Thế nào là nhân tố sinh thái? Cho biết các nhóm nhân tố sinh thái?
ĐÁP ÁN:
Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
Có hai nhóm nhân tố sinh thái:
+ Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh.
+ Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh:
* Nhân tố sinh thái con người.
* Nhân tố sinh thái các sinh vật khác.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Bài 43

ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Chim cánh cụt sống ở vùng nào? Chúng có thể sống ở vùng khí hậu nhiệt đới không?
KHỞI ĐỘNG
Chim cánh cụt sống ở Nam Bán Cầu, đông đảo nhất là tại Nam Cực-89oC. Là loài đặt hữu.
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

? Cây quang hợp và hô hấp thuận lợi nhất ở nhiệt độ bao nhiêu?
? Đa số sinh vật sống được ở nhiệt độ nào?
Đa số sinh vật sống trong phạm vi từ 0 – 500c
Từ 20 – 300c, nhiệt độ cao quá 400C hoặc thấp quá 00c thì quá trình quang hợp và hô hấp bị ngừng trệ
Đa số sinh vật sống trong phạm vi từ 0 – 500c
Ấu trùng sâu ngô
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Đa số sinh vật sống trong phạm vi từ 0 – 500c
Chịu được nhiệt độ cao từ 70 – 900C
Chịu được nhiệt độ thấp đến -27oC
GIỚI HẠN CHỊU NHIỆT CỦA MỘT SỐ LOÀI
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

Cây sống vùng nhiệt đới
Cây sống vùng ôn đới
Ví dụ 1
Lá: Trên bề mặt có phủ lớp cutin dày hay biến thành gai giúp giảm thoát hơi nước
Thân: Mọng nước để dự trữ nước nuôi cây
Rễ: Dài, lan rộng, bám sâu vào trong lòng đất để hút nước
Rụng lá vào mùa đông để giảm diện tích tiếp xúc, vàng lá vào mùa thu, có lớp bần ở thân cây
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Cây vào mùa thu
Cây vào mùa đông
D? s?ng du?c v?i nh?ng di?u ki?n nhi?t d? kh�c nhau c?a mơi tru?ng, v?y th?c v?t d?u cĩ nh?ng d?c di?m ri�ng thích nghi d? t?n t?i
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Gấu sống ở vùng lạnh
Gấu sống ở vùng nóng
Em hãy cho biết hai loài gấu trên sống ở môi trường nào? Nêu đặc điểm mỗi loài về bộ lông và kích thước?
Ví dụ 2
Bộ lông dày, dài, kích thước cơ thể lớn
Bộ lông ngắn, thưa, kích thước cơ thể nhỏ hơn
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ví dụ 3
? Nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng như thế nào đến đời sống sinh vật?
Ảnh hưởng đến tập tính của sinh vật: ngủ đông, ngủ hè… do Nhiều loài động vật có tập tính lẩn tránh nơi nóng quá hoặc lạnh quá
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Chuột đào hang tránh nóng
Ếch chui vào hốc bùn ngủ đông
Sư tử tránh nóng trong hang đá
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Đa số sinh vật sống trong phạm vi từ 0 – 500 C

Ảnh hưởng đến hoạt động sinh lí, hình thái, và tập tính của sinh vật
Từ ví dụ 1,2,3 nhiệt độ còn ảnh hưởng như thế nào đến đời sống sinh vật?

Sinh vật biến nhiệt
Nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường

Sinh vật hằng nhiệt
Nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Lấy ví dụ về sinh vật biến nhiệt và sinh vật hằng nhiệt theo bảng sau
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Bảng 43.1 Các sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt
vi sinh vật
nấm,
thực vật,
động vật không xương sống
cá
lưỡng cư, bò sát.
Chim
Thú
Con người
Sinh vật biến nhiệt
Sinh vật hằng nhiệt
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
- Đa số các sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ 0 - 500C. Tuy nhiên, cũng có một số sinh vật nhờ khả năng thích nghi cao nên có thể sống được ở nhiệt độ rất thấp hoặc rất cao.
- Nhiệt độ ảnh hưởng đến hình thái, các hoạt động sinh lí và tập tính của sinh vật.
- Sinh vật được chia thành hai nhóm:
+ Sinh vật biến nhiệt: có nhiệt độ của cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường.
+ Sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ của cơ thể không phụ thuộc nhiệt độ môi trường.
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Môi trường sống của một số sinh vật
Xương rồng sống nơi sa mạc thiếu nước
Cây cỏ sống nơi đụn đá ven biển
Dưới tán rừng
Nơi ẩm ướt
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Cây sống nơi ẩm ướt thiếu ánh sáng có đặc điểm gì?
Thực vật sống nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng có phiến lá mỏng, bản lá rộng, mô giậu kém phát triển.
Mô giậu
Cây sống nơi khô hạn
có đặc điểm gì?
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Cây keo lạc đà
Cây lê gai
Cây xương rồng
Rễ ăn sâu, lan rộng.
Thân mọng nước
Lá tiêu giảm hoặc biến thành gai
Cây sống nơi ẩm có nhiều ánh sáng thường có đặc điểm gì?
Có phiến lá hẹp, mô giậu phát triển
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Cây dừa nước
Cây lúa
Độ ẩm môi trường có ảnh
hưởng như thế nào đối
với sinh vật?
Độ ẩm môi trường có ảnh
hưởng đến đặc điểm
hình thái của
sinh vật
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Thực vật ưa ẩm
Hoa lan
Rau càng cua
Cây lá lốt
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Thực vật chịu hạn
Xương rồng
Cây thuốc bỏng
Cây thông
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Ếch, nhái sống
nơi có độ ẩm cao
cơ thể có đặc
điểm gì?
Bò sát sống nơi
khô ráo độ ẩm
thấp cơ thể có
đặc điểm gì?
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Da trần ẩm ướt,
khi gặp điều kiện
khô hạn dễ bị
mất nước
Da có phủ vảy
sừng nên chống
Mất nước
Động vật ưa ẩm
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Động vật ưa khô
Thằn lằn
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Tắc kè
Có cơ quan tích trữ nước và cơ chế bảo vệ chống mất nước. VD như da có vảy sừng làm giảm khả năng mất nước .
Lấy ví dụ minh họa các nhóm sinh vật thích nghi với môi trường có độ ẩm khác nhau?
- Độ ẩm không khí và đất ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng và phát triển của sinh vật.
- Thực vật và động vật đều mang nhiều đặc điểm sinh thái thích nghi với môi trường có độ ẩm khác nhau.
- Thực vật được chia thành hai nhóm:
+ Thực vật ưa ẩm
+ Thực vật chịu hạn
- Động vật được chia thành hai nhóm:
+ Động vật ưa ẩm
+ Động vật ưa khô.
Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
TỔNG KẾT
Quan sát tranh và lựa chọn.
Sinh vật biến nhiệt gồm
2,3,7,8,9

Sinh vật hằng nhiệt gồm
1,4,5,6

6
9
? Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường?
Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt thì nhóm sinh vật hằng nhiệt có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ môi trường vì :
- Sinh vật hằng nhiệt là các sinh vật có tổ chức cơ thể cao (chim, thú, con người), đã phát triển các cơ chế điều hoà thân nhiệt giữ cho nhiệt độ cơ thể luôn ổn định không phụ thuộc vào môi trường ngoài.
Trong nông nghiệp, người ta gieo trồng đúng thời vụ nhằm mục đích gì?
Đáp ứng được nhu cầu về nhiệt độ và độ ẩm cho cây trồng.

“Mồng chín tháng chín có mưa,
Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn.”

“Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”

“Tháng giêng trồng trúc, tháng lục trồng tiêu”
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài trả lời câu hỏi SGK
Đọc phần em có biết trang 129
Xem trước bài 44 :Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Cây sống nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng
Cây sống nơi ẩm ướt, nhiều ánh sáng
Cây ráy
Cây lan ý
Phiến lá mỏng, bản lá rộng,
Mô giậu kém phát triển.
Phiến lá mỏng, bản lá hẹp,
Mô giậu phát triển.
Cơ thể mọng nước
Lá và thân tiêu giảm, lá biến thành gai.
Thảo luận 2 phút
Em hãy cho biết dưới ảnh hưởng của độ ẩm thì thực vật ưa ẩm sống nơi ít ánh sáng và nơi nhiều ánh sáng và thực vật chịu hạn có đặc điểm cấu tạo như thế nào?
Giun đất
Lạc đà
Động vật ưa ẩm
Động vật ưa khô
Da trần, ẩm ướt
Hô hấp qua da
Da khô có vảy sừng bao bọc, có bướu mỡ
Hô hấp bằng phổi.
Thảo luận 2 phút
Em hãy cho biết dưới ảnh hưởng của độ ẩm thì động vật ưa ẩm và động vật ưa khô có đặc điểm cấu tạo như thế nào?