CHỦ ĐỀ 1: MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI TRI THỨC

BÀI 1: THÔNG TIN VÀ XỬ LÍ THÔNG TIN

MỤC TIÊU

Phân biệt thông tin và dữ liệu

Chuyển đổi giữa các đơn vị lưu trữ dữ liệu

Ưu điểm của việc lưu trữ, xử lí và truyền thông tin bằng thiết bị số
NỘI DUNG BÀI HỌC

Thông tin và dữ liệu

Đơn vị lưu trữ dữ liệu

Lưu trữ, xử lí và truyền thông bằng thiết bị số
390C

390C

Dữ liệu

Dữ liệu:

-Văn bản

-Hình ảnh

-Âm thanh

-…

Thông tin

Thời tiết rất nóng

Xe cộ phải dừng lại

Thông tin:

-Hiểu biết của con người thông qua dữ liệu.

-Ý nghĩa của dữ liệu
_a) Quá trình xử lí thông tin_

- Thông tin là tất cả những gì mang lại cho chúng ta hiểu biết.
Nhiều sao thì nắng

Vắng sao thì mưa.

1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

_=> Như vậy thông tin gắn với quá trình nhận thức. Máy tính chỉ là công cụ hỗ trợ cho con người trong quá trình nhận thức_ 8 nhóm quan sát Hình 1.1 trong sgk rồi phân tích quá trình xử lí thông tin trong máy tính?
8 nhóm quan sát Hình 1.1 trong sgk rồi phân tích quá trình xử lí thông tin trong máy tính?
- Quá trình xử lí thông tin của máy tính gồm các bước sau:

+ Bước 1. _Tiếp nhận dữ liệu: _Máy tính tiếp nhận dữ liệu thường theo hai cách:

_- Cách 1. _Từ thiết bị

_- Cách 2. _Từ bàn phím do con người nhập
+ Bước 2. _Xử lí dữ liệu: _Biến đổi dữ liệu trong bộ nhớ máy tính để tạo ra dữ liệu mới.

Dữ liệu vào: nhiệt độ trung bình của nhiều năm

Dữ liệu mới: Phần mềm chuyên dụng cho ta biết khuynh hướng Trái đất đang nóng dần lên
+ Bước 3. _Đưa ra kết quả: _Máy tính có thể đưa ra kết quả theo hai cách:

_- Cách 1_. Dữ liệu được thể hiện dưới dạng văn bản, âm thanh, hình ảnh,… mà con người có thể hiểu được. Như vậy dữ liệu đã được chuyển thành thông tin.

_- Cách 2. _Lưu dữ liệu lên một vật mang tin như thẻ nhớ hoặc chuyển thành dữ liệu đầu vào cho một hoạt động xử lí khác. Như vậy:
*_Quá trình xử lí thông tin/dữ liệu có:_

+ Đầu vào: có thể là thông tin hoặc dữ liệu
+ Đầu ra: cũng có thể là dữ liệu hoặc thông tin.

*_Trong tin học: _Dữ liệu là thông tin (âm thanh, hình ảnh, văn bản, số, …) đã được đưa vào máy tính để máy tính có thể nhận biết và xử lí được. *_Trong máy tính, _xử lí thông tin chính là xử lí dữ liệu.
b) Phân biệt dữ liệu và thông tin

Thông tin

Dữ liệu

Dữ liệu

Dữ liệu

Bài giảng môn ngữ văn

Nhiều dữ liệu cùng mang một thông tin

1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
b) Phân biệt dữ liệu và thông tin

Dữ liệu

Thông tin

Thông tin

390C

Trời rất nóng

Sốt cao

Nhiều dữ liệu cùng mang một thông tin

Cùng một bộ dữ liệu có thể mang nhiều thông tin khác nhau

1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

b) Phân biệt dữ liệu và thông tin

Nhiều dữ liệu cùng mang một thông tin

Cùng một bộ dữ liệu có thể mang nhiều thông tin khác nhau

Thông tin có tính toàn vẹn

Thông tin có tính toàn vẹn

Nếu có dữ liệu đầy đủ, thông tin sẽ được hiểu đúng

Nếu thiếu dữ liệu, thông tin có thể bị hiểu sai hoặc không xác định được thông tin

Ví dụ:

Tính nhiệt độ trung bình trong ngày, đo nhiệt độ của 4 buổi: sáng, trưa, chiều, tối và lấy trung bình cộng.
Sáng

Trưa

Chiều

Tối

Kết quả
240C

320C

280C

220C

26.50C (mát mẻ)
320C

280C
300C (nóng)
1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Kết luận

*Trong máy tính, dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính để máy tính có thể nhận biết và xử lí được. *Thông tin là ý nghĩa của dữ liệu. Dữ liệu là các yếu tố thể hiện, xác định thông tin. Thông tin và dữ liệu có tính độc lập tương đối. Cùng một thông tin có thể được thể hiện bởi nhiều loại dữ liệu khác nhau. Ngược lại, một dữ liệu có thể mang nhiều thông tin khác nhau. *Với vai trò là ý nghĩa, thông tin có tính toàn vẹn. Dữ liệu không đầy đủ có thể làm thông tin sai lệch, thậm chí không xác định được.
1.THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

*Cả 3 bạn đều nói đúng *Không thể đồng nhất thông tin và dữ liệu
1.THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Ví dụ 1: thông tin có nhiều cách thể hiện dữ liệu khác nhau:

-Thông tin: dừng lại quan sát, nếu không có tàu mới được băng qua.

-Dữ liệu:
1. Em hãy cho ví dụ về một thông tin nhưng có nhiều cách thể hiện dữ liệu khác nhau.

Ví dụ 2: biển báo cơ quan trường học có thể ghi rõ, “cấm hút thuốc” bằng văn bản hoặc dùng hình ảnh
1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

Ví dụ 1: dữ liệu thể hiện nhiều thông tin khác nhau:

-Dữ liệu: tiếng trống (dữ liệu âm thanh)

-Thông tin:

*Tiếng trống trong trường học báo hiệu giờ vào lớp, giờ ra chơi,… *Tiếng trống trên sân vận động cổ vũ tinh thần thi đấu của vận động viên

Tính toàn vẹn: nhịp trống đánh trong trường học khác nhịp trống đánh ở sân vận động, ở trường (3 tiếng), ở sân vận đông (đánh liên hồi). Nếu đánh sai sẽ thể hiện thông tin bị sai.
Ví dụ 2:Trong một trận bóng đá, một số áo có thể liên quan đến hai cầu thủ, một màu áo có thể liên quan tới 10 cầu thủ. Tính toàn vẹn của thông tin cầu thủ xác định bởi hai dữ liệu số áo và màu áo, chỉ một dữ liệu không đủ để xác định cầu thủ.
2. ĐƠN VỊ LƯU TRỮ DỮ LIỆU

01100110

10011001

10000001

01000010

01000010

00100100

00111100

00011000
0

1

1

0

0

1

1

0
1

0

0

1

1

0

0

1
1

0

0

0

0

0

0

1
0

1

0

0

0

0

1

0
0

1

0

0

0

0

1

0
0

0

1

0

0

1

0

0
0

0

1

1

1

1

0

0
0

0

0

1

1

0

0

0
Dữ liệu được lưu trữ như thế nào?
Ký tự

Dãy bit biểu diễn
A

0100 0001
B

0100 0010
C

0100 0011
D

0100 0100
E

0100 0101
F

0100 0110
G

0100 0111
H

0100 1000
I

0100 1001
J

0100 1010
K

0100 1011
L

0100 1100
M

0100 1101
N

0100 1110
O

0100 1111
2. ĐƠN VỊ LƯU TRỮ DỮ LIỆU

CAFE

01000011 01000001 01000110 01000101

Dữ liệu được lưu trữ như thế nào?
2. ĐƠN VỊ LƯU TRỮ DỮ LIỆU
0

1

1

0

0

0

0

1
1 byte

(= 8 bit)

1 bit

Đơn vị cơ bản lưu trữ dữ liệu
2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu

- Máy tính không truy cập trong bộ nhớ tới từng bit mà truy cập theo từng nhóm bit. Nghĩa gốc của _“byte” là một đơn vị dữ liệu _dưới dạng một dãy các bit có độ dài nhỏ nhất có thể truy cập được.

- Các máy tính ngày nay đều tổ chức bộ nhớ trong thành những đơn vị lưu trữ có độ dài bằng bội của byte như 2, 4 hay 8 byte.

- Byte là đơn vị đo lượng lưu trữ dữ liệu (thường được gọi là đơn vị lưu trữ thông tin)

- Các đơn vị đo dữ liệu hơn kém nhau 210 = 1024 lần
- Bảng các đơn vị lưu trữ dữ liệu
Đơn vị

Kí hiệu

Lượng dữ liệu
Bit

Bit

1 bit
Byte

B (Byte)

8 bit
Kilobyte

KB

210 B
Megabyte

MB

210 KB
Gigabyte

GB

210 MB
Terabyte

TB

210 GB
Petabyte

PB

210 TB
Exabyte

EB

210 PB
Zettabyte

ZB

210 EB
Yottabyte

YB

210 ZB
Thực hành

*Định nghĩa nào về byte là đúng? *Là một kí tự *Là đơn vị dữ liệu 8 bit *Là đơn vị đo tốc độ của máy tính *Là một dãy 8 chữ số
2. Quy đổi các lượng tin sau ra KB

*3 MB *2 GB *2048 B
= 3 072 KB

= 2. KB = 2 097 152 KB

= 2 KB
3. Lưu trữ, xử lí và truyền thông bằng thiết bị số

_Thảo luận nhóm 4 và thực hiện Hoạt động 2._

1. Các thiết bị làm việc với thông tin số như lưu trữ, truyền dữ liệu hay xử lí thông tin số đều được gọi là thiết bị số. Trong các thiết bị dưới đây, thiết bị nào là thiết bị số? Nếu thiết bị không thuộc loại số thì thiết bị số tương ứng với nó là gì (nếu có)?
Thiết bị số tương ứng với đồng hồ cơ là đồng hồ điện tử.

Thiết bị số tương ứng với đĩa hát là đĩa CD, thẻ nhớ.
3. LƯU TRỮ, XỬ LÍ VÀ TRUYỀN THÔNG BẰNG THIẾT BỊ SỐ

Thiết bị làm việc với thông tin số như lưu trữ, truyền dữ liệu hay xử lí thông tin số

Thiết bị số là gì?

Lưu trữ lượng thông tin lớn

Tìm kiếm thông tin dễ dàng và nhanh chóng

Lưu trữ

Xử lí thông tin với tốc độ nhanh và chính xác

Xử lí

Thông tin được truyền đi với tốc độ nhanh và độ tin cậy cao

Truyền thông

Thẻ nhớ

Bộ thu phát wifi

Máy tính xách tay

Ví dụ về thiết bị số
KẾT LUẬN

Thiết bị số có ưu điểm:

Giúp xử lí thông tin rất nhanh với độ chính xác cao và có thể làm việc liên tục.

Có khả năng lưu trữ dữ liệu với dung lượng lớn, giá thành rẻ, tìm kiến nhanh và dễ dàng.

Có khả năng truyền tin với tốc độ rất lớn.

Giúp thực hiện tự động nhiều công việc một cách chính xác, chi phí thấp và tiện lợi.
1. Em hãy so sánh việc gửi thư qua đường bưu điện và gửi thư điện tử
Đặc điểm

Gửi thư theo đường bưu điện

Gửi thư điện tử
Thư

Viết tay, bằng giấy mực, bút

Gõ chữ từ bàn phím và biết dùng phần mềm thư điện tử
Tốc độ

Chậm hơn nhiều

Rất nhanh
Chi phí

Cao hơn, tuỳ vào khoảng cách

Rất nhỏ chỉ vài giây tới vài phút tuỳ tốc độ mạng
Khối lượng gửi và nhận

Nhỏ hơn

Lớn hơn rất nhiều
Lời giải:

- Giống nhau: Đều nhằm chuyển thư tới người nhận

- Khác nhau:
2. Giả sử để số hóa một cuốn sách kể cả văn bản và hình ảnh cần dữ liệu khối lượng dữ liệu khoảng 50 MB. Thư viện của trường có khoảng 2000 cuốn sách, Nếu số hóa thì cần khoảng bao nhiêu GB để lưu trữ? Có thể chứa nội dung đó trong thẻ nhớ 256GB hay không?

Lời giải:

Tổng dữ liệu cần: 50x2000=105MB = 105/210 ≈ 97,7GB < 256GB

⇒ Có thể chứa được
LUYỆN TẬP

1. Từ dữ liệu điểm các môn học của học sinh, có thể rút ra thông tin học sinh đó thuộc loại nào: giỏi, khá, trung bình hay yếu.

- Cách xử lí để có được thông tin đó là: tính trung bình cộng điểm các môn học của từng học sinh, sau đó phân loại ra: giỏi (>8.0), khá (từ 6.58.0), trung bình (5.06.5), yếu (