? Nêu những đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ.
- Khi vật đặt trong khoảng tiêu cự thì cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật.
- Khi vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với vật. Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự.
ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKHT
? Có những cách nào để nhận biết thấu kính hội tụ?
+ Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở xa lên màn hứng. Nếu chùm sáng đó hội tụ trên màn thì đó là TKHT
CÁCH NHẬN BIẾT TKHT
+ Dùng tay nhận biết độ dày phần rìa so với độ dày phần giữa của thấu kính. Nếu thấu kính có phần rìa mỏng hơn phần giữa thì đó là TKHT
+ Đưa thấu kính lại gần dòng chữ trên trang sách. Nếu nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ to hơn so với dòng chữ đó khi nhìn trực tiếp thì đó là TKHT
Trong các hình sau. Hình nào là hình dạng của thấu kính hội tụ ?
Đây là những hình dạng của thấu kính hội tụ
Trong các hình sau. Hình nào không là hình dạng của thấu kính hội tụ ?
Đây là những hình dạng của thấu kính phân kì
TIẾT 48 – BÀI 44
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
C2. Thấu kính phân kì có phần rìa dày hơn phần giữa.
Một thấu kính phân kì.
Nguồn điện.
Một số dây dẫn điện.
Một bộ phát tia laze.
Bước 1: Mắc mạch điện theo hình 44.1.
Bước 2: Chiếu một chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt thấu kính phân kì.
2.Thí nghiệm
Một giá quang học.
* Các bước tiến hành
Một hộp đựng khói
C3. Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phân kì nên ta gọi đó là thấu kính phân kì.
Tiết diện mặt cắt ngang của một số thấu kính phân kì
- Ký hiệu thấu kính phân kì:
C4: Quan sát lại thí nghiệm trên hình vẽ và cho biết trong ba tia tới thấu kính phân kì tia nào đi qua thấu kính không đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều này :
C4: Tia ở giữa đi qua quang tâm của TKPK tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng
- Có thể dùng thước thẳng để kiểm tra
- Tia tới vuông góc với thấu kính phân kì cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia này trùng với một đường thẳng được gọi là trục chính (∆) của thấu kính
Trục chính ()
2. Quang tâm
- Trục chính cắt thấu kính tại O, O là quang tâm.
- Mọị tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.
o
∆

3. Tiêu điểm
C5. Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới


F
F’
O
O
∆
∆
Mỗi thấu kính phân kì có 2 tiêu điểm F và F’ nằm về 2 phía của thấu kính cách đều quang tâm O.
F
F’

O
∆
C6. Biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trong thí nghiệm

4. Tiêu cự
- Khoảng cách từ quang tâm tới mỗi tiêu điểm OF = OF’ = f gọi là tiêu cự của thấu kính
f
F’
.
.
f
F
∆
O
Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì:
F
F’






O
+ Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu điểm F
+ Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng
+ Tia tới có phần kéo dài qua tiêu điểm F thì tia ló song song trục chính
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Phần rìa dày
- Phần rìa mỏng
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Chùm sáng tới song song, cho chùm tia ló hội tụ.
- Chùm sáng tới song song, cho chùm tia ló phân kì.
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Đưa lại gần trang sách thấy chữ lớn hơn dòng chữ thật trên trang sách
Đưa lại gần trang sách thấy chữ nhỏ hơn dòng chữ thật trên trang sách
Vẽ các tia ló
III.VẬN DỤNG:
C7.

O
S’
.
C8.
Em có một kính cận thị. Làm thế nào để biết kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì?
Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết bằng cách:
- Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa.
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó.
()
(O)
Đáy chai thường có hình lõm, vì vậy: Đổ một ít nước vào chai thuỷ tinh, đáy chai và lớp nước tạo thành một thấu kính phân kì.
Để dễ quan sát cắt một chai nhựa trong theo chiều ngang, phần gần đáy. Đổ một ít nước vào chai, đặt chai lên một tờ báo, nhìn từ trên xuống ta thấy hình ảnh các dòng chữ đó nhỏ đi.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc ghi nhớ, tự trả lời các câu C trong SGK
Làm bài tập từ bài 44-45.1 đến bài 44-45.3 và 44-45.6 đến bài 44-45.10 sách bài tập.
Chuẩn bị:
- Tìm hiểu đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi TKPK và cách dựng ảnh qua TKPK