EM HÃY KỂ TÊN CÁC XÃ THUỘC HUYỆN THUỶ NGUYÊN?
TRÒ CHƠI:
AI NHANH HƠN
TIẾT 118:
LIỆT KÊ
I. THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?
Trầu vàng, cau đậu, rễ tía, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông
Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà, ống vôi chạm.
Danh từ
Cụm danh từ
Miêu tả những đồ vật xa xỉ, đắt tiền được bày biện xung quanh quan phủ
Nhấn mạnh sự xa hoa, an nhàn, sung sướng của quan khi đi hộ đê nhằm đối lập với tình cảnh của dân phu ở ngoài đê; đồng thời tố cáo thói vô trách nhiệm của quan lại .
LIỆT KÊ
Khái niệm
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại
Tác dụng
Để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay tư tưởng, tình cảm
- Đây là một trong các phép tu từ đơn giản, dễ nhận biết và sử dụng nhất.
-Tất cả các từ liệt kê phải chung một chủ đề hay có 1 nghĩa chung tổng quát nhất định.
- Giữa các từ cần liệt kê cách nhau bởi dấu phẩy, chấm phẩy hoặc các từ kết hợp như “ với, và”.
Cần phân tích, kiểm tra nếu các từ có liên quan ngữ nghĩa với nhau thì đó là phép liệt kê, ngược lại có thể là biện pháp tu từ khác
Dấu hiệu nhận biết
Lưu ý
1. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
Xác định phép liệt kê trong các đoạn trích dưới đây
- Phép liệt kê: nó kết thành làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước
BÀI TẬP NHANH
Em hãy đặt một câu tả cảnh sân trường em trong giờ ra chơi có sử dụng phép liệt kê?
2. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…
- Phép liệt kê: Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung
BÀI TẬP NHANH
Liệt kê
I
II
Thế nào là phép liệt kê

Các kiểu liệt kê
TIẾT 118:
LIỆT KÊ
Thế nào là phép Liệt kê?
Các kiểu liệt kê
THẢO LUẬN MẢNH GHÉP( 5 phút)

* Nhóm 1, 2: Xét về cấu tạo, các phép liệt kê có gì khác nhau?
a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.
b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy. (Hồ Chí Minh)
* Nhóm 3, 4: Thử đảo các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt kê ấy có gì khác nhau?
a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.
(Thép Mới)
b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ và gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
( Phạm Văn Đồng)
CÁC NHÓM THỰC HIỆN THEO NHIỆM VỤ PHÂN CÔNG
THẢO LUẬN MẢNH GHÉP
=>
<=
Xét về cấu tạo các phép liệt kê trong hai câu a, b có gì khác nhau?
a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.
b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy. (Hồ Chí Minh)
* Nhận xét:
Câu a: Giữa các bộ phận liệt kê không có quan hệ từ “và” các bộ phận liệt kê sắp xếp theo một trình tự sự việc.
- Câu b: Giữa các bộ phận liệt kê có quan hệ từ “và”, các bộ phận liệt kê tạo thành từng cặp sóng đôi bổ sung cho nhau.
Liệt kê không theo từng cặp
Liệt kê theo từng cặp
II. CÁC KIỂU LIỆT KÊ
Xét theo cấu tạo:
+ Liệt kê theo từng cặp
+Liệt kê không theo từng cặp
XÉT THEO CẤU TẠO
Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt kê ấy có gì khác nhau?
a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.
(Thép Mới)
Có thể thay đổi được trật tự các bộ phận liệt kê vì ý nghĩa các phép liệt kê ấy không hề thay đổi.
b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ và gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia. (Phạm Văn Đồng)
Không thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về mặt ý nghĩa.
Liệt kê không tăng tiến
Liệt kê tăng tiến
II. CÁC KIỂU LIỆT KÊ
Xét theo cấu tạo:
+ Liệt kê theo từng cặp
+Liệt kê không theo từng cặp
XÉT THEO CẤU TẠO
Xét theo
ý nghĩa
- Xét theo ý nghĩa:
+ Liệt kê tăng tiến
+ Liệt kê không tăng tiến
- Đây là một trong các phép tu từ đơn giản, dễ nhận biết và sử dụng nhất.
-Tất cả các từ liệt kê phải chung một chủ đề hay có 1 nghĩa chung tổng quát nhất định.
- Giữa các từ cần liệt kê cách nhau bởi dấu phẩy, chấm phẩy hoặc các từ kết hợp như “ với, và”.
Cần phân tích, kiểm tra nếu các từ có liên quan ngữ nghĩa với nhau thì đó là phép liệt kê, ngược lại có thể là biện pháp tu từ khác
Dấu hiệu nhận biết
Lưu ý
- Với phương pháp liệt kê tăng tiến, cần xác định đúng thứ tự theo vị trí thấp đến cao.
LIỆT KÊ
XÉT VỀ CẤU TẠO
XÉT VỀ Ý NGHĨA
LIỆT
KÊ
THEO
CẶP
LIỆT
KÊ KHÔNG
THEO CẶP
LIỆT
KÊ
TĂNG
TIẾN

LIỆT KÊ
KHÔNG
TĂNG
TIẾN
Sơ đồ phân loại các phép liệt kê
Liệt kê
I
II
III
Thế nào là phép liệt kê

Các kiểu liệt kê
Luyện tập
Liệt kê
I
II
III
Thế nào là phép liệt kê

Các kiểu liệt kê
Luyện tập
TIẾT 118:
LIỆT KÊ
LỚP 7.1
Thế nào là phép Liệt kê?
Các kiểu liệt kê
Luyện tập
a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
(Nguyễn Ái Quốc)
* Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

Tìm phép liệt kê trong đoạn thơ sau, cho biết
nó thuộc kiểu liệt kê nào? Nêu tác dụng của nó?

b. Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi , em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Không giết được em, người con gái anh hùng!
(Tố Hữu)
 Xét về mặt cấu tạo: Liệt kê không theo cặp (Sắp xếp nối tiếp hành động tra tấn dã man của bọn giặc đối với chị Lí).
 Xét về mặt ý nghĩa: Liệt kê tăng tiến (Thể hiện sự tàn bạo của quân thù và sự kiên cường của chị Lí).
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Bài 2
^^
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Liệt kê là gì?

Là việc kể ra hàng loạt sự vật, hiện tượng.

B. Là việc sắp xếp từ, cụm từ nhằm diễn tả sự phong phú của đời sống tư tưởng, tình cảm.

C. Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

D. Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý đồ của người viết.

^^
Xác định phép liệt kê được sử dụng trong bài hát sau đây.
Búp bê biết bò, biết bắt, biết bơi.
^^
Trong bài ca dao sau:
" Tin vui chiến thắng trăm miền
Hoà Bình, Tây Bắc Điện Biên vui về
Vui từ Đồng Tháp An Khê
Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng."
( Việt Bắc - Tố Hữu)

- Tác giả dùng phép liệt kê không theo cặp và
không tăng tiến, đúng hay sai ?
A) đúng.
B) sai.
^^
Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê phù hợp với hình ảnh trên.
Bài tập
Viết đoạn văn
Viết đoạn văn nói về tinh thần dũng cảm, sự hy sinh cao cả của các “Chiến sĩ áo trắng” trong cuộc chiến chống Đại dịch Covid-19 trong đó có sử dụng phép tu từ liệt kê.
Sơ đồ hệ thống hóa kiến thức bài học

Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

Về tìm đọc cuốn “99 phương tiện và Biện pháp Tu Từ Tiếng Việt” của tác giả Đinh Trọng Lạc do NXBGD phát hành.

Làm tiếp các bài tập còn lại trong SGK.

Đọc và chuẩn bị trước bài “Ôn tập Tiếng Việt”

谢谢观赏
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC QUÍ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC SINH!