BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Nguyễn Khuyến
Tác giả
Nguyễn Khuyến (1835-1909); quê ở Yên Đổ - Bình Lục – Hà Nam
Ông có biệt danh là Tam Nguyên Yên Đổ
- Ông là nhà thơ của làng quê Việt Nam
2. Tác phẩm
a.Hoàn cảnh sáng tác

:Tình bạn.
:Khi ông cáo quan về ở ẩn ở quê nhà.
b Chủ đề
c Thể thơ
: Thơ thất ngôn bát cú Đường luật
I. TÌM HIỂU CHUNG
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa. (2)
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, (3)
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà. (4)
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, (5)
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa. (6)
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, (7)
Bác đến chơi đây, ta với ta! (8)
+ Câu cuối: Cảm nghĩ về tình bạn
+ Câu đầu: Cảm xúc khi bạn đến chơi
+ Sáu câu tiếp:
Cảm xúc về
gia cảnh
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà, (1)
Xác định bố cục của bài thơ?
Bố cục: 3 phần
Kết cấu độc đáo
- Hiệp vần cuối câu 1,2,4,6,8
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra hoa, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Câu 3 đối câu 4
Câu 5 đối câu 6
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
=> Lời chào hỏi tự nhiên, giản dị, gần gũi với đời sống.
=> Thái độ: cởi mở, thân mật, thể hiện sự vui mừng khi bạn đến thăm
a. Lời chào đón bạn đến nhà
- Thời gian gặp lại bạn:
bấy lâu
- Cách xưng hô gọi bạn là:
bác
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Nội dung và nghệ thuật
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra hoa, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
b/.Hoàn cảnh khi bạn tới chơi:
- Trẻ đi vắng: Không có người sai bảo.
- Chợ xa: Không dễ mua bán thức ăn thết bạn
- Sản vật gia đình phong phú: cá,gà, cải, cà, bầu, mướp nhưng có mà lại như không.
->Nghệ thuật: liệt kê, cách nói quá tạo sự hóm hỉnh trong lời thơ
=> Tác giả sống lạc quan yêu bạn bằng tình cảm dân dã , chất phác.
- Trầu không có: Lễ nghi tiếp khách tối thiểu cũng không có.
Những thứ có sẵn - “cây nhà lá vườn”
ngon, sang
Mi?n dõn dó
Có cải
Có cà
Có mướp
Có bầu
Chưa ra cây
Cà mới nụ
Đương hoa
Rụng rốn
Chưa ăn được
? Ho�n c?nh ộo le, tr? trờu

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

không có
Cách nói quá đi, cường điệu tới mức tối đa.
Cách tạo tình huống: Từ chuyện lâu ngày bạn mới
đến chơi để tác giả được giãi bày tâm sự.
Liệt kê: Cá, gà, cải, cà, bầu, mướp, trầu

Phép đối: Câu 3 đối với câu 4.
Câu 5 đối với câu 6
Nói quá: Sự thiếu thốn, đạm bạc được nói quá,
cường điệu đến mức tối đa.
Nhịp thơ 4/3; từ chỉ trạng thái(chửa, mới, vừa, đương…)
NGHỆ THUẬT
.
b/.Hoàn cảnh khi bạn tới chơi:
- Giọng vui đùa, hóm hỉnh, thân mật, cường điệu đến mức tối đa cuộc sống thiếu thốn, đạm bạc của mình
Bày tỏ tâm trạng bằng lòng với cảnh nghèo của mình
=> Khẳng định điều quý giá nhất của tình bạn Vượt qua thiếu thốn vật chất. Có bạn là có tất cả => Đây là một tư tưởng cao đẹp.
c. Kết luận về tình bạn
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Đại từ ngôi 1 và 2
Ta: Chủ nhà (tác giả)
Ta: khách (bạn)
 Chủ - khách không còn khoảng cách, chỉ còn “ta với ta” hai người đã là một  Là quan hệ gắn bó hoà hợp, vui vẻ. Tình bạn sâu sắc trong sáng vượt lên những vật chất tầm thường.
So sánh cách dùng cụm từ “ta với ta” của Nguyễn Khuyến và cụm từ “ta với ta” trong bài Qua đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?
Khác nhau:
- Tác giả với hình bóng của chính mình
- Nỗi cô đơn chỉ có mình với mình ở nơi hoang vắng
 Bộc lộ sự cô đơn tuyệt đối của tác giả
- Tác giả với bạn – tuy hai mà một
- Tình cảm chân thành, cảm động vượt trên mọi thứ vật chất
 Thể hiện tình bạn gắn bó, hòa hợp, thân thiết, đậm đà
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Giống nhau: Kết thúc câu bằng 3 tiếng, mở ra những cảm xúc của tác giả
2. Ý nghĩa văn bản
Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn, quan niệm đó vẫn còn có giá trị lớn trong cuộc sống của con người hôm nay.
III. TỔNG KẾT: (Ghi nhớ SGK/105)
Tiết 30 :
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Lụt hỏi thăm bạn
“Ai lên thăm hỏi, bác Châu Cầu
Lụt lội năm nay, bác ở đâu?
Mấy ổ lợn con, rày lớn bé
Vài nong nếp cái, ngập nông sâu?...”
MỘT SỐ BÀI THƠ VIẾT VỀ BẠN CỦA NGUYỄN KHUYẾN
Rượu ngon không có bạn hiền
Không mua không phải không tiền không mua.
Câu thơ nghĩ đắn đo không viết
Viết đưa ai ai biết mà đưa.
( Nguyễn Khuyến, Khóc Dương Khuê )
Những câu ca dao, tục ngữ nói về tình bạn.
- Ra đi vừa gặp bạn hiền
Cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
- Rồi mùa toóc rạ rơm khô
Bạn về quê bạn nơi mô mà tìm.
- Tứ hải giai huynh đệ.
…