với sự sống của nhiều loài sinh vật. TV phát triển mạnh mẽ, rừng có nhiều tầng. Thường là rừng xanh quanh năm.
Với đặc điểm về khí hậu và thực vật như vậy thì động vật ở đây có đặc điểm gì?
+ Đa dạng, phong phú về thành phần loài. Số lượng cá thể lớn, phân hóa đa dạng về hình dáng và tập tính sinh học.
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
3. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường nhiệt đới gió mùa
Các loài bướm.
Một số loài linh trưởng
Một số loài thú ăn thịt
Một số loài cá
Bảng: Nhu cầu về nguồn sống của 7 loài rắn cùng chung sống trên đồng ruộng ở đồng bằng miền Bắc Việt Nam.
Tại sao có thể gặp 7 loài rắn cùng chung sống với nhau mà không hề cạnh tranh với nhau?
Vì: Các loài sống ở các môi trường sống khác nhau, thời gian kiếm ăn khác nhau và thức ăn cũng có sự khác nhau
Tại sao số lượng loài rắn phân bố ở một nơi lại có thể tăng cao?
Vì: Vì ở đây có nguồn thức ăn dồi dào, mỗi loài chuyên ăn một loại thức ăn khác nhau,không có sự cạnh tranh về thức ăn=> số lượng loài tăng cao.












Vì sao số loài động vật ở môi trường nhiệt đới
Là nhiều hơn so với đới nóng và đới lạnh?


- Do khí hậu ổn định, điều kiện sống và nguồn
sống đa dạng và phong phú.
- Động vật thích nghi với điều kiện sống nên sự
cạnh tranh về thức ăn, nơi ở thấp
-> đa dạng về loài, đa dạng về môi trường sống.

- Đặc điểm khí hậu: Nóng ẩm, ổn định quanh năm, phù hợp với tất cả các sinh vật phát triển
- Sự đa dạng sinh học của động vật ở MT nhiệt đới gió mùa rất phong phú.
- Do mỗi loài có sự thích nghi với điều kiện sống khác nhau nên chúng có thể cùng tồn tại ở một nơi nên số lượng loài nhiều
II. Đa dạng sinh học động vật ở các môi trường
3. Đa dạng sinh học động vật ở môi trường nhiệt đới gió mùa
Hãy lấy ví dụ chứng tỏ trong chăn nuôi con người đã tận dụng sự thích nghi cao của sinh vật với các môi trường sống để tăng hiệu quả kinh tế?
Ví dụ: Nuôi cá trong ao, hồ : Thả ghép
cá chuối (tầng giữa)
cá mè trắng (tầng mặt )
cá trôi (tầng giữa)
cá chép (tầng đáy)
Sự đa dạng sinh học mang lại những lợi ích gì cho tự nhiên và đời sống con người(công nghiệp, nông nghiệp, văn hóa)?
III. Những lợi ích của đa dạng sinh học:
Vẹm
Thịt lợn
Trứng gà
Cung cấp thực phẩm, nguồn dinh dưỡng chủ yếu cho con người
Mật gấu
Dược phẩm: một số bộ phận của động vật làm thuốc như mật gấu, xương, cao hổ,….
Sức kéo
Phân bón
Nông nghiệp: cung cấp sức kéo, phân bón…
Áo lông thú
Sáp ong
Đồ mĩ nghệ
Cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp…
Làm cảnh
Xuất khẩu
Cá basa
Tôm hùm
Hình thành khu du lịch

- Đa dạng sinh học động vật được biểu hiện cụ thể ở nguồn tài nguyên động vật
- Nguồn tài nguyên động vật cung cấp cho ta: thực phẩm, dược liệu, sức kéo cho nông nghiệp, tiêu diệt sinh vật hại, nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp, xuất khẩu…mang lại giá trị kinh tế cao
- Bảo vệ tài nguyên động vật quyết định sự phát triển bền vững của đất nước
III. Những lợi ích của đa dạng sinh học:
Nguyên nhân gây suy giảm đa dạng sinh học ở VN và thế giới? Hậu quả?

IV. Nguy cơ suy giảm và việc bảo vệ đa dạng sinh học
Nguyên nhân gây suy giảm đa dạng sinh học
Nghiên cứu thông tin SGK, cho biết biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học?

IV. Nguy cơ suy giảm và việc bảo vệ đa dạng sinh học
+ Nghiêm cấm khai thác rừng, săn bắn bừa bãi.
+ Chống ô nhiễm môi trường.
+ Thuần hóa, lai tạo giống để tăng độ đa dạng sinh học và tăng độ đa dạng về loài.
+ Tuyên truyền giáo dục trong nhân dân về bảo vệ đa dạng sinh học
Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học dựa trên cơ sở khoa học nào?
- Động vật sống cần có môi trường trong
sạch và gắn liền với thực vật.
- Mùa sinh sản làm tăng số lượng cá thể.
IV. Nguy cơ suy giảm và việc bảo vệ đa dạng sinh học

- Hiện nay trên trái đất biết được 1,5 triệu loài động vật, ngày càng nhiều loài bị diệt vong hoặc đưa vào sách đỏ vì:
+ Rừng bị phá hại do khai thác gỗ, di dân, tập quán du canh du cư, XD khu đô thị, khu công nghiệp, đường sá…
+ Săn bắt, buôn bán động vật hoang dại, sử dụng thuốc trừ sâu, chất thải nhà máy…
- Biện pháp bảo vệ đa dạng :
+ Cấm đốt phá, khai thác rừng bừa bãi
+ Cấm săn bắt, buôn bán động vật
+ Đẩy mạnh các biện pháp chống ô nhiễm môi trường
Câu 1. Đặc điểm cấu tạo của động vật vùng đới lạnh có ý nghĩa giúp chúng có thể giữ nhiệt cho cơ thể chống rét là:
A. Bộ lông màu nhạt
B. Chân dài
C. Bộ lông dày và rậm
D. Chân có đệm thịt dày
CỦNG CỐ
Câu 2. Đặc điểm cấu tạo giúp chuột nhảy thích nghi với nhiệt độ nóng của môi trường là:
A. Bộ lông dày để chống nóng
B. Chân dài, mảnh
C. Lớp mỡ bụng dày
D. Chân cao móng rộng
CỦNG CỐ
Câu 3. Động vật ở môi trường hoang mạc đới nóng có những tập tính gì?
A. Di chuyển bằng cách quăng thân
B. Hoạt động về ban đêm
C. Có khả năng nhịn khát
D. Di chuyển nhẹ, êm.

CỦNG CỐ
Câu 4. Đa dạng sinh học ở môi trường đới lạnh và hoang mạc đới nóng rất thấp vì:
B. Điều kiện khí hậu thuận lợi
A. Điều kiện khí hậu khắc nghiệt chỉ có những loài có thích nghi đặc trưng mới tồn tại được
C. Động vật ngủ đông dài
D. Sinh sản ít.
CỦNG CỐ