Mở đầu bài 1: phương pháp và kĩ năng học tập môn khoa học tự nhiên
Các sự vật, hiện tượng trong Thế giới tự nhiên đa dạng và phong phú như:
Cây xấu hổ (cây mắc cỡ) khép lại khi chạm vào

Dòng sông dục ngầu phù sa khi lũ đi qua

Đàn chim di cư hình chữ V

Từ đó xuất hiện rất nhiều câu hỏi vì sao, nguyên nhân nào gây ra hiện tượng này?. Môn KHTN sẽ giúp chúng ta nhận thức, tìm hiểu thế giới tự nhiên vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào trong cuộc sống.

I. PHƯƠNG PHÁP TÌM HIỂU TỰ NHIÊN:
Bước 5: Kết luận

Giả thiết đúng Giả thiết sai

Bước 4: thực hiện kế hoạch

Bước 3: lập kế hoạch kiểm tra giả thiết

Bước 2: hình thành giả thiết

Bước 1: quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu

Vận dụng phương pháp tìm hiểu tự nhiên trong học tập

Xây dựng giả thuyết mới

VD: Nghiên cứu sự sinh trưởng của thực vật
Bước 1. Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu

Quan sát để:

Nhận ra vấn đề

Đặt câu hỏi tìm hiểu vấn đề

Quan sát thực vật (lúa non và lúa trưởng thành)

Chúng lớn lên theo thời gian

Nguyên nhân nào đã thay đổi ở thực vật làm chúng phát triển và tăng kích thước.

VD: Nghiên cứu sự sinh trưởng của thực vật
Bước 2. Hình thành giả thiết

Nguyên nhân thực vật tăng trưởng kích thước: Số lượng tế bào tăng lên

Cùng 1 thực vật: thực vật càng lớn thì số lượng tế bào càng nhiều và ngược lại

Dự đoán câu trả lời (đây gọi là giả thuyết)

VD: Nghiên cứu sự sinh trưởng của thực vật
Bước 3. Lập kế hoạch kiểm tra giả thuyết
*Mẫu vật *Dụng cụ thí nghiệm, phương pháp *Kĩ thuật thích hợp *Lập phương án kiểm tra giả thuyết
Lựa chọn
*Lấy thân cây cùng loại: TT và CTT *Cắt thân cây theo chiều ngang, quan sát tế bào các cây qua kính hiên vi. Ghi lại số tế bào quan sát được. *So sanh số lượng tế bào giữa chúng.
Lựa chọn

VD: Đếm số tế bào ở cây trưởng thành (TT) và chưa trưởng thành(CTT)

VD: Nghiên cứu sự sinh trưởng của thực vật
Bước 4. Thực hiện kế hoạch

Thực hiện kế hoạch
*Làm thí nghiệm *Thu thập và xử lý số liệu. *Phân tích kết quả *…
Thí nghiệm trên cho ta kết quả như sau:
*Số tế bào ở cây trưởng thành lớn hơn so với cây chưa trưởng thanh
Thí nghiệm trên loại cây khác
*Rút ra kết quả tương tự
VD: Nghiên cứu sự sinh trưởng của thực vật
Bước 5. Kết luận

Giả thuyết

Khẳng định

Được chấp nhận

Bị bác bỏ

Quay lại bước 2: hình thành giả thuyết

Kết luận: Nguyên nhân thực vật sinh trưởng và phát triển là do sự tăng về kích thước và số lượng tế bào.

Kết luận:
Phương pháp tìm hiểu tự nhiên gồm các bước nào?  Phương pháp tìm hiểu tự nhiên là cách thức tìm hiểu các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên gồm 5 bước thực hiện:
 Phương pháp tìm hiểu tự nhiên là cách thức tìm hiểu các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên gồm 5 bước thực hiện:
*Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu. *Hình thành giả thuyết. *Lập kế hoạch kiểm tra giả thuyết. *Thực hiện kế hoạch. *Kết luận.
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
Thực hiện một số kĩ năng học tập môn KHTN

*Kĩ năng quan sát *Kĩ năng phân loại *Kĩ năng liên kết *Kĩ năng đo đạc *Kĩ năng phân tích và dự báo *Kĩ năng viết báo cáo *Kĩ năng thuyết trình
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
1. Kĩ năng quan sát

Quan sát khoa học là quan sát sự vật, hiện tượng hay quá trình diễn ra trong tự nhiên để đặt ra câu hỏi cần tìm hiểu hay khám phá, từ đó có được câu trả lời.
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
1. Kĩ năng quan sát
Hiện tượng mưa tự nhiên

Em hãy mô tả hiện tượng xảy ra và đặt ra câu hỏi cần tìm hiểu, khám phá?

Hiện tượng: Bằng mắt ta thấy có những giọt nước rơi từ trên trời xuống, ta gọi đó là hiện tượng mưa rơi.

Đặt câu hỏi: Vì sao lại có hiện tượng mưa trong tự nhiên?

II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
2. Kĩ năng phân loại

*Thu thập mẫu vật, dữ liệu để nghiên cứu. *Lựa chọn các mẫu vật, dữ liệu có cùng đặc điểm chung giống nhau. *Sau đó xếp chúng thành một nhóm.
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
2. Kĩ năng phân loại

Một số loài ĐV trong tự nhiên

Phân loại ĐVcó đặc điểm giống nhau rồi xếp chúng vào từng nhóm?

ĐV sống trên cạn

Tê giác, hươu, sư tử, trâu rừng, ngựa,...

ĐV sống dưới nước

Vịt, hà mã, ...

ĐV biết bay

Chim bồ nông

Theo em kĩ năng quan sát và kĩ năng phân loại thường được sử dụng ở bước nào trong phương pháp tìm hiểu tự nhiên ?

Sử dụng ở bước 1: Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu.

II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
3. Kĩ năng liên kết

* Từ những thông tin thu thập được. Nhà nghiên cứu sẽ liên kết các trí thức khoa học và các dữ liệu đã thu thập được với nhau. * Kĩ năng này thể hiện thông qua việc sử dụng kiến thức khoa học liên quan, công cụ toán học, phần mềm máy tính… để thu thập và xử lý dữ liệu nhằm tìm mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng trong tự nhiên.
Bảng dưới đây cho biết số liệu tế bào trên 1 diện tích thân cây. Em có thể sử dụng kĩ năng liên kết nào để xử lí số liệu và rút ra kết luận gì?
Số tế bào trên 1

Diện tích thân cây ()

Số tế bào (TB) ở thân cây
Cây chưa trưởng thành (CTT)

36

5

36 x 500

= 18000 TB
Cây trưởng thành (TT)

36

10

36 x 1000

= 36000 TB
Kết luận:

_Số TB ở thân cây TT lớn hơn số TB ở cây CTT. Cây càng lớn lượng TB càng nhiều._
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
4. Kĩ năng đo

* Kĩ năng đo được dùng để đo khối lượng, đo thời gian, đo nhiệt độ, đo chiều dài.... * Kĩ năng đo gồm: *Ước lượng giá trị cần đo *Chọn dụng cụ đo thích hợp *Tiến hành đo. *Đọc và ghi lại kết quả đo.
Theo em kĩ năng liên kết và kĩ năng đo thường được sử dụng ở bước nào trong phương pháp tìm hiểu tự nhiên ?

Sử dụng ở:

Bước 3 - Lập kế hoạch và kiểm tra giả thuyết

Bước 4- Thực hiện kế hoạch trong phương pháp tìm hiểu tự nhiên

II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
5. Kĩ năng dự báo

* Dự báo là một nhận định về những gì được đánh giá là có thể xảy ra trong tương lai dựa trên những căn cứ được biết trước đó, đặc biệt liên quan đến 1 tình huống cụ thể.
VD: Khi nghiên cứu về sự phát triển của cây trồng.
*Dự báo: thời gian cây sinh trưởng
VD: Dựa vào các quy luật về khí tượng trong tự nhiên
*Nhà khí tượng có thể dự báo thời tiết các ngày trong tuần
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
5. Kĩ năng dự báo

Theo em kĩ năng dự báo thường được sử dụng ở bước nào trong phương pháp tìm hiểu tự nhiên ?

Sử dụng ở Bước 2 - Hình thành giả thuyết.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh thường phải thực hiện các kĩ năng gì? Các kĩ năng đó tương ứng với các kĩ năng nào trong tiến trình tìm hiểu tự nhiên
*Quan sát (nhìn, nghe, gõ, sờ) *Đo (nhiệt độ, nhịp tim…) *dự báo (chẩn đoán bệnh dựa vào các dấu hiệu lâm sàng) *phân loại (phân loại bệnh dựa vào việc chẩn đoán bệnh)
Bác sĩ dùng kĩ năng:
*Bước (1) Quan sát và đặt câu hỏi *Bước (3) Lập kế hoạch và kiểm tra giả thuyết.
Kĩ năng trên tương ứng với: II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
6. Kĩ năng viết báo cáo

* Quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tự nhiên được trình bày thành báo cáo khoa học. * Cấu trúc bài báo cáo gồm:
*Tên đề tài nghiên cứu *Câu hỏi nghiên cứu *Giả thuyết khoa học
*Kế hoạch thực hiện *Triển khai kế hoạch *Rút ra kết luận
II. Kĩ năng học tập môn KHTN:
Mẫu báo cáo

1. Câu hỏi nghiên cứu

2. Giả thuyết nghiên cứu

3. Kế hoạch thực hiện

4. kết quả triển khai kế hoạch

5. Kết luận

BÁO CÁO
Nội dung nghiên cứu:…………………………………………….
Học và tên:………………………………………………………….
Học sinh lớp:…………………….Trường:………………………..
7. Kĩ năng thuyết trình: Để bài thuyết trình (TT) thuyết phục người nghe cần:

Trước khi Thuyết trình
*Bài báo cáo dạng trình chiếu, dùng phấn, bảng… *Bài TT cần làm rõ nội dung đã tìm hiểu
Trong quá trình TT
*Chú ý hình thức *Ngôn ngữ rõ ràng, ngắn gọn, logic *Ngữ điệu, nhịp điệu có sự kết hợp với ngôn ngữ cơ thể
Sau khi kết thúc bài TT
*Lắng nghe câu hỏi *Ghi chép và chuẩn bị câu trả lời *Khi trao đổi, thảo luận cần tập trung vào vấn đề với thái độ nhiệt tình, ôn hòa cởi mở
Để học tốt môn KHTN cần thực hiện các kĩ năng nào?

 Để học tốt môn KHTN chúng ta cần thực hiện và rèn luyện 1 số kĩ năng: quan sát, phân loại, liên kết, đo, dự báo, viết báo cáo, thuyết trình.
 Để học tốt môn KHTN chúng ta cần thực hiện và rèn luyện 1 số kĩ năng: quan sát, phân loại, liên kết, đo, dự báo, viết báo cáo, thuyết trình.
III. MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO:
1. Dao động kí:

* Chức năng quan trọng của dao động kí là hiển thị đồ thị của tín hiệu điện theo thời gian. * Một số dạng đồ thị của tín hiệu âm:
III. MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO
Quan sát đoạn clip sau về hoạt động và cấu tạo của dao động kí
Thế nào là dao động kí?các kĩ năng nào? Dao động kí cho phép đọc được những thông tin nào?
 Dao động kí là thiết bị có thể hiển thị đồ thị của tín hiệu điện theo thời gian (giúp chúng ta biết được dạng đồ thị của tín hiệu theo thơi gian).

III. MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO:
2. Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện

* Cấu tạo gồm 2 bộ phận chính là : đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang điện
5

4

Đồng hồ đo thời gian hiện số

Cổng quang điện

III. MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO:
5

4

Đồng hồ đo thời gian hiện số

1. Thang đo

1

2

3

5

4

2. Mode

3. Reset

4. Công tắc điện

5. Nút cấm cổng quang điện

III. MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO:
* Là thiết bị cảm biến gồm 2 bộ phận thu và phát tia hồng ngoại * Tia hồng ngoại chiếu đến bộ phận thu bị chặn lại thì cổng quang sẽ phát ra 1 tín hiệu điều khiển thiết bị được nối với nó.
Cổng quang điện
Em hãy lựa chọn các dụng cụ đó phù hợp để đo thời gian cho mỗi hoạt động sau và giải thích sự lựa chọn đó?

a) Một người đi xe đạp từ điểm A đến điểm B

b) Một viên bi sắt chuyển động trên máng nghiêng.
a) Sử dụng đồng hồ bấm giây điện tử vì:

- Có chức năng bấm giây, hiển thị số, đo thời gian chuyển động của vật khi bắt đầu chuyển động tới lúc dừng lại.

- Nhỏ gọn, dễ sử dụng.

- Độ chính xác cao lên tới 0,001s

b) Sử dụng đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện, vì:

- Có thể tự động đo thời gian khi vật đi qua thiết bị cảm biến.

- Thích hợp đo thời gian của vật khi chuyển động nhanh giúp cho sai số nhỏ.
 Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện có thể tự động đo thời gian.
 Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện có thể tự động đo thời gian.
IV. VẬN DỤNG:
*Kĩ năng quan sát và kĩ năng dự đoan được thể hiện qua ý nào trong các trường hợp sau? *Gió thổi mạnh, mây đen kéo đến, có thể trời sắp có mưa. *Người câu cá thấy cần câu bị uốn cong và dây cước bị kéo căng, có lẽ một con cá to đã cắn câu.
a) Kĩ năng quan sát: gió mạnh dần, mây đen kéo đến.

Kĩ năng dự đoán: có thể trời sắp có mưa.

b) Kĩ năng quan sát: cần câu bị uốn cong, dây cước bị kéo căng.

Kĩ năng dự đoán: có lẽ một con cá to đã cắn câu.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học bài.

- Làm bài tập 2/SGK Tr13.

- Xem và chuẩn bị bài 2 SGK Tr14.