TRƯỜNG TIỂU HỌC VÕ THỊ SÁU – TP TÂY NINH
LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 5
Khởi động:
- Em hãy nêu tác dụng của dấu phẩy?
- Đặt một câu ghép có sử dụng dấu phẩy ngăn cách các vế trong câu ghép đó.
Câu văn sau có những dấu câu nào?
Sóc bèn van xin:
- Xin ông thả cháu ra.
Luyện từ và câu:
Ôn tập về dấu câu
(Dấu hai chấm)
1. Trong mỗi trường hợp dưới đây, dấu hai chấm được dùng làm gì?
a) Một chú công an vỗ vai em:
- Cháu quả là chàng gác rừng dũng cảm!
Nguyễn Thị Cẩm Châu
b) Cảnh vật xung quanh tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
Thanh Tịnh
- Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
- Dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
Tác dụng của dấu hai chấm
b) Cảnh vật xung quanh tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
Câu văn
a) Một chú công an vỗ vai em:
- Cháu quả là chàng gác rừng dũng cảm!
Ví dụ 1: Cô giáo dặn chúng em: “Sáng mai các em nhớ mang sách Tiếng Việt nhé !”
Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đứng sau
nó là lời nói của nhân vật
Ví dụ 2:
Trong vườn nhà em có rất nhiều loài hoa: hoa
hồng, hoa cúc, hoa lay ơn, hoa vạn thọ,…
Dấu hai chấm được dùng để báo
hiệu bộ phận đứng sau nó là lời giải
thích cho bộ phận đứng trước.
* Nội dung cần ghi nhớ:
Dấu hai chấm có tác dụng:
Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật (dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng).
Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

2.Có thể đặt dấu hai chấm vào chỗ nào trong các khổ thơ, các câu văn dưới đây ?

a) Trận đánh đã bắt đầu
Quân ta ào lên trước
Một tên giặc ngã nhào
Chết rồi, không dậy được.
Chết là không nhúc nhích
Sao nó cứ lồm cồm?
Tính ăn gian chẳng thích
Chơi thật thà vui hơn.
Thằng giặc cuống cả chân
Nhăn nhó kêu rối rít
- Đồng ý là tao chết
Nhưng đây …tổ kiến vàng!
Định Hải
:
b) Tôi đã ngửa cổ suốt một thời mới lớn để chờ đợi một nàng tiên áo xanh bay xuống từ trời và bao giờ cũng hy vọng khi tha thiết cầu xin “Bay đi, diều ơi! Bay đi!”
Theo Tạ Duy Anh
:
c) Từ Đèo Ngang nhìn về hướng nam, ta bắt gặp một phong cảnh thiên nhiên kì vĩ phía tây là dãy Trường Sơn trùng điệp, phía đông là biển cả bao la, ở giữa là một vùng đồng bằng biếc xanh màu lục diệp.
Theo Văn Nhĩ
:
3) Đọc mẩu chuyện vui dưới đây :
Chỉ vì quên một dấu câu
Có ông khách nọ đến cửa hàng đặt vòng hoa viếng bạn. Ông dặn người bán hàng ghi lên băng tang: “Kính viếng bác X.” Nhưng về đến nhà, nghĩ lại, thấy lời phúng còn đơn giản quá, ông bèn sai con chuyển cho người bán hàng một tin nhắn, lời lẽ như sau: “Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.”
Lúc vòng hoa được đem tới đám tang, ông khách mới giật mình. Trên vòng hoa cài một dải băng đen với dòng chữ thật là nắn nót: “Kính viếng bác X. Nếu còn chỗ, linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng”

*Trả lời các câu hỏi sau:
a) Ông khách viết tin nhắn như thế nào?
b) Người bàn hàng hiểu lầm ý ông khách nên ghi gì trên dải băng tang?
c) Để người bán hàng khỏi hiểu lầm, ông khách cần thêm dấu gì vào tin nhắn của mình , dấu đó đặt sau chữ nào?
a) Tin nhắn của ông khách
b) Người bán hàng hiểu lầm ý của khách nên ghi trên dải băng tang
Kính viếng bác X. Nếu còn chỗ, linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
(hiểu là nếu còn chỗ trên thiên đàng)
Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
(hiểu là nếu còn chỗ viết trên băng tang)
c) Để người bán hàng khỏi hiểu lầm, ông khách cần thêm dấu gì vào tin nhắn, dấu đó đặt sau chữ nào?

Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ: linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
Ai nhanh ai đúng

Câu 1

Nêu tác dụng của dấu hai chấm trong câu sau:


Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật
Anh lấy trên mái nhà xuống bó giấy lớn, rồi hỏi tôi:
- Út có dám rải truyền đơn không?

Câu 2

Điền dấu hai chấm vào chỗ nào cho đúng trong những câu sau:
b) Bốn mùa Hạ Long mang trên mình một màu xanh đằm thắm xanh biếc của biển, xanh lam của núi, xanh lục của trời.
:

Câu 3

Dấu hai chấm trong câu sau có tác dụng gì?


Áo dài phụ nữ có hai loại: áo tứ thân và áo năm thân.
Dấu hai chấm trong câu báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

Câu 4

Có thể đặt dấu hai chấm vào chỗ nào trong câu văn sau?

Giọng cô phát thanh viên trong trẻo “ Vừa qua, xã Phước Hòa đã tổ chức lễ kỉ niệm sinh nhật Bác và phát động trồng 1000 gốc thông phủ kín đồi trọc”.
:

Câu 5

Trong câu văn sau có dấu hai chấm bị đặt sai vị trí. Em hãy sửa lại cho đúng.
Tôi nói với các em
- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem.
:
:
* Nội dung cần ghi nhớ:
Dấu hai chấm có tác dụng:
Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật (dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng).
Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.