Những mảnh đời bất hạnh khi không có cha mẹ
Văn bản: Trong lòng mẹ

- Nguyên Hồng -
I. Tìm hiểu chung
Nhà văn Nguyên Hồng (1918 – 1982)

1. Tác giả

Em hãy nêu những hiểu biết của mình về nhà văn Nguyên Hồng.
1. Tác giả

- Quê quán: sinh ra ở Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng.

- Cuộc đời: Khổ cực, vất vả

 Ông gần gũi với người lao động, hiểu và thông cảm với họ

- Sự nghiệp: Là cây bút đặc sắc và độc đáo của VHVN hiện đại.
1. Tác giả

- Phong cách nghệ thuật: Là nhà văn của phụ nữ, nhi đồng và những người cùng khổ.

- Tác phẩm chính: Bỉ Vỏ, Những ngày Thơ ấu, Cửa Biển, Tập thơ Trời xanh và nhiều tập truyện ngắn khác
2. Tác phẩm

- Xuất xứ: Trích từ chương IV hồi kí _“Những ngày thơ ấu”._

- Thể loại: Hồi kí

Hồi kí là thể văn ghi chép, kể lại những hồi ức, biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia, chứng kiến.

- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
2. Tác phẩm

Bố cục: 2 phần

 Phần 1 _(từ đầu đến “hỏi đến chứ?”)_: Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng.

 Phần 2_ (Còn lại)_: Niềm hạnh phúc vô bờ của chú bé Hồng khi được gặp mẹ.
II. Tìm hiểu chi tiết
_1. Cảnh ngộ của chú bé Hồng:_

01.单击此处添加标题
Nêu hoàn cảnh của chú bé Hồng

- Mồ côi cha, mẹ phải tha hương cầu thực.

 Sống trong sự thiếu thốn tình cảm và sự chăm chút, che chở.

- Sống với người cô.

- Hồng phải gắng sức chịu đựng, kìm nén.

_=> Cảnh ngộ bất hạnh, đáng thương và đau buồn._
_2. Diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi đối thoại với người cô:_

a. Nhân vật người cô:
a. Nhân vật người cô:

Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng được tác giả thể hiện như thế nào? Hoàn thành bảng sau để thấy rõ điều đó.
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
…………

……….……

………….

……………
…………

…………….

…...……..

……………
………….

……………..

………….

……………
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Cười, hỏi_
_“ Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?”_

_Chế giễu_

_- Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô, cúi đầu không đáp._

_- Đáp lại thông minh: “Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.”_
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

điệu

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Giọng vẫn ngọt._

_Hai con mắt long lanh, nhìn chằm chặp. _
_“Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!”_

_ Không buông tha cậu bé tội nghiệp._

_Cúi đầu xuống đất, lòng càng thắt lại, khoé mắt đã cay cay._
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Vỗ vai Hồng cười, nói; cố tình ngân dài, rõ hai tiếng “em bé”.

_“Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.” _

Gieo rắc vào đầu đứa cháu những ý nghĩ hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy người mẹ bất hạnh.

_“Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ.” _

_ _Hồng thương mẹ và căm tức những cổ tục đã đày đọa mẹ.
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Tươi cười kể các chuyện cho Hồng nghe.
 Làm tổn thương cậu bé.

Cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô: _“Sao cô biết mợ con có con ?”_
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
- Đổi giọng, vỗ vai

- Tỏ sự ngậm ngùi thương xót

_- “… đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về…”_

_- “Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày…”_
- Cổ họng đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

- Không nói được vì uất ức truớc những miếng đòn độc ác của bà cô.
Từ những phân tích trên, em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của nhân vật người cô với chú bé Hồng? Nêu đánh giá của em về bản chất của nhân vật này.
Bà cô

Chú bé Hồng

Nhân hậu + yêu thương mẹ

Thâm hiểm, giả dối, độc ác.

 Tượng trưng cho những định kiến hẹp hòi, tàn nhẫn đối với người phụ nữ trong xã hội cũ trước đây.
tha

01.单击此处添加标题

a. Nhân vật người cô:

- Cười hỏi; giọng nói, nét mặt khi cười rất kịch.

- Cặp mắt long lanh nhìn chằm chặp…

- Ngân dài thật ngọt…

- Tươi cười kể các chuyện.

- Tỏ vẻ ngậm ngùi thương xót …

=> Lạnh lùng, tàn nhẫn, vô tình, độc ác, thâm hiểm.
tha

01.单击此处添加标题

_ Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô?_

NỘI DUNG

b. Diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi đối thoại với bà cô:
Mới đầu nghe người cô hỏi

*_ Nhận ra ý nghĩa cay độc của cô._ *_ Cúi đầu không đáp._
Sau lời hỏi thứ hai của người cô

*_ Lòng chú thắt lại._ *_ Khóe mắt cay cay._ *_ Nước mắt ròng ròng._
Khi nghe người cô tươi cười về tình cảnh tội nghiệp của mẹ

*_Cổ họng nghẹ ứ, khóc không ra tiếng._ *_ “Giá những…. mới thôi”_ *_Hình ảnh + động từ mạnh._ *_ Đau đớn, uất ức._
_* Với người cô_
tha

01.单击此处添加标题

b. Diễn biến tâm trạng của bé Hồng khi đối thoại với người cô:

- Cúi đầu không đáp.

- Cười đáp.

- Im lặng cúi đầu xuống đất.

- Lòng thắt lại, khoé mắt cay cay…

- Nước mắt ròng ròng…

- Cười dài trong tiếng khóc.

- Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra tiếng.

=>Đau đớn, tủi nhục, uất ức, tội nghiệp.
tha

01.单击此处添加标题

NỘI DUNG

_3. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ:_

_Những hành động, cảm xúc của chú bé Hồng_

_ khi gặp lại mẹ?_
_3. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ:_

Thoáng thấy bóng người giống mẹ

Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ

Khi được ngồi trong lòng mẹ

* Đuổi theo. * Gọi bối rối. * Tự đưa ra giả thiết nếu người đó không phải là mẹ.
* Ríu cả chân. * Cứ thế nức nở.
* Ngắm nghía mẹ. * Đắm chìm trong hạnh phúc và kỉ niệm. * Quên đi tất cả những cay độc, buồn tủi.
- Tuy bé Hồng có số phận cay đắng, đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình.

Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên.

_ Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt._

_3. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ:_
III.

Tổng kết
- Sâu sắc và tinh tế trong việc diễn tả tâm lí nhân vật.

- Kết hợp khéo léo giữa kể, tả, biểu cảm.

- Đoạn trích tiêu biểu cho bút pháp đậm chất trữ tình của văn Nguyên Hồng.

1. NGHỆ THUẬT
- Câu chuyện của người mẹ âm thầm chịu đựng những thành kiến…

- Lòng yêu thương mẹ, nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng.

- Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, không thể thiếu đối với mỗi chúng ta.

2. NỘI DUNG

- Con người thật, đầy bản lĩnh của Nguyên Hồng ngay từ thuở ấu thơ.
Có ý kiến cho rằng: “Ở chương Trong lòng mẹ, có thể thấy chất trữ tình thấm đượm ở nội dung câu chuyện được kể; ở những cảm xúc căm giận, xót xa và yêu thương đều thống thiết đến cao độ và ở cách thể hiện (giọng điệu, lời văn …) của tác giả”.

- Nêu nhận xét của em về ý kiến trên

HD tự học ở nhà
Tạm biệt các em