Chào mừng tất cả các em đã đến với buổi học ngày hôm nay
Môn : Ngữ Văn
Tiết 8 : Xây dựng đoạn văn trong văn bản
Ngữ Văn 8
I . Thế nào là đoạn văn
Ngô Tất Tố (1893- 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh hưướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng. Sau Cách mạng, nhà văn tận tuỵ trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp. Ngô Tất Tố được Nhà nước truy tặng GiảI thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 1996). Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),..
Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Qua vụ thuế ở một làng quê, nhà văn đã dựng lên một bức tranh xã hội có giá trị hiện thực sâu sắc về nông thôn Việt Nam đư­¬ng thời. Tắt đèn đã làm nổi bật mối xung đột giai cấp hết sức gay gắt giữa bọn thống trị và người nông dân lao động trong xã hội ấy. Trong tác phẩm, nhà văn đã phơI trần bộ mặt tàn ác, xấu xa của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn, từ bọn địa chủ keo kiệt, độc ác, bọn hào lí tham lam hống hách, bọn quan lại dâm ô bỉ ổi đến bọn tay sai hung hãn, đểu cáng. Chúng mỗi tên mỗi vẻ nhưưng tất cả đều không có tính người. Đặc biệt, qua nhân vật chị Dậu, tác giả đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tưượng một ngưười phụ nữ nông dân sống trong hoàn cảnh tối tăm cực khổ nhưưng có phẩm chất cao đẹp. Tài năng tiểu thuyết của Ngô Tất Tố đư­îc thể hiện rất rõ trong việc khắc hoạ nổi bật các nhân vật tiêu biểu cho các hạng người khác nhau ở nông thôn, tất cả đều chân thực, sinh động.
Ngô Tất Tố và tác phẩm “ Tắt đèn “
Văn bản gồm hai ý, được viết thành hai đoạn
- Đ1: Cuộc đời, sự nghiệp của Ngô Tất Tố
- Đ2: Giá trị nôi dung, nghệ thuật của tác phẩm “Tắt đèn”


? Văn bản trên gồm mấy ý? Mỗi ý được viết thành mấy đoạn văn ?

Dấu hiệu hình thức để nhận biết đoạn văn:
- Chữ đầu tiên của đoạn viết hoa và lùi đầu dòng.
- Mỗi đoạn thường nhiều câu văn.
- Kết thúc đoạn văn bằng dấu chấm.


? Em thường dựa vào dấu hiệu hình thức nào để nhận biết đoạn văn?

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
- Hình thức : Bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi vào đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng.
- Cấu tạo : Đoạn văn do nhiều câu tạo nên.


? Hãy cho biết đoạn văn là gì . Cho biết hình thức và cấu tạo của 1 đoạn văn
II. Từ ngữ và câu trong đoạn văn
1.Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn
Trả lời các câu hỏi sau
Tìm các từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn
Tìm câu then chốt của đoạn văn
Từ đó , em hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì ? Chúng đóng vai trò gì trong văn bản
a)Tìm các từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn
=>Từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn: "Ngô Tất Tố", "Ông", "nhà văn", "tác phẩm chính của ông"
b) Tìm câu then chốt của đoạn văn
=>Câu then chốt của đoạn văn: "Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố" . Đây là câu chủ đề của đoạn văn vì: Khái quát nội dung chính của đoạn văn. Câu chủ đề trong trường hợp này đứng ở đầu đoạn
c) Từ đó , em hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì ? Chúng đóng vai trò gì trong văn bản
=>Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng đầu hoặc cuối đoạn văn.
2. Cách trình bày nội dung đoạn văn
a. Phân tích và so sánh cách trình bày ý của 2 đoạn văn trên:
- Về hình thức: Giống nhau
Về cách triển khai nội dung:
+ Đoạn 1 không có câu chủ đề, có từ ngữ chủ đề để duy trì đối tượng.
+ Đoạn 2 câu chủ đề nằm ở đầu đoạn, các câu sau triển khai theo nội dung câu chủ đề
- Về cách diễn đạt:
   + Đoạn 1: Phương pháp song hành
   + Đoạn 2: Phương pháp diễn dịch.
b. Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi
- Đoạn văn trên có câu chủ đề "Như vậy, lá cây có màu xanh là do chất diệp lục chứa trong thành phần tế bào" đứng ở cuối đoạn.
- Đoạn văn trên được trình bày theo lối quy nạp.
III . Luyện tập
Câu 1: Hình thức của đoạn văn có dấu hiệu nào sau đây:
A. Chữ đầu tiên của đoạn viết hoa và lùi đầu dòng.
B. Mỗi đoạn thường nhiều câu văn.
C. Kết thúc đoạn văn bằng dấu chấm.
D. Cả A,B,C


Câu 2: Đoạn văn diễn dịch là đoạn văn:
A. Có câu chủ đề nằm ở đầu đoạn
B. Có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
C. Không có câu chủ đề
D. A,B,C đều sai


Câu 3: Đoạn văn quy nạp là đoạn văn:
A. Có câu chủ đề nằm ở đầu đoạn
B. Có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
C. Không có câu chủ đề
D. A,B,C đều sai


Câu 4: Đoạn văn song hành là đoạn văn
A. Có câu chủ đề nằm ở đầu đoạn
B. Có câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
C. Không có câu chủ đề
D. A,B,C đều sai

Câu 1
Văn bản “ Ai nhầm “
Văn bản có thể chia làm mấy ý?
Mỗi ý được diến đạt thành mấy đoạn?
Văn bản trên có thể chia làm 2 ý, mỗi ý được diễn đạt bằng một đoạn văn.
    + Thầy đồ chép văn tế của ông thân sinh
    + Gia chủ trách thầy đồ viết nhầm, thầy cãi liều "chết nhầm"


Câu 2 : SGK
Phân tích cách trình bày nội dung:
- Đoạn a: Câu chủ đề “Trần Đăng Khoa rất biết yêu thương” đứng ở đầu đoạn; chủ đề được triển khai theo kiểu diễn dịch
- Đoạn b: Không có câu chủ đề, chủ đề được duy trì bằng các từ ngữ chủ đề “mưa”, “ngớt’, “tạnh”, “mặt trời”, diễn đạt theo kiểu song hành.
- Đoạn c: Không có câu chủ đề, chủ đề được duy trì bằng các từ ngữ chủ đề “Nguyên Hồng”, “ông”, “tác phẩm”,diễn đạt theo kiểu song hành.

 Viết đoạn văn quy nạp sau đó chuyển thành đoạn văn diễn dịch
Vận dụng
Quy nạp
Đất nước ta trải qua nhiều cuộc xâm lăng của nhiều kẻ thù hùng mạnh trên thế giới. Nhưng tự hào thay, bằng lòng yêu nước nhân dân ta đã chiến đấu và bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc. Lịch sử vẻ vang ghi danh những chiến công của Hai Bà Trưng, Ngô Quyền, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi... và của nhân dân ta trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Trang sử hào hùng mà cha ông ta đã viết nên đã minh chứng cho tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
Bài tập về nhà
Học bài mới
Soạn bài tiếp theo
3. Về nhà học thêm để buổi tiếp theo kiểm tra bài cũ