CÂY ARACEA
THỰC VẬT LỚN LÊN
NHỜ KHẢ NĂNG TỰ TỔNG HỢP
CHẤT HỮU CƠ
NHỜ NĂNG LƯỢNG
ÁNH SÁNG MẶT TRỜI
ĐỘNG VẬT
KHÔNG QUANG HỢP ĐƯỢC
CHÚNG LẤY CHẤT HỮU CƠ TỪ ĐÂU
ĐỂ SỐNG?
CHÚNG
LẤY CHẤT HỮU CƠ
TỪ
CÁC SINH VẬT
KHÁC
ĐỘNG VẬT
SỐNG DỊ DƯỠNG
CHỦ ĐỀ
B - CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT
VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
TIÊU HÓA
GV: NGUYỄN THỊ THỦY
I. KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
II. PHÂN BIỆT TIÊU HOÁ NỘI BÀO VỚI TIÊU HÓA NGOẠI BÀO.
III. TIÊU HÓA Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
IV. TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỊT VÀ ĂN TẠP.
V. TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỰC VẬT.
CHỦ ĐỀ: TIÊU HOÁ

NỘI DUNG
I/ KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
Từ sơ đồ, hãy cho biết quá trình tiêu hoá hoá thức ăn là gì ?
Tiêu hoá là quá trình biến đổi các hợp chất hữu cơ phức tạp thành các hợp chất hữu cơ đơn giản dễ hấp thụ cung cấp cho các tế bào.
- Tiêu hoá nội bào: Xảy ra trong tế bào, nhờ không bào tiêu hóa.
- Tiêu hoá ngoại bào: Xảy ra bên ngoài tế bào, trong cơ quan tiêu hoá.
Có 2 hình thức tiêu hoá:
Quan sát sơ đồ và cho biết hình thức tiêu hoá ở trùng đế giày khác gì cơ bản so với tiêu hoá ở người?  Có mấy hình thức tiêu hoá? Phân biệt chúng?
ĐV chuưa có cơ
quan tiêu hoá
ĐV có túi tiêu hoá
ĐV có ống tiêu hoá

Tiêu hoá ở các
nhóm động vật có giống
nhau không?
II. Tiêu hóa ở các nhóm động vật
PHÂN BIỆT CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ CƠ QUAN TIÊU HÓA, ĐV TIÊU HÓA THỨC ĂN TRONG TÚI TIÊU HÓA VÀ TRONG ỐNG TIÊU HÓA
HOẠT ĐỘNG NHÓM: 10 phút
NHÓM 1, 2: Tìm hiểu về ĐV chưa có cơ quan tiêu hóa
NHÓM 3, 4: Tìm hiểu về ĐV có túi tiêu hóa
NHÓM 5, 6, 7: Tìm hiểu về ĐV có ống tiêu hóa
Trùng biến hình
Trùng roi
Trùng đế giày
* Đại diện: Động vật đơn bào: trùng roi, trùng biến hình, trùng đế giày…
1. Ở động vật chưa có cơ quan tiêu hoá
Nhóm động vật nào chưa có
cơ quan tiêu hoá?
* Ví dụ về tiêu hóa nội bào ở động vật đơn bào:
Hình thành không bào tiêu hóa
Lizoxom gắn vào không bào tiêu hóa
Enzim từ lizoxom vào không bào tiêu hóa
Chất dinh dưỡng đơn giản đi vào tế bào chất
Chất thải ra ngoài (xuất bào)
Trùng đế giày
Trình bày quá trình tiêu hoá ở ĐV đơn bào?
* Quá trình tiêu hóa:
- Màng lõm vào bao lấy thức ănkhông bào TH. (Thực bào).

Lizoxom tiết enzim thủy phân TH thức ăn:
Chất dd hấp thu.
Chất thải  xuất bào.
* Hình thức TH: Tiêu hóa nội bào.
Thuỷ tức
Giun dẹp
2. Ở động vật có túi tiêu hoá
Những sinh vật nào
có túi tiêu hoá?
* Đại diện: Giun dẹp, ruột khoang (thủy thức….)
Mô tả cấu tạo cơ quan tiêu hoá của thuỷ tức ?
Câu tạo: - Cơ quan TH dạng túi, có 1 lỗ thông ra ngoài.
- Trên thành túi có tế bào tuyến tiết enzim TH.
Enzim tiêu
hoá
Enzim tiêu
hoá
Trình bày quá trình tiêu hoá của thuỷ tức?
*Quá trình TH:
- Thức ăn qua lỗ thôngvào túienzim TH thành mảnh nhỏ.
- Mảnh nhỏ  tiêu hóa nội bào chất đơn giản hấp thu.
* Hình thức TH: cả TH ngoại bào, cả TH nội bào.
Ưu điểm của nhóm ĐV tiêu hóa thức ăn trong túi so với nhóm chưa có cơ quan tiêu hóa là gì?
Nhược điểm của dạng tiêu hóa trong túi?
Những sinh vật nào có ống tiêu hoá?
*Đại diện: ĐV có xương sống, một số ĐV không xương sống: Giun tròn, côn trùng, chim, thú….
3. Tiêu hóa Ở ĐV có ống tiêu hoá
Tuyến nước bọt
Miệng
Gan
Ruột non
Hậu môn
Ruột già
Tụy
Dạ dày
Thực quản
Nhận xét
đặc điểm
cấu tạo
cơ quan
tiêu hoá
ở ĐV có ống
tiêu hoá?
* Cấu tạo phân hóa:

+ Ống tiêu hóa: miệng  hầu  thực quản  dạ dày r uột non  ruột già t rực trànghậu môn.

+ Tuyến TH: tuyến nước bọt, tuỵ, gan và túi mật.
Tuyến nước bọt
Miệng
Gan
Ruột non
Hậu môn
Ruột già
Tụy
Dạ dày
Thực quản

Đặc điểm quá trình tiêu hoá ở ĐV có ống tiêu hoá?
* Hình thức: tiêu hóa ngoại bào
Đặc điểm:
- Thức ăn đi theo 1 chiều từ miệng Hậu môn.
- TH cơ học tạo thuận lợi cho TH hóa học.
( +TH cơ học: Biến thức ăn lớn nhỏ nhờ cơ quan nghiền.
+ TH hóa học: biến thưc ăn phức tạp đơn giản nhờ enzim.)
PHÂN BIỆT CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ CƠ QUAN TIÊU HÓA, ĐV TIÊU HÓA THỨC ĂN TRONG TÚI TIÊU HÓA VÀ TRONG ỐNG TIÊU HÓA
Nội bào
Ngoại bào, nội bào
Ngoại bào
Nhiều
Không
Nhiều
Ít
Thấp
Cao
Thức ăn và chất thải vào ra cùng chiều
Một chiều
Uu điểm của tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu hoá so với trong túi tiêu hoá?
Chiều hướng tiến hóa về hệ tiêu hóa của động vật?
Cấu tạo ngày càng phức tạp: từ không có cơ quan tiêu hoá túi tiêu hoá ống tiêu hoá.
Từ tiêu hoá nội bào tiêu hoá ngoại bào: tiêu hoá được thức ăn to hơn
Sự phân hoá về cấu tạo, chuyên hoá về chức năng ngày càng rõ rệt: tuyến tiêu hoá, ống tiêu hoá phân hoá thành các bộ phận hiệu quả hơn.
ĐV ăn thực vật
ĐV ăn động vật
1. Ở khoang miệng.
III. Tiêu hóa ở động vật ăn thịt và ăn tạp
Những bộ phận nào trong ống tiêu hoá tham gia biến đổi thức ăn ở đv ăn thịt và ăn tạp?
1. Ở khoang miệng.
a. Tiêu hóa cơ học
+ Răng: Bắt mồi, nhai, nghiền, cắn, xé thức ăn.
+ Lưỡi: đảo, trộn đều.
+ Các cơ môi, má: đảo, trộn, nghiền

* Tác dụng:
Làm nhỏ, trộn thức ăn với nước bọt.
Tăng diện tích tiếp xúc enzim.
 tạo thuận lợi cho TH hóa học.

b. Tiêu hóa hóa học:
* Tuyến nước bọt tiết:
- Amilaza: TH 1 phần tinh bôt chín.
- Lizozim: diệt khuẩn.
- dịch nhầy: bôi trơn.

Ở miệng có những
bộ phận nào
tham gia TH,
tác dụng của nó?
DẠ DÀY
2. Ở dạ dày và ruột
Tại dạ dày xảy ra những hoạt động tiêu hoá nào?
Dạ dày:
Chứa thức ăn.

Biến đổi cơ học: nhờ cơ dạ dày.

Biến đổi hóa học: nhờ tuyến vị tiết: HCl, Pepsin: tiêu hóa 1 phần protêin peptit ngắn.
Ống tiêu hóa ở DV ăn thịt
Biến đổi
thức ăn
trong
Ruột
diễn ra
như thế
nào?
b. Ở ruột.

Ít biến đổi cơ học.

Biến đổi hóa học:
Thức ăn bị biến đổi hoàn toàn nhờ các enzim trong: dịch tụy, mật, ruột…thành các chất đơn giản hấp thu.
Vậy tiêu hóa ở đâu ( miệng, dạ dày, ruột non) là quan trọng nhất?
Vì sao?
- Miệng
và Thực quản

- Dạ dày

Ruột non
(chủ yếu)
Sự hấp thụ các chất dinh dưuỡng sẽ xảy ra bộ phận nào của ống tiêu hóa? Vì sao?
? người trưởng thành:
-Diện tích xung quanh của ruột non khoảng:3454cm2
- Diện tích bề mặt hấp thụ gấp 600-1000 lần diện tích xung quanh
Cấu tạo trong của ruột non
Nếp gấp
Lông ruột
Lông ruột

Tuyến ruột
Tế bào biểu bì
Lông ruột cực nhỏ
Động mạch

Tĩnh mạch
Mạch bạch huyết
3. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng.
a. Bề mặt hấp thụ của ruột
Do đâu bề
mặt hấp thụ của
ruột có thể tăng lên
hàng nghìn lần?





3. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng.
a. Bề mặt hấp thụ của ruột.
- Bề mặt hấp thu tăng lên hàng nghìn lần vì có 3 tầng cấu trúc:
+ Bề mặt ruột gấp nếp.
+ Trên nếp gấp có nhiều lông ruột.
+ Trên lông ruột có nhiều lông ruột cực nhỏ.



b. Cơ chế hấp thụ
Sự hấp thu chất dinh dưỡng thực hiện theo cơ chế nào?
- Khuyếch tán (Glixêrin, axit béo, các vitamin tan trong dầu)
- Vận chuyển chủ động (Gluco, aa.…)
Chất dinh dưỡng được hấp thụ theo đường máu (đi qua gan) và bạch huyết về tim → phân phối tới các TB.
Con đường vận chuyển các chất tới các TB?
Hướng dẫn về nhà
- Học theo câu hỏi SGK
- Đọc phần em có biết
- Đọc trước bài mới
Hãy xác định các đặc điểm khác nhau về răng người với răng chó sói? ý nghĩa của sự khác nhau đó?
Hàm răng chó sói
Răng cửa
Nh?n , s?c ?Gặm và lấy thịt ra khỏi xương
Răng nanh
Nhọn và dài ?Cắm vào con mồi và giữ con mồi cho chặt
Răng ăn thịt
Răng cạnh hàm
Lớn, sắc, có nhiều mấu dẹt => cắt nhỏ thức ăn
Răng hàm
Nhỏ, ít sử dụng
Đặc điểm bộ hàm của đv ăn thịt khác với đv ăn tạp:
*Răng đv ăn thịt (chó sói) sắc, nhọn, răng cửa và răng nanh rất phát triển( cắn, xé TA).

*Răng đv ăn tạp (người ) có bề mặt rộng, răng nanh kém phát triển, răng hàm có nhiều nếp
(nghiền TA).
?thể hiện sự thích nghi với chế độ TA khác nhau.
X
X
X
X
X
X
X
X
Tuyến nước bọt
Miệng
Gan
Ruột non
Hậu môn
Ruột già
Tụy
Dạ dày
Thực quản

Trình bày đặc điểm quá trình tiêu hoá ở ĐV có ống tiêu hoá?
a) Hàm răng của động vật ăn thịt
b) Hàm răng của động vật ăn tạp