MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ SỰ TÀN PHÁ CỦA VŨ KHÍ HẠT NHÂN
Xem vi deo về hình ảnh đất nước Nhật Bản –TP Hiroshima, bị Mỹ ném bom nguyên tử, năm 1945
Toàn cảnh Tô –ki –ô (Nhật bản) sau khi bị ném bom nguyên tử (19450
( G.Gác-xi-a Mác-két )
Tiết 81,82 – Văn bản ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH (Mác-két)
I. Giới thiệu chung
1. Tác giả: Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két là nhà văn Co-lôm-bi-a, sinh năm 1928.
- Ông là tác của nhiều cuốn tiểu thuyết và nhiều tập truyện ngắn theo khuynh hướng hiện thực huyền ảo. Trăm năm cô đơn (1967) là một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng từng được giải và giới phê bình đánh giá là một trong những cuốn sách hay nhất thế giới vào những năm 60 của thế kỉ XX.
- Mác-két được tặng giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1982.
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: Tháng 8 năm 1986, nguyên thủ của 6 quốc gia (Ấn Độ, Mê-hi-cô, Thụy Điển, Ác-hen-ti-na, Hi Lạp, Tan-da-ni-a) họp tại Mê-hi-cô để ra lời kêu gọi chấm dứt chạy đua vũ trang, thủ tiêu vũ khí hạt nhân, đảm bảo an ninh và hòa bình thế giới. Mác-két được mời tham dự và văn bản này được trích từ bản tham luận của ông.
- Xuất xứ: Văn bản này được trích từ bản tham luận của ông: "Thanh gươm Đa-mô-clet"
- Nội dung; 1. Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất.; 2. Nhiệm vụ của con người: ngăn chặn nguy cơ chiến tranh, đấu tranh cho một thế giới hòa bình.
*Thể loại: Văn nghị luận (thuộc nhóm văn bản nhật dụng nghị luận về vấn đề chính trị xã hội.)
*Phương thức biểu đạt : Nghị luận + Thuyết minh
*Chủ đề: Văn bản kêu gọi toàn nhân loại đoàn kết ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hòa bình và sự sống trên trái đất.
* Nhan đề:
+ Khái quát luận điểm chính của văn bản
+ Nó ngắn gọn gọn, đanh thép như một khẩu lệnh, một lời kêu gọi
+ Nó không có chủ thể hành động-> là lời kêu gọi hướng tới tất cả chúng ta
GIỚI THIỆU THÊM VỀ TÁC PHẨM
( G.Gác-xi-a Mác-két )
1. Đọc, tìm hiểu chú thích,
tóm tắt văn bản
- Đọc, tóm tắt văn bản
- Chú thích:
- Hệ thống luận điểm, luận cứ của văn bản:
* Luận điểm và hệ thống luận cứ
- Luận điểm: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn thể loài người và sự sống trên trái đất. Vì vậy, đấu tranh cho hoà bình, ngăn chặn và xoá bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thực và cấp bách của mỗi người, toàn thể loài người.
- Hệ thống luận cứ:
+) Kho vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có khả năng huỷ diệt cả trái đất và các hành tinh khác trong hệ mặt trời.
+) Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỷ người.
+) Chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lý trí của loài người mà còn ngược lại với lý trí của tự nhiên, phản lại sự tiến hoá.
+) Tất cả chúng ta phải có nhiệm vụ ngăn chặn cuộc chiến tranh hạt nhân, đấu tranh vì một thế giới hoà bình.
⇒ Luận điểm thể hiện rõ thực trạng, nguy cơ chiến tranh và thái độ, tư tưởng của tác giả, kêu gọi đấu tranh vì hoà bình. Các luận cứ mạch lạc, chặt chẽ, sâu sắc.
*Tóm tắt văn bản
Bài viết đề cập đến vấn đề mang tính thời sự của toàn nhân loại: nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn thể loài người và sự sống trên trái đất, cuộc chạy đua vũ trang vô cùng tốn kém đã cướp đi của thế giới nhiều điều kiện để phát triển. Từ đó tác giả đặt ra vấn đề: nhân loại cần phải đấu tranh cho một thế giới hòa bình, ngăn chặn và xóa bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân.
( G.Gác-xi-a Mác-két )
II. Bố cục
* Bố cục: Chia làm 3 phần:
Phần 1: Từ đầu đến "vận mệnh thế giới": Hiểm họa chiến tranh hạt nhân đang đề nặng lên toàn trái đất.
Phần 2: Tiếp theo đến "điểm xuất phát của nỏ": Sự phi lí và tốn kém của cuộc chạy đua vũ trang.
Phần 3: Còn lại: Ngăn chặn chiến tranh là nhiệm vụ của mọi người.
III. Tìm hiểu văn bản
1. Hiểm họa chiến tranh hạt
nhân đang đề nặng lên toàn
trái đất.
* Hiểm hoạ của chiến tranh hạt nhân
- Hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân được bố trí khắp hành tinh.
- Có nghĩa là mỗi người đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ.
Tất cả sẽ nổ tung lên làm biến hết thảy, không phải là một lần mà là mười hai lần, mọi dấu vết của sự sống trên trái đất.
- Cách so sánh giàu hình ảnh: so sánh vũ khí hạt nhân với thanh gươm Đa-mô-clet và bệnh dịch hạch
* Cách lập luận: vào đề trực tiếp,so sánh hình ảnh và số liệu cụ thể, rõ ràng, lập luận rất dễ hiểu, thuyết phục, tính hệ trọng của vấn đề
=> Nguy cơ chiến tranh và sức hủy diệt khủng khiếp chiến tranh hạt nhân đối với loài người và sự sống trái đất:
Sự tốn kém và tính chất phi lí của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân đã được tác giả chỉ ra bằng những “con số biết nói” nào?
2.Sự phi lí và tốn kém của cuộc chạy đua vũ trang.
* Sự tốn kém và phi lí của vũ khí hạt nhân
* Sự tốn kém và phi lí của vũ khí hạt nhân
Qúa thấp
Đã và đang thực hiện
Qúa cao
- Có thể nói: Chiến tranh hạt nhân “không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa” là vì:
+ Sự tốn kém và tính chất phi lí của chiến tranh hạt nhân ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của con người.
+ Chiến tranh hạt nhân có thể hủy diệt toàn bộ sự sống trên trái đất: “Chỉ cần bấm nút một cái là đưa cả quá trình vĩ đại và tốn kém đó của hàng bao nhiêu triệu năm trở lại điểm xuất phát của nó”.
Câu hỏi: Để làm rõ nhận định này, tác giả đã đưa ra những chứng cứ nào?
Sự tiến hóa của tự nhiên và con người
380 triệu năm con bướm mới bay được
180 triệu năm bông hồng mới nở, chỉ để làm đẹp
Trải qua 4 kỉ điạ chất con người mới hát được hay hơn chim và mới chết vì yêu
Quá trình lâu dài
Thời gian ngắn
Sự phát triển của khoa học và trí tuệ
Thế nhưng ngày nay khoa học và trí tuệ chỉ cần bấm nút một cái là cả qúa trình tiến hóa lại trở về với điểm xuất phát của nó.
Dẫn chứng: Tác giả đã đưa ra so sánh:
+ 380 triệu năm con bướm mới có thể bay
+ 180 năm nữa bông hồng mới nở (tức là 560 năm).
+ Hàng triệu triệu năm … trải qua một quá trình tiến hóa hết sức lâu dài của tự nhiên, con người mới hình thành…
+ Vậy mà chỉ cần một tích tắc của chiến tranh hạt nhân, tất cả kết quả của sự tiến hóa của tự nhiên ấy trở về điểm xuất phát! Hỏi còn gì phản tiến hóa, phản tự nhiên hơn nữa? Nhận thức về sự phản động của chiến tranh hạt nhân được nhận thức sâu rộng hơn thêm.
-> Bằng chứng cứ xác thực, số liệu so sánh cụ thể, nghệ thuật tương phản, giọng văn mai mỉa . Tác giả khẳng định: Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân là sự tốn kém và phi lí. Nó đã và đang cướp đi của thế giới nhiều điều kiện để cải thiện cuộc sống con người, nhất là các nước nghèo. Đó là Phản lai tự nhiên, phản tiến hóa
* Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lý trí con người, phản lại sự tiến hóa của tự nhiên
Trước tình hình như vậy, Nhiệm vụ khẩn thiết của chúng ta là gì? Cách lập luận trong doạn văn có gì khác so với các đoạn trên?
3. Nhiệm vụ chung
* Nhiệm vụ:
- Kêu gọi mọi người chống lại vũ khí hạt nhân.
- Tìm cách tiêu hủy toàn bộ kho vũ khí hạt nhân hiện có.
- Đề nghị lập ra nhà băng lưu trữ trí nhớ để cho nhân loại tương lai biết rằng sự sống đã từng tồn tại tại đây.
* Cách lập luận: Lời văn kiên quyết, đanh thép.
TG thể hiện quan điểm nghiêm khắc, cụ thể bày tỏ việc chống lại chiến tranh hạt nhân là công việc cấp bách, là nhiệm vụ chung của tất cả mọi người.
4. Tổng kết
a. Giá trị nội dung: Văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình” kêu gọi toàn nhân loại đoàn kết ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hòa bình và sự sống trên trái đất.
b. Giá trị nghệ thuật
- Lập luận chặt chẽ, có chứng cứ cụ thể, xác thực.
- Nghệ thuật so sánh, lời văn đanh thép sắc sảo, giàu sức thuyết phục.
c. Ý nghĩa văn bản: Văn bản thể hiện những suy nghĩ nghiêm túc, đầy trách nhiệm của G.G Mác-két đối với hòa bình nhân loại .
Tiết 6,7 – Văn bản ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH (Mác-két)
III. Luyện tập
Gợi ý: Viết doạn văn có cấu trúc 3 phần:
1- Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về cách lập luận vào đề của nhà văn Mác-két trong đoạn đầu của văn bản.
2- Thân đoạn:
- Nêu thời gian địa điểm: Chúng ta đang ở đâu ? Hôm nay ngày 8/8/1986.
- Nêu thẳng nguy cơ chiến tranh hạt nhân như một sự thật hiển nhiên bằng những con số cụ thể về đầu đạn hạt nhân.
- Tác giả làm phép tính đơn giản nhưng thật rõ ràng để mọi người có thể hình dung được sức mạnh tàn phá khủng khiếp của lượng vũ khí hạt nhân
- Sử dụng điển tích trong thần thoại Hy Lạp so sánh sự lan truyền và chết người hàng loạt.
3- Kết đoạn : Cách vào đề trực tiếp, chứng cứ cụ thể rõ ràng, trí tưởng tượng khoa học mạnh mẽ thu hút người đọc, người nghe thấy rõ sự tàn phá khủng khiếp của kho vũ khí hạt nhân.
Bai 1:Viết đoạn văn ngắn (khoảng từ 15 đến 20 dòng) đánh giá cách vào đề của nhà văn G. Mác- két qua đoạn đầu của văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”
Bài tập 2: Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 từ trình bày suy nghĩ của anh / chị về hậu quả của chiến tranh
Gợi ý:
- Về hình thức: Đoạn văn nghị luận về hiện tượng đời sống
- Nội dung:
+ Chiến tranh là gì?: Chiến tranh là hiện tượng chính trị – xã hội mang tính lịch sử, là hoạt động đấu tranh giữa các giai cấp, các nhà nước, các lực lượng chính trị có địa vị, lợi ích đối lập nhau trong một nước hoặc giữa các nước nhằm đạt được mục đích chính trị nhất định.
+ Nguyên nhân của chiến tranh thường do mâu thuẫn giữa các giai cấp, dân tộc, tôn giáo phát triển đến mức gay gắt nhất hoặc do mâu thuẫn trong nội bộ một dân tộc, tôn giáo.
+ Những hậu quả do chiến tranh mang lại:
- Để lại những đau thương, mất mát, thiệt hại cho các bên về mặt con người (thương vong, bệnh tật, đau đớn thể xác, chất độc màu da cam,...)
- Thiệt hại về cơ sở vật chất xã hội, nền kinh tế bị tàn phá
- Để lại những tổn thương về mặt tinh thần cho những người còn sống
- Rạn nứt mối quan hệ giữa người – với người, giữa hai đất nước, sự thù hận trỗi dậy, hằn sâu và bám rễ.
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

- Sưu tầm tranh, ảnh, bài viết về thảm họa hạt nhân .
Tìm hiểu thái độ của nhà văn với chiến tranh hạt nhân và hòa bình của nhân loại được thể hiện trong văn bản .
Chuẩn bị bài : Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em.