CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BUỔI HỌC NGÀY HÔM NAY
KHỞI ĐỘNG
Theo em, nước khoáng mà chúng ta sử dụng có được coi là một chất tinh khiết không?
CHỦ ĐỀ 5. CHẤT TINH KHIẾT- HỖN HỢP. PHƯƠNG PHÁP TÁCH CÁC CHẤT
BÀI 15.

CHẤT TINH KHIẾT- HỖN HỢP

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

CHẤT TINH KHIẾT

HỖN HỢP

HỖN HỢP ĐỒNG NHẤT, KHÔNG ĐỒNG NHẤT

2

3

4

5

CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT RẮN HOÀ TAN TRONG NƯỚC
6

CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC

DUNG DỊCH - DUNG MÔI - CHẤT TAN

HUYỀN PHÙ

7

8

9

10

NHŨ TƯƠNG

PHÂN BIỆT DUNG DỊCH, HUYỀN PHÙ, NHŨ TƯƠNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
Muối tinh khiết

Nước cất

*Một số sản phẩm tinh khiết
1. CHẤT TINH KHIẾT
Bình Oxygen

Đường tinh luyện

1. CHẤT TINH KHIẾT

*Một số sản phẩm tinh khiết
Em có nhận xét gì về số lượng các chất có trong các sản phẩm trên? Các chất đó ở thể nào?

“
- Được tạo ra từ một chất duy nhất.

- Mỗi chất tinh khiết đều có thành phần hoá học và tính nhất định.

=> Cách nhận biết chất tinh khiết.

- Chất tinh khiết có thể là:

+ Chất lỏng: nước cất, cồn ethanol, sunfuric acid.

+ Chất khí: oxygen, hydrogen, nitrogen.

+ Chất rắn: đường, muối.

1. CHẤT TINH KHIẾT
Chứa 11,2% hydrogen

*VD: Nước tinh khiết
Chứa 88,8% oxygen

Nhiệt độ sôi 100°C

Nhiệt độ đông đặc ở 0°C tại áp suất thường

Khối lượng riêng D=1g/ml
1. CHẤT TINH KHIẾT

*Đường có vị ngọt *Muối ăn có vị mặn *Nước sôi ở 100°C *Khí oxygen hoá lỏng ở -183°C

Theo em, nếu lẫn tạp chất khác thì những tính chất trên có thay đổi không?
- Nếu lẫn tạp chất thì vị, nhiệt độ sôi và nhiệt độ ngưng tụ của tất cả các chất trên (đường, muối, nước sôi, khí oxygen hóa lỏng) đều sẽ thay đổi.

1. CHẤT TINH KHIẾT
Bột canh có phải là chất tinh khiết không? Hãy liệt kê các thành phần tạo nên bột canh dùng làm gia vị trong bữa ăn của gia đình em.

2. HỖN HỢP
- Bột canh không phải là chất tinh khiết.

- Có thành phần gồm nhiều chất như: muối ăn, đường, mì chính, hạt tiêu,...
*Thành phần trong một số loại bột canh gia dụng
- Được tạo ra khi hai hay nhiều chất trộn lẫn với nhau.

- Mỗi chất trong hỗn hợp được gọi là thành phần hỗn hợp.

- Tính chất hỗn hợp phụ thuộc vào thành phần hỗn hợp và hàm lượng của chúng.

2. HỖN HỢP 3. HỖN HỢP ĐỒNG NHẤT HỖN HỢP KHÔNG ĐỒNG NHẤT
Quan sát thí nghiệm, từ đó phân biệt hỗn hợp đồng nhất và hỗn hợp không đồng nhất.
B1: Lấy 2 ống nghiệm, thêm nước cất đến 1/3 ống.

B2: Lần lượt cho 1 thìa ethanol (rượu) vào ống nghiệm thứ nhất, 1 thìa dầu ăn vào ống nghiệm thứ hai.

B3: Lắc đều 2 ống nghiệm và quan sát hiện tượng.

Thí nghiệm: Tạo hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất
- Ống nghiệm thứ nhất: Rượu tan trong nước.

- Ống nghiệm thứ hai: Dầu ăn không tan trong nước, nổi lên trên do nhẹ hơn nước.

Kết quả thí nghiệm
*Hỗn hợp không đồng nhất: có thành phần không giống nhau trong toàn bộ hỗn hợp. Các chất phân bố không đồng đều.
*Hỗn hợp đồng nhất: có thành phần giống nhau tại mọi vị trí trong toàn bộ hỗn hợp. Các chất phân bố rất đồng đều.

4. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC
*Kể tên một số chất rắn tan và không tan được trong nước mà em biết?
B1: Quan sát trạng thái, màu sắc của chất rắn trước khi làm thí nghiệm

B2: Lấy 6 ống nghiệm, đánh số từ 1-6, cho vào mỗi ống1/4 thể tích nước cất.

B3: Cho lần lượt vào các ống một thìa nhỏ muối ăn, đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine. Lắc nhẹ và quan sát hiện tượng.

Thí nghiệm: Hoà tan các chất rắn trong nước
Ống nghiệm

Chất tan

Hiện tượng quan sát được

Giải thích
1

Muối ăn

Hỗn hợp đồng nhất

Muối tan trong nước
2

?

?

?
3

?

?

?
4

?

?

?
5

?

?

?
6

?

?

?
*Từ thí nghiệm trên, hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm theo mẫu
Ống nghiệm

Chất tan

Hiện tượng quan sát được

Giải thích
1

Muối ăn

Hỗn hợp đồng nhất

Tan trong nước
2

Đường

Hỗn hợp đồng nhất

Tan trong nước
3

Bột mì

Phần lớn lắng xuống đáy ống nghiệm. Để lâu, toàn bộ từ từ lắng hết.

Không tan trong nước
4

Cát

Lắng xuống đáy ống nghiệm

Không tan trong nước
5

Thuốc tím

Hỗn hợp đồng nhất màu tím

Tan trong nước
6

Iodine

Chất rắn màu tím đen lắng xuống đáy ống. Nước trong suốt, không màu.

Không tan trong nước
Kết quả thí nghiệm 4. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC
- Một số chất rắn tan được trong nước và một số chất rắn không tan được trong nước.

- Khả năng tan trong nước của các chất rắn là khác nhau.

5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT RẮN HOÀ TAN TRONG NƯỚC
*Quan sát hình và trình bày các bước thí nghiệm
Chuẩn bị 5 cốc thuỷ tinh:

- Cốc 1 nước lạnh

- Cốc 2 nước thường

- Cốc 3,4,5 nước nóng

- Cốc 1-4: mỗi cốc 3 viên đường phèn.

- Cốc 5: cho vào 3 viên đường đã nghiền nhỏ.

Dùng đũa thuỷ tinh khuấy đều cốc 4 và cốc 5.

Ghi lại thời gian từ khi bắt đầu cho đường vào mỗi cốc đến khi đường tan hết tạo ra hỗn hợp đồng nhất.
Theo em, đường ở cốc nào sẽ tan nhanh nhất? Cốc nào tan chậm nhất?
Cốc 1 tan chậm nhất vì sử dụng viên đường với kích thước lớn và nước lạnh nên khó hoà tan.

Cốc 5 tan nhanh nhất vì đường được nghiền nhỏ, được khuấy đều trong nước nóng nên dễ hoà tan. 5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT RẮN HOÀ TAN TRONG NƯỚC
Khuấy dung dịch

Đun nóng dung dịch

Nghiền nhỏ chất rắn

Muốn chất rắn tan nhanh trong nước, có thể thực hiện một hoặc đồng thời các biện pháp sau:
6. CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC

Khi rót các loại nước ngọt, nước có ga, em thấy xuất hiện hiện tượng gì?
6. CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC

Một số chất khí có thể tan trong nước. Khả năng tan trong nước của các chất khí là khác nhau

Khí hydrogen chloride, ammonia tan tốt trong nước

Khí carbon dioxide, nitrogen gần như không tan trong nước
7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN

*Đường
*Nước
*Nước đường
Chất tan

Dung môi

Dung dịch
7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN

- Dung dịch: là hỗn hợp đồng nhất của chất tan và dung môi.

- Chất tan: là chất được hoà tan trong dụng môi. Chất tan có thể là chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí.

- Dung môi: là chất dùng để hoà tan chất tan. Dung môi thường là chất lỏng.
7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN

- Dung môi quan trọng và phổ biến nhất là nước.

+ Dung môi hữu cơ: là những chất hữu cơ như xăng, cồn,...

- Có những chất tan trong dung môi này nhưng không tan trong dung môi khác.

Nếu dung dịch không ghi rõ dung môi thì được hiểu là dung môi nước
8. HUYỀN PHÙ

- Huyền phù là một hỗn hợp không đồng nhất gồm các hạt chất rắn phân tán lơ lửng trong môi trường chất lỏng.

*Hãy giải thích tại sao hàng năm khi mùa lũ về, trên các sông lại có sự bồi đắp thêm chất dinh dưỡng cho đất ở vùng đồng bằng nơi chúng chảy qua?
8. HUYỀN PHÙ

- Nước sông đem theo phù sa giàu dinh dưỡng là các hạt rắn lơ lửng trong nước.

- Khi chảy qua đồng bằng, các hạt phù sa rắn này bị giữ lại, bồi đắp thêm chất dinh dưỡng cho đồng bằng.
9. NHŨ TƯƠNG

Sốt mayonnaise

*Theo em, hỗn hợp xốt mayonnaise là một dung dịch, huyền phù hay một dạng khác?
9. NHŨ TƯƠNG

- Xốt mayonnaise không phải dung dịch vì là hỗn hợp không đồng nhất.

- Xốt này cũng không phải huyền phù vì không phải các hạt rắn phân bổ trong chất lỏng.

Xốt mayonnaise là nhũ tương
9. NHŨ TƯƠNG

- Nhũ tương: là một hỗn hợp không đồng nhất gồm một hay nhiều chất lỏng phân tán trong môi trường chất lỏng nhưng không tan trong nhau.

- Một số nhũ tương thường gặp: dầu giấm, viên nang dầu cá,…
10. PHÂN BIỆT DUNG DỊCH, HUYỀN PHÙ VÀ NHŨ TƯƠNG

Quan sát hình ảnh và hoàn thành bảng phân biệt dung dịch, huyền phù và nhũ tương.
Phân biệt

Đặc điểm

Ví dụ
Dung dịch
Huyền phù
Nhũ tương
Là chất hoà tan được trong dung môi, tạo thành hỗn hợp đồng nhất

Là hỗn hợp gồm các hạt rắn lơ lửng, phân tán trong môi trường lỏng

Là hỗn hợp gồm một hay nhiều chất lỏng phân tán trong môi trường lỏng

Nước đường, nước muối,…

Nước sông, bột sắn dây,…

Mayonnaise, dầu cá,…

*Bảng phân biệt các dung dịch, huyền phù và nhũ tương
LUYỆN TẬP

Câu 1. Trường hợp nào sau đây là chất tinh khiết?

A. Gỗ

C. Nước khoáng

D. Nước biển

B. Sodium cloride

B. Sodium cloride
LUYỆN TẬP

Câu 2. Để phân biệt chất tinh khiết và hỗn hợp ta dựa vào:

A. Tính chất của chất

B. Thể của chất

C. Mùi vị của chất

D. Số chất tạo nên

D. Số chất tạo nên
LUYỆN TẬP

Câu 3. Hỗn hợp nào sau đây là dung dịch?

A. Hỗn hợp nước đường

B. Hỗn hợp nước muối

C. Hỗn hợp bột mì và nước

D. Hỗn hợp nước và rượu
LUYỆN TẬP

Câu 4. Muốn hoà tan được nhiều muối ăn vào nước, ta không nên sử dụng phương pháp nào dưới đây?

A

B

C

D

Nghiền nhỏ muối ăn

Đun nóng nước

Vừa cho muối ăn vào nước vừa khuấy

Bỏ thêm đá lạnh vào

D
LUYỆN TẬP

Câu 5. Khi hoà tan bột đá vôi vào nước, chỉ một lượng nhỏ tan trong nước, phần còn lại làm cho nước bị đục. Hỗn hợp này được coi là:

A. Dung dịch

B. Chất tan

C. Huyền phù

D. Nhũ tương
Câu 6. Hai chất lỏng không hoà tan vào nhau nhưng khi chịu tác động, chúng lại phân tán vào nhau thì gọi là:

LUYỆN TẬP

A

B

C

D

Dung dịch

Nhũ tương

Huyền phù

Chất tinh khiết

B
VẬN DỤNG

Câu 1. Điền các khái niệm thích hợp vào bảng sau:
Mô tả

Khái niệm
Chất không có lẫn chất khác
Hai hay nhiều chất trộn lẫn vào nhau
Hai chất trộn lẫn vào nhau, thành phần các chất ở mọi vị trí trong hỗn hợp giống nhau
Hai chất trộn lẫn vào nhau, thành phần các chất không giống nhau ở mọi vị trí trong hỗn hợp
Chất tinh khiết

Hỗn hợp

Hỗn hợp đồng nhất

Hỗn hợp không đồng nhất
VẬN DỤNG

Câu 2: Khi sử dụng ấm để đun sôi nước suối hoặc nước máy thì sau một thời gian sử dụng sẽ xuất hiện nhiều cặn trắng bám vào bên trong ấm. Cho biết:

a. Nước suối, nước máy có phải là nước tinh khiết không?

b. Tại sao khi đun nước lấy từ máy lọc nước thì trong ấm bị đóng cặn hơn?

c. Làm thế nào để có thể làm sạch cặn trong ấm?
VẬN DỤNG

a. Nước suối, nước máy không phải là nước tinh khiết vi ngoài nước còn có thêm các chất khác (chất đóng cặn).

b. Đun sôi nước lấy từ máy lọc sẽ xuất hiện ít cặn trong ấm hơn vì máy lọc đã loại bỏ bớt các chất có trong nước tự nhiên.

c. Nếu có cặn trong ấm, có thể dùng giấm ăn hoặc nước chanh để ngâm ấm một thời gian, các chất cặn sẽ tan ra.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Vẽ sơ đồ tư duy để củng cố bài học.

- Ôn lại bài cũ và làm bài tập sgk.

- Đọc và chuẩn bị bài 16: Một số phương pháp tách chất ra khỏi hỗn hợp.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG