Tiết 57
TUYẾN TỤY VÀ TUYẾN TRÊN THẬN
I. Tuyến tụy
Xác định vị trí của tuyến tụy trong cơ thể?
Nhắc lại chức năng của tuyến tụy đối với hoạt động tiêu hóa thức ăn?
Tuyến tụy thuộc loại tuyến gì?
I. Tuyến tụy
- Chức năng ngoại tiết: tiết dịch tụy theo ống dẫn đổ vào tá tràng, giúp cho sự biến đổi thức ăn ở ruột non.
- Chức năng nội tiết: do các tế bào đảo tụy tiết hoocmôn điều hòa lượng đường trong máu.
- Có 2 loại tế bào trong các đảo tụy:
+ Tế bào  tiết glucagôn.
+ Tế bào  tiết insulin.
- Chức năng nội tiết của tuyến tụy là gì?
- Đảo tụy có mấy loại tế bào?
Nghiên cứu thông tin SGK T.179 hoàn thành sơ đồ tóm tắt quá trình điều hòa lượng đường trong máu? (Điền từ hoặc cụm từ thích hợp từ số 1 đến số 5)
2
5
3
tăng (> 0,12%)
giảm (<0,12%)
+
: Kích thích
-
: Kìm hãm
Sơ đồ quá trình điều hòa lượng đường trong máu.
(1)
(4)
Insulin
Glicogen
Glucagôn
- Vai trò của hooc môn tuyến tụy:
+ Khi tỉ lệ đường huyết > 0,12%, tế bào  tiết insulin giúp chuyển hóa glucôzơ thành glicôgen giúp làm giảm lượng đường trong máu.
+ Khi tỉ lệ đường huyết < 0,12%, tế bào  tiết glucagôn chuyển hóa glicôgen thành glucôzơ giúp tăng lượng đường trong máu.
=> Tác động đối lập của 2 loại hoocmôn insulin và glucagôn có vai trò gì?
- Nhờ tác động đối lập của 2 loại hoocmôn tuyến tụy giúp tỉ lệ đường huyết luôn ổn định đảm bảo hoạt động sinh lí diễn ra bình thường.
đường > 0,12%; tế bào  tiết insulin
Glucôzơ Glicôgen
đường < 0,12%; tế bào  tiết glucagôn
Sự rối loạn trong hoạt động nội tiết của tuyến tụy sẽ dẫn tới tình trạng gì?
- Dẫn tới tình trạng bệnh lý: bệnh tiểu đường hoặc chứng hạ đường huyết.
- Bệnh tiểu đường (lượng đường tăng cao, thận không hấp thụ lại hết được dẫn tới đi tiểu ra đường). Hậu quả: có thể chết.
II. Tuyến trên thận
- Tuyến trên thận gồm 1 đôi.
- Vị trí: nằm trên đỉnh 2 quả thận.
Nêu vị trí, số lượng của tuyến trên thận?
1-
2-
3-
4-
5-
Vỏ tuyến
Tủy tuyến
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
Chú thích vào cấu tạo của tuyến trên thận
- Nêu chức năng của các hoocmôn tuyến trên thận?
11
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
Tiết hoocmôn điều hòa các muối natri, kali trong máu.
Tiết hoocmôn điều hòa đường huyết.
Tiết hoocmôn điều hòa sinh dục nam.
Tiết ađrênalin và noađrênalin điều hòa tim mạch, hô hấp, dãn phế quản và điều chỉnh lượng đường huyết khi đường huyết hạ.
II. Tuyến trên thận
- Tuyến trên thận gồm 1 đôi.
- Vị trí: nằm trên đỉnh 2 quả thận.
- Cấu tạo và chức năng:
+ Phần vỏ: tiết các hoocmôn điều hòa các muối natri, kali... điều hòa đường huyết, làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam.
+ Phần tủy: tiết hoocmôn ađrênalin và norađrênalin có tác dụng điều hòa hoạt động tim mạch và hô hấp, góp phần cùng với glucagôn điều chỉnh lượng đường trong máu.
Câu 1: Tuyến tụy có 2 loại tế bào, đó là 2 loại tế bào nào?
A. Tế bào tiết glucagôn và tế bào tiết insullin.
B. Tế bào tiết glyceril và tế bào tiết insullin.
C. Tế bào tiết glucagôn và tế bào tiết glucôzơ.
D. Tế bào tiết glucôzơ và tế bào tiết insullin.
Câu 2: Chức năng ngoại tiết của tụy là gì?
A. Tiết hoocmôn điều hòa lượng đường trong máu.
B. Tiết dịch tụy theo ống dẫn đổ vào tá tràng, giúp cho sự biến đổi thức ăn trong ruột non.
C. Tiết dịch glucagôn để chuyển hóa glycôgen.
D. Tiết dịch insulin để tích lũy glucôzơ.
Câu 3: Vỏ tuyến trên thận được chia ra làm 3 lớp, đó là 3 lớp nào?
A. Lớp trên, lớp lưới, lớp cuối. B. Lớp cầu, lớp sợi, lớp giữa.
C. Lớp cầu, lớp giữa, lớp sợi. D. Lớp cầu, lớp sợi, lớp lưới.
CỦNG CỐ
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK, làm bài tập trong VBT.
- Đọc mục “Em có biết”.
- Đọc trước bài 58: Tuyến sinh dục. Tìm hiểu:
+ Cấu tạo của tinh hoàn và chức năng của hoocmôn sinh dục nam?
+ Cấu tạo của buồng trứng và chức năng của hoocmôn sinh dục nữ?
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ