TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ
TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
1. Tìm hiểu VD:
a)VD1:
*)Đoạn văn 1: Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
Tìm hiểu VD:
a)VD1:
*) Đoạn văn 1:
- Nhận xét:
*)Đoạn văn 1:Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)
Yếu tố tự sự
đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.
*)Đoạn văn 1: Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)
Yếu tố tự sự
Vì sao đoạn trích có yếu tố tự sự nhưng không phải văn bản miêu tả?
đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.
*)Đoạn văn 1: Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)
Yếu tố tự sự
Luận điểm

Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.
*)Đoạn văn 1:



.Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.

Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương)
Lược bỏ yếu tố tự sự
Không hấp dẫn,luận điểm thiếu thuyết phục

Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. 
*) Đoạn văn 2: Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
(Lý Công Uẩn, Chiếu dời đô)
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ
TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
Tìm hiểu VD:
*)Đoạn văn 1:
*. Nhận xét:
b)Đoạn văn 2:

*. Nhận xét:
*) Đoạn văn 2: Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
(Lý Công Uẩn, Chiếu dời đô)
Ở vào nơi trung tâm
trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng
nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất
đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh
khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi.
Yếu tố miêu tả
*) Đoạn văn 2: Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
(Lý Công Uẩn, Chiếu dời đô)
Yếu tố miêu tả
Vì sao đoạn trích có yếu tố miêu tả nhưng không phải văn bản miêu tả?
Ở vào nơi trung tâm
trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng
nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất
đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh
khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi.
*) Đoạn văn 2: Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
(Lý Công Uẩn, Chiếu dời đô)
Yếu tố miêu tả
Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
Luận điểm
Ở vào nơi trung tâm
trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng
nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng, đất
đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh
khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi.
b) Đoạn văn 2: Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương:





Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa. Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
(Lý Công Uẩn, Chiếu dời đô)
Lược bỏ yếu tố miêu tả
Thật là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời.
Khó hình dung cụ thể, luận điểm thiếu thuyết phục
*) Đoạn văn 1: Yếu tố tự sự: đời xưa, có một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hòa một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết
*) Đoạn văn 2: Yếu tố miêu tả: Ở vào nơi trung tâm đất trời; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi
=> Giúp luận cứ được trình bày rõ rang, cụ thể, hấp dẫn, thuyết phục hơn.
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
Tìm hiểu VD:
a) VD1:
*) Đoạn văn 1:
- Nhận xét:
*) Đoạn văn 2:

Nhận xét:
b) VD2:
b) VD2: SGK
C¸c d©n téc anh em trªn ®Êt nư­íc chóng ta ®· s¸ng t¹o ra mu«n vµn truyÖn anh hïng ®Ñp. Cã truyÖn ®· trë thµnh tr­êng ca lín, như­ §am San, Sinh Nh· v.v…Riªng chµng Tr¨ng cña d©n téc M¬ - n«ng vµ nµng Han cña d©n téc Th¸i lµ hai truyÖn cã nhiÒu nÐt gièng víi truyÖn Th¸nh Giãng ë miÒn xu«i.
MÑ chµng Tr¨ng ®· n»m m¬ thÊy mét con thá tr¾ng nh¶y qua ngùc mµ thô thai vµ ®Î ra chµng. Sî tï trư­ëng ph¹t v¹, mÑ chµng bá chµng trªn rõng, phã mÆc cho trêi ®Êt. Suèt ngµy chµng kh«ng nãi,kh«ng c­ưêi, chØ thÝch ch¬i khiªn ®ao, Sau ®ã, chµng c­ưìi ngùa ®¸ khæng lå do trêi ®Êt cho, ®i giÕt mét tªn b¹o chóa ®Õn chiÕm ®Êt råi cuèi cïng trèn vµo mÆt tr¨ng ®Ó ®ªm ®ªm soi s¸ng xuèng dßng th¸c P«ng –g¬ - nhi nh÷ng vÇng s¸ng b¹c.
Cßn nµng Han lµ mét c« g¸i th«ng minh dòng c¶m, lín lªn ®i ®¸nh giÆc ngo¹i x©m. Qu©n nµng liªn kÕt víi ngư­êi Kinh, thªu cê lÖnh b»ng ch¨n dÖt chØ ngò s¾c cña nµng mµ ®¸nh tan ®­ưîc giÆc. M­ưêng b¶n ®ang vui th¾ng trËn th× nµng ho¸ thµnh tiªn lªn trêi, sau khi t¾m ë s«ng NËm Bê, ®Ó l¹i trªn bê thanh g­ư¬m nµng ®· dïng diÖt giÆc. Tõ ®Êy hµng n¨m ®Õn ngµy nµng lªn trêi, d©n b¶n m­êng l¹i më héi r­ưíc cê nµng Han, vui ch¬i råi kÐo ra s«ng NËm Bê t¾m.Vµ trªn d·y nói Pu –keo vÉn cßn ®Òn thê nµng Han ë ch©n rõng, gÇn ®Êy cã nh÷ng vòng, nh÷ng ao chi chÝt nèi tiÕp nhau lµ vÕt ch©n voi ngùa cña qu©n nµng Han vµ qu©n ®éi cña ngư­êi Kinh.
So s¸nh víi nh÷ng chuyÖn nãi trªn, chóng ta thÊy truyÖn Th¸nh Giãng thùc sù lµ mét b¶n anh hïng ca vµ lµ anh hïng ca cña ng­ưêi ViÖt cæ. ( Theo Cao Duy Đinh, người anh hùng làng Gióng)
Kể những điểm tương đồng của chuyện Chàng Trăng với Thánh Gióng
Kể những điểm tương đồng của chuyện Nàng Han với Thánh Gióng
b) VD2: SGK
- Mẹ chàng nằm mơ thấy thỏ trắng, thụ thai, đẻ ra chàng.
Bị bỏ trên rừng, chàng không nói không cười.
Chàng cưỡi ngựa đá khổng lồ, đi giết bạo chúa.
- Chàng biến vào mặt trăng, đêm đêm soi xuống thác Pông-gơ-nhi những vầng sáng bạc.
- Đánh tan được giặc, nàng hóa thành tiên lên trời, để lại thanh gươm nàng đã dùng diệt giặc.
- Hiện tại, dân làng mở hội rước cờ nàng Han; còn đền thờ,vũng,ao chi chít hối nhau là dấu tích…
Không kể, tả, chỉ so sánh, nếu đánh giá.
=> Làm nổi bật luận điểm: điểm gần gũi, tương đồng giữ các câu chuyện anh hùng, từ đó ca ngợi truyện Thánh Gióng
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
Tìm hiểu VD:
VD1:


2. Ghi nhớ: SGK

b) VD2:
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
Các bước đưa yếu tố tự sự, miêu tả
trong bài văn nghị luận
2. Ghi nhớ: SGK
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
Cách đưa yếu tố tự sự, miêu tả
trong bài văn nghị luận
2. Ghi nhớ: SGK
TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I. Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
Tìm hiểu VD:
VD1:


2. Ghi nhớ: SGK

b) VD2:
II. Luyện tập
Bài tập 1: Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn nghị luận dưới đây và cho biết tác dụng của chúng.

Sắp Trung thu. Trời xứ Bắc hẳn trong, trăng hẳn tròn và sáng. Đêm trước rằm đầu tiên từ ngày bị giam giữ. Muười mấy ngày qua, trừ cái bực mình ban đầu khi bị bắt giữ vô cớ, cái khẳng định mình vẫn là khách tự do, chỉ là một xâu những sự vật lỉnh kỉnh, lích kích đáng lạ, đáng cười, đáng ghét của bộ mặt nhà giam. Bỗng đêm nay trăng sáng quá chừng. Trong suốt, bao la, huyền ảo, vỗ về. Ngay bên cửa sổ lồng trong bóng cây..Đêm nay rất đẹp. Trong lòng rạo rực bao nỗi niềm. Cầm lòng không đậu, người tù phải thốt lên:
"Đối thử lương tiêu nại nhược hà"
(Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ)
[...] Vậy trước cảnh đẹp đêm nay, trước cái đẹp đêm lành này ( đối thử lương tiêu ), biết làm sao bây giờ ( nại nhược hà)? Một câu hỏi hay một câu than đều có nghĩa. Nó là dấu hiệu của một tâm trạng dạt dào nên sinh băn khoăn. Hơn nữa, bối rối, xao xuyến. Nó ăm ắp tình tứ, nó rạo rực, nó muốn yêu, muốn thưởng thức, muốn chan hoà, muốn giãi bày, bộc lộ. Phải đi ra với đêm, phải tắm mình trong nguyệt, phải vui, phải làm thơ. Tâm trạng người tù như vậy nhưng người tù đành như phải làm lơ. Như đành để mặc cho đêm đẹp đêm lành, cho trăng mời trăng giục. Nghĩa là bao nhiêu dạt dào trước trăng trước đêm, trước cái đẹp cái lành, phải ẩn vào bên trong, vùi vào im lặng.
(Lê Trí Viễn, một số bài giảng thơ văn Chủ tịch Hồ Chí Minh)
Yếu tố tự sự:
Sắp trung thu.
- Mư­êi mÊy ngµy qua, trõ c¸i bùc m×nh ban ®Çu khi bÞ b¾t gi÷ v« cí, c¸i kh¼ng ®Þnh m×nh vÉn lµ kh¸ch tù do, chØ lµ mét x©u nh÷ng sù vËt lØnh kØnh, lÝch kÝch ®¸ng l¹, ®¸ng c­ưêi, ®¸ng ghÐt cña bé mÆt nhµ giam.
Đêm nay rất đẹp.
- Trong lòng rạo rực bao nỗi niềm

*) Tác dụng: giúp người đọc hình dung được cảnh đẹp của đêm trăng như thế nào.



Yếu tố miêu tả:
 - Bỗng đêm nay trăng sáng quá chừng. Trong suốt bao la, huyền ảo, vỗ về. Ngay bên cửa sổ, lồng trong bóng cây.

 - Nó ăm ắp tình tứ, nó rạo rực, nó muốn yêu, muốn thưởng thức, muốn chan hòa, muốn giãi bày, bộc lộ.

- Như đành để mặc cho đêm đẹp, đêm lành cho trăng mời trăng giục.

  *)Tác dụng: Giúp người đọc hiểu được khung cảnh đẹp của đêm trăng và tâm hồn phơi phới của thi nhân.
 =>  Các yếu tố tự sự và miêu tả này nhằm giúp ta hiểu thêm tình cảm của Bác dành cho thiên nhiên, cho ánh trăng đêm rằm.
Bài 2 : Cho đề bài: “ Nêu ý kiến của em về vẻ đẹp của bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen" thì em cần vận dụng các yếu tố tự sự vào miêu tả làm bài.”
Bài làm:
  - Sử dụng yếu tố miêu tả khi:
    + Tả vẻ đẹp của bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen", các em có thể vận dụng yếu tố tự sự và miêu tả vào làm ở một số đoạn nhất định.
  - Tự sự khi:
    + Kể về một kỉ niệm cảnh đầm sen giữa mùa hè.
    + Hoặc, một kỉ niệm về những câu thơ, bài thơ nói về vẻ đẹp của bông sen.
TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC

XIN CHÀO TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI CÁC EM HỌC SINH