*_Chào mừng quý thầy cô & các em_
* Tiết 35: Tiếng Việt
*Ngữ cảnh
*Tìm hiểu ví dụ
** Ví dụ 1: (SGK)
** Ví dụ 2:
*Nếu đột nhiên nghe câu nói : *_- Bác trai đã khá rồi chứ ?_
*+ Em hiểu câu nói trên là của ai nói với ai ? Đó là những người như thế nào và có quan hệ với nhau ra sao ? *+ Câu đó được nói ở đâu, lúc nào ? *+ _Bác trai _trong câu nói là chỉ ai ? *+ _đã khá rồi chứ _là muốn nói đến sự việc gì_ _?
* - Đặt câu nói trên vào bối cảnh phát sinh ra nó mà người đọc biết qua lời kể của tác giả truyện ngắn _Tắt đèn_:
* “Cháo chín, chị Dậu bắc mang ra giữa nhà, ngả mâm bát múc ra la liệt. Rồi chị lấy quạt quạt cho chóng nguội. * Tiếng trống và tiếng tù và đã thủng thẳng đua nhau từ phía đầu làng đến giữa đình. * Tiếng chó sủa vang các xóm. * Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang: *- Bác trai đã khá rồi chứ ? *- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.”
*+ Câu nói đó là của bà lão láng giềng, bà nói với chị Dậu. *+ Chị Dậu và bà lão đều là những người nông dân nghèo, *có quan hệ láng giềng thân thiết. *
*Em hiểu câu nói trên là của ai nói với ai ? *Đó là những người như thế nào và có quan hệ với nhau ra sao ?
* “Cháo chín, chị Dậu bắc mang ra giữa nhà, ngả mâm bát múc ra la liệt. Rồi chị lấy quạt quạt cho chóng nguội. * Tiếng trống và tiếng tù và đã thủng thẳng đua nhau từ phía đầu làng đến giữa đình. * Tiếng chó sủa vang các xóm. * Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang: *- Bác trai đã khá rồi chứ ? *- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.”
* *Câu đó được nói ở đâu, lúc nào ? *
* *+ Câu nói được nói ở nhà chị Dậu, vào lúc gần trưa. *+ Rộng hơn nữa, câu nói trên diễn ra trong bối cảnh *xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, *cuộc sống của người nông dân khổ cực. *
* “Cháo chín, chị Dậu bắc mang ra giữa nhà, ngả mâm bát múc ra la liệt. Rồi chị lấy quạt quạt cho chóng nguội. * Tiếng trống và tiếng tù và đã thủng thẳng đua nhau từ phía đầu làng đến giữa đình. * Tiếng chó sủa vang các xóm. * Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang: *- Bác trai đã khá rồi chứ ? *- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.”
* *+ _Bác trai _trong câu nói chỉ ai ? *+ _đã khá rồi chứ _là muốn nói đến sự việc gì ? *
* * *+ _Bác trai: _chỉ anh Dậu (chồng chị Dậu). *+ _đã khá rồi chứ_: bà lão láng giềng hỏi thăm * sức khoẻ anh Dậu (đã khoẻ hơn chưa). * *
*Người nói: *Bà lão
*Người nghe: *Chị Dậu
*Vai giao tiếp
*Quan hệ
*Láng giềng, gần gũi, có cùng cảnh ngộ
*Vị thế
*Trên vai
*Dưới vai
*- Bác trai đã khá rồi chứ ?
*- _Hình thức_: câu nói mang sắc thái thân mật, gần gũi *(cách nói trống không, không cần những từ ngữ xưng hô,…). *- _Nội dung_: hỏi thăm sức khoẻ, bộc lộ sự quan tâm, lo lắng.
*LỨA TUỔI
*VỊ THẾ, QUAN HỆ
*NGHỀ NGHIỆP
* *NGƯỜI NÓI, *NGƯỜI *VIẾT *
* *NGƯỜI NHE, *NGƯỜI ĐỌC *
*NHÂN VẬT GIAO TIẾP
*LỜI NÓI
*1. Nhân vật giao tiếp
*THẢO LUẬN NHÓM
*Nhóm 1,2: *- Xác định bối cảnh giao tiếp rộng của câu nói?
*Nhóm3,4: *- Xác định bối cảnh giao tiếp hẹp của câu nói?
*Nhóm 5,6: *- Xác định hiện thực được nói đến trong câu nói?
*- Bác trai đã khá rồi chứ ?
*Nhóm 1,2: *- Xác định bối cảnh giao tiếp rộng của câu nói?
*- Bác trai đã khá rồi chứ ?
* Câu nói trên diễn ra trong bối cảnh xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám-> cuộc sống của người nông dân nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột.
*2 . BỐI CẢNH NGOÀI NGÔN NGỮ
*a. Bối cảnh giao tiếp rộng
*_Bối cảnh văn hoá_
*_Hoàn cảnh sáng tác của (VB văn học)_
*Nhóm 3,4: *- Xác định bối cảnh giao tiếp hẹp của câu nói?
*+ Câu nói được nói ở nhà chị Dậu, vào lúc gần trưa, cả nhà chuẩn bị ăn cháo. *+ Khi tiếng trống và tiếng tù và thúc thuế vang lại. *+ Sau khi Anh Dậu bị đòn đau, bị trói chặt *->đang nằm bệt trên giường.
*- Bác trai đã khá rồi chứ ?
*2 . BỐI CẢNH NGOÀI NGÔN NGỮ
*b. Bối cảnh giao tiếp hẹp * _(bối cảnh tình huống)_
*
*
*chi phối đến nội dung, hình thức của câu nói
*Nhóm 5,6: *- Xác định hiện thực được nói đến trong câu nói?
*_ _Câu nói của bà lão láng giềng hỏi thăm sức khoẻ anh Dậu (đã khoẻ hơn chưa)-> bộc lộ sự quan tâm, lo lắng.
*- Bác trai đã khá rồi chứ ?
*2 . BỐI CẢNH NGOÀI NGÔN NGỮ
*b. Hiện thực được nói tới * _(Hiện thực bên ngoài và hiện thực bên trong)_
*Nhà nước ba năm mở một khoa, *Trường Nam thi lẫn với trường Hà. *Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ, *Ậm oẹ quan trường miệng thét loa. *(Trần Tế Xương)
*Nhà nước ba năm mở một khoa, *Trường Nam thi lẫn với trường Hà. *Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ, *Ậm oẹ quan trường miệng thét loa. *(Trần Tế Xương)

3. VĂN CẢNH
*
*
*
*
*
*Các đơn vị ngôn ngữ đi trước, đi sau một đơn vị ngôn ngữ nào đó
*Củng cố, luyện tập
*Bài 1: Xác định hiện thực được nói tới trong hai câu thơ: *_Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám,_ *_Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn._ *(Hồ Xuân Hương, _Tự tình_- Bài II) *
* Hiện thực tâm trạng: sự phẫn uất, phản kháng trước duyên phận éo le -> khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc ở Hồ Xuân Hương.
*Bài 2: Hãy nghĩ ra những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau, theo đó câu nói “Anh ăn cơm chưa?” có thể mang những ý hiểu khác nhau.
*Củng cố, luyện tập
*_Ch©n thµnh c¶m ¬n_