LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 5 Thứ ba ngày 6 tháng 9 năm 2022 4 ô Luyện từ và câu 4 ô Từ đồng nghĩa
I. NHẬN XÉT
Từ đồng nghĩa
I. NHẬN XÉT.

Bài 1. So sánh nghĩa của từ in đậm trong mỗi ví dụ sau:

_a.Xây dựng: _

_b. Vàng xuộm:_

làm nên công trình kiến trúc theo một kế hoạch nhất định.

Màu vàng đậm

_Vàng hoe: _

Màu vàng nhạt, tươi ánh lên

_Vàng lịm: _

Màu vàng của quả chín, gợi cảm giác rất ngọt

_Kiến thiết: _

Xây dựng theo quy mô lớn

_Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ trong mỗi đoạn văn trên? _
Xây dựng, kiến thiết: cùng chỉ một hoạt động là tạo ra một hay nhiều công trình kiến trúc

Vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm: cùng chỉ một màu vàng nhưng sắc thái màu vàng khác nhau

Những từ có nghĩa giống nhau như vậy được gọi là từ đồng nghĩa.
Đoạn a: Từ kiến thiết và xây dựng có thể thay đổi vị trí cho nhau vì nghĩa của chúng giống nhau

Bài 2. Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi rút ra nhận xét:Những từ nào thay thế được cho nhau? Những từ nào không thay thế được cho nhau? Vì sao?

Đoạn b: Từ vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay thế vị trí cho nhau vì nếu thay đổi sẽ không miêu tả đúng đặc điểm của sự vật.
Những từ có nghĩa giống nhau hoàn toàn được gọi là từ đồng nghĩa hoàn toàn

Các từ kiến thiết và xây dựng có thể thay đổi vị trí cho nhau vì nghĩa của chúng giống nhau hoàn toàn

Các từ vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay thế vị trí cho nhau vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn

Những từ có nghĩa không giống nhau hoàn toàn được gọi là từ đồng nghĩa không hoàn toàn
Thế nào là từ đồng nghĩa?

1.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.

VD : Siêng năng ,chăm chỉ,cần cù …

Thế nào là từ đồng nghĩa hoàn toàn?

Thế nào là từ đồng nghĩa không hoàn toàn ?

Lấy ví dụ....

2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho nhau trong lời nói.

VD: Hổ, cọp, hùm,..

3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những từ này ta phải cân nhắc để lựa chọn cho đúng.

VD: Ăn, xơi, chén … ( Biểu thị tình cảm, thái độ khác nhau...

Mang, khiêng, vác... ( biểu thị những cách thức hành động khác nhau)

ĐN: Tổ quốc- đất nước- giang sơn
ĐNHT: lợn- heo; má- mẹ- u – bầm- mạ

ĐN K HT: đen xì- đen kịt; đỏ tươi- đỏ ối,...

KL:

*Từ đồng nghĩa là từ có nghĩa giống nhau. *Những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho nhau khi nói và viết mà khong ảnh hưởng đến nghĩa của câu hay sắc thái biểu lộ tình cảm. *Với những từ đồng nghĩa không hoàn toàn chúng ta phải lưu ý khi sử dụng chúng vì chúng chỉ có 1 nét nghĩa chung và lại mang những sắc thái khác nhau.
II. Luyện tập
Bài 1. Xếp các từ in đậm thành nhóm từ đồng nghĩa: (N2)

nước nhà; hoàn cầu; non sông; năm châu

nước nhà- non sông;

hoàn cầu- năm châu

hoàn cầu và năm châu có nghĩa chung là gì?

đều có nghĩa là khắp mọi nơi, khắp thế gian

Vì sao lại xếp từ nước nhà - non sông vào một nhóm?

đều có nghĩa chung là vùng đất nước mình, có nhiều người cùng sinh sống
Bài 2. Tìm từ cùng nghĩa với các từ sau: đẹp, to lớn, học tập.

M: đẹp - xinh

, đẹp đẽ, đèm đẹp, xinh xắn, xinh tươi, xinh đẹp, tươi đẹp, mĩ lệ, tráng lệ

To lớn: to, lớn, to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ đại, khổng lồ,...

Học tập: học, học hành, học bài, học hỏi,...
Bài 3. Đặt câu với 1 cặp từ đồng nghĩa em đã tìm ở bài tập 2.

M: - Quê hương em rất đẹp

- Bé Hà rất xinh.

VD: - Quang cảnh nơi đây thật mĩ lệ.

- Những ngôi nhà , dãy phố xinh xắn bên hàng cây tuơi tắn trong nắng chiều vàng dịu.

- Chúng em thi đua học tập.

- Học hành là nhiệm vụ chính của học sinh
GHI NHỚ
DẶN DÒ

1. Làm bài tập 2, 3 vào vở Tiếng Việt.
2. Chuẩn bị bài: Luyện tập về từ đồng nghĩa (Tr13)
Thứ ba ngày 7 tháng 9 năm 2021

Luyện từ và câu

Bài 2 (Tr8):

- đẹp – xinh

- to lớn – khổng lồ

- học tập – học hành

Từ đồng nghĩa
Bài 3 (Tr8):

- Quê hương em rất đẹp.

- Bé Hà rất xinh.