THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT PHÓ TỪ
BÀI 1
MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Nhận biết được đặc điểm và chức năng của phó từ. KHỞI ĐỘNG
Ô CHỮ BÍ MẬT
P

H

Ả

H

Ữ

U

T

H

Ỉ

N

H

G

I

Ó

B

Ắ

C

T

H

Ì

T

H

Ầ

M

Í

N

H

T

Ừ

T

Ô CHỮ BÍ MẬT

1

2

3

4

5

3

8

7

6

6

1. Điền từ còn thiếu để hoàn thành những câu thơ sau: “Bỗng nhận ra hương ổi

... vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.”

2. Bài thơ “Sang thu” là sáng tác của nhà thơ nào?

3. Điền từ còn thiếu vào câu sau: ... là gió từ phương Bắc thổi về, lạnh, gây rét nên có hại cho cây cối, mùa màng.

4. Trong bài thơ “Lời của cây”, khi hạt đã nảy mầm, mầm cây thế nào?

5. Em hãy cho biết từ “bé” trong đoạn thơ sau thuộc loại từ nào? “Khi cây đã thành Nở vài lá bé Lá nghe màu xanh Bắt đầu bập bẹ” HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Các bạn đang thảo luận rất sôi nổi.

_Xác định danh từ, động từ và tính từ có trong câu sau._
Các bạn đang thảo luận rất sôi nổi.

Danh từ

Động từ

Tính từ
Các bạn đang thảo luận rất sôi nổi.

Danh từ

Động từ

Tính từ

_Những từ các, đang, rất có vai trò gì trong câu ?_
Các bạn đang thảo luận rất sôi nổi.

_Những từ các, đang, rất đi kèm với danh từ, động từ, tính từ, bổ sung ý nghĩa cho những từ đó._

số lượng

thời gian

mức độ

_Các, đang, rất _

_là PHÓ TỪ._

Tri thức Tiếng Việt
Phân loại

01

02

Định nghĩa Phó từ là gì?
Ngữ liệu 1:
Ngữ liệu 2:
Các bạn đang dọn rác.
Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.
Câu hỏi:

*Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho từ nào? Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại nào? *Các từ in đậm đứng ở vị trí nào trong cụm từ?
1. Phó từ là gì?
Ngữ liệu 1:
Ngữ liệu 2:
Các bạn đang dọn rác.
Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.
ĐT

TT

 Phó từ là những từ chuyên đi kèm với danh từ, động từ, tính từ nhằm bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ

DT
Ví dụ:

- Mẹ vắng nhà vào những ngày mưa bão.

- Tôi đã làm bài tập rồi.

- Tôi tợn lắm. Các loại phó từ
Phân loại: Có thể chia phó từ thành hai nhóm.
02

_1. Nhóm phó từ chuyên đi kèm trước danh từ, bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ._
_Ví dụ: Mẹ vắng nhà vào những ngày mưa bão._
Phân loại: Có thể chia phó từ thành hai nhóm.
02
_2. Nhóm phó từ chuyên đi kèm trước hoặc sau động từ, tính từ._

_Ví dụ 1: Tôi đã làm bài tập rồi._

_=> Phó từ đã đứng trước cụm động từ “làm bài tập” => bổ sung quan hệ thời gian._

_Ví dụ 2: Tôi tợn lắm._

_=> Phó từ lắm đứng sau tính từ “tợn” => bổ sung ý nghĩa về mức độ cho tính từ._

BÀI TẬP NHANH
*Tìm phó từ trong các ví dụ và cho biết nó bổ sung ý nghĩa gì?

a.Những cây non được chúng tôi chăm bón kĩ lưỡng.
BÀI TẬP NHANH
*Tìm phó từ trong các ví dụ và cho biết nó bổ sung ý nghĩa gì?

a.Những cây non được chúng tôi chăm bón kĩ lưỡng.
 Bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ.

b.
Đầu tôi to ra nổi từng tảng rất bướng.
 Phó từ “ra” đứng sau tính từ “to” bổ sung ý nghĩa chỉ kết quả và hướng.

 Phó từ “rất” đứng trước tính từ “bướng” bổ sung ý nghĩa về mức độ.

c. Anh đừng trêu vào.

 Phó từ “đừng” đứng trước động từ “trêu” bổ sung ý nghĩa cầu khiến.

PHIẾU HỌC TẬP
Cho các từ: _sẽ, thật, cũng, ra, đã, chớ, lắm, sắp, không, hãy, chẳng, hơi, đều, rồi, xong, quá, còn, chưa, rất, đang, vẫn, vào, được, đừng. _Em hãy sắp xếp các từ trên vào bảng phân loại theo mẫu sau:
Phó từ đứng trước

Phó từ đứng sau
Chỉ quan hệ thời gian
Chỉ mức độ
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự phủ định
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ kết quả và hướng
Chỉ khả năng
CÁC LOẠI PHÓ TỪ
Phó từ đứng trước

Phó từ đứng sau
Chỉ quan hệ thời gian
Chỉ mức độ
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự phủ định
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ kết quả và hướng
Chỉ khả năng
CÁC LOẠI PHÓ TỪ

_đã, đang, sắp, sẽ, ..._

_rất, thật, hơi, quá, ..._

_cũng, vẫn, đều, còn, ..._

_không, chưa, chẳng, ..._

_đừng, hãy, chớ, ..._

_lắm_

_vào, ra, rồi_

_được, xong_ 2.Thực hành Tiếng Việt
1

_a. Chưa gieo xuống đất_

_ Hạt nằm lặng thinh_.

b. _Mầm đã thầm thì_

_ Ghé tai nghe rõ._

c. _Vẫn còn bao nhiêu nắng_

_Đã vơi dần cơn mưa_

_Sấm cũng bớt bất ngờ_

_Trên hàng cây đứng tuổi._

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
1

_d. Những buổi chiều tôi hay nhắm mắt sờ những bông hoa rồi tập đoán. Tôi đoán được hai loại hoa: hoa mồng gà và hoa hướng dương. Bố cười khà khà khen tiến bộ lắm! Một hôm khác, tôi đoán được ba loại hoa._

đ. _Nó vẫn giúp người quản tượng phá rẫy, kéo gỗ, nhưng chỉ khuây khỏa những lúc làm việc rồi sau đó lại đứng buồn thiu._

e. _Khi biết mọi tiếng rống gọi đều vô ích, con voi lồng chạy vào nhà._

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
a
b
c
d
đ
e
1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
a

_chưa_

_gieo_

Phủ định
b

_đã_

_thì thầm_

Thời gian
c
_vẫn_

_còn_

Biểu thị sự tiếp diễn tương tự
_đã_

_vơi_

Thời gian
_cũng_

_bớt_

Biểu thị ý nghĩa khẳng định về một sự giống nhau của hiện tượng, trạng thái.
1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
d
_hay_

_nhắm_

Thường xuyên
_được_

_đoán_

Biểu thị việc vừa nói đến đã đạt kết quả.
_lắm_

_tiến bộ_

Mức độ
_những_

_buổi chiều, bông hoa_

Số lượng
_một_

_hôm_

Số lượng
1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
đ

_vẫn_

_giúp_

Tiếp tục, tiếp diễn
_những_

_lúc_

Số lượng
_chỉ_

_khuây khỏa_

Giới hạn phạm vi
_lại_

_đứng_

Lặp lại, tái diễn
e
_mọi_

_tiếng rống_

Số lượng
_đều_

_vô ích_

Đồng nhất về tính chất của nhiều đối tượng
2

*_Rằng các bạn ơi_

_Cây chính là tôi_

_Nay mai sẽ lớn_

_Góp xanh đất trời._
_b. Sương chùng chình qua ngõ_

_Hình như thu đã về._

_c. Ngày nào ông cũng cho nó ăn thêm hai vác mía to, hai thúng cháo._

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng trường hợp.

*_Ông quen nó quá, khó xa rời_

_ nó được._
2

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng trường hợp.
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
a
b
c
d
2

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng trường hợp.
Câu

Phó từ

Bổ sung cho DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung
a

_sẽ_

_lớn_

Thời gian
b

_đã_

_về_

Thời gian
c

_cũng_

_cho_

Biểu thị ý khẳng định về một sự giống nhau của hoạt động.
d

_quá_

_quen_

Đến mức độ được đánh giá là cao hơn hẳn mức bình thường.
_được_

_xa rời_

Biểu thị việc vừa nói đến đã đạt kết quả.
3

Dùng ít nhất 2 phó từ để mở rộng câu cho mỗi trường hợp sau. Nhận xét sự khác nhau về nghĩa của các câu mở rộng trong từng trường hợp.

*_Trời tối._ *_Bọn trẻ đá bóng ngoài sân. _
*_Trời tối. _
*(2) Trời tối quá.
Phó từ “đã” bổ sung ý nghĩa thời gian.

Phó từ “quá” bổ sung ý nghĩa chỉ mức độ.

*(1) Trời đã tối.
3

Dùng ít nhất 2 phó từ để mở rộng câu cho mỗi trường hợp sau. Nhận xét sự khác nhau về nghĩa của các câu mở rộng trong từng trường hợp.

*_Trời tối._ *_Bọn trẻ đá bóng ngoài sân. _
_b. Bọn trẻ đá bóng ngoài sân. _

*(2) Bọn trẻ vẫn chơi đá bóng ngoài sân.
Phó từ “đang” bổ sung ý nghĩa thời gian.

Phó từ “vẫn” chỉ sự tiếp diễn tương tự.

*(1) Bọn trẻ đang chơi đá bóng ngoài sân.
4

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong

đoạn thơ.

_ “Khi hạt nảy mầm_

_ Nhú lên giọt sữa_

_ Mầm đã thì thầm_

_ Ghé tai nghe rõ.”_

(1) Biện pháp nhân hóa: _thì thầm_

_=> _Tác dụng: Làm cho hình ảnh hạt mầm hiện lên sinh động, đồng thời cho thấy tác giả cảm nhận hạt mầm giống như con người.

(2) Biện pháp ẩn dụ: _giọt sữa_

_=> _Tác dụng: góp phần khắc họa sinh động hình ảnh hạt mầm mới nhú có hình dáng và màu sắc trắng đục như giọt sữa, đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương của tác giả dành cho hạt mầm.
5

Trong đoạn thơ sau, nếu thay từ “phả” bằng từ “tỏa” hay “quyện” thì nội dung câu thơ thay đổi như thế nào? Vì sao?

_Bỗng nhận ra hương ổi_

_Phả vào trong gió se_

_Sương chùng chình qua ngõ_

_Hình như thu đã về._

Phả: (hơi, khí) bốc mạnh và toả ra thành luồng.

Tỏa: (từ một điểm) lan truyền ra khắp xung quanh.

Quyện: cùng với nhau làm thành một khối không thể tách rời, tựa như xoắn chặt, bện chặt vào nhau.
6

Theo em, từ _dềnh dàng _trong đoạn thơ sau nên được hiểu theo nghĩa nào? Dựa vào đâu em có thể xác định được như vậy?

_Bỗng nhận ra hương ổi_

_Phả vào trong gió se_

_Sương chùng chình qua ngõ_

_Hình như thu đã về._
_Sông được lúc dềnh dàng_

_Chim bắt đầu vội vã_

_Có đám mây mùa hạ_

_Vắt nửa mình sang thu._

_Nghĩa (1): chậm chạp, không khẩn trương, để mất nhiều thì giờ vào những việc phụ hoặc không cần thiết._

_Nghĩa (2): to lớn và gây cảm giác cồng kềnh._
6

Theo em, từ _dềnh dàng _trong đoạn thơ sau nên được hiểu theo nghĩa nào? Dựa vào đâu em có thể xác định được như vậy?

_Bỗng nhận ra hương ổi_

_Phả vào trong gió se_

_Sương chùng chình qua ngõ_

_Hình như thu đã về._
_Sông được lúc dềnh dàng_

_Chim bắt đầu vội vã_

_Có đám mây mùa hạ_

_Vắt nửa mình sang thu._

_Nghĩa (1): chậm chạp, không khẩn trương, để mất nhiều thì giờ vào những việc phụ hoặc không cần thiết._

_Căn cứ để xác định: Khổ trước có từ chùng chình vốn là từ diễn tả hành động cố ý làm chậm chạp để kéo dài thời gian; khổ sau có từ vội vã, là từ miêu tả trạng thái rất vội, hết sức muốn tranh thủ thời gian cho kịp. _

_=> Trong đoạn thơ có nhiều từ miêu tả ý nghĩa liên quan đến thời gian. _ VIẾT NGẮN
_Em hãy hóa thân thành một loài cây và viết đoạn văn từ 150 – 200 chữ trong đó sử dụng phó từ để chia sẻ với mọi người về quá trình trưởng thành của mình._
Về hình thức
_Bài viết đảm bảo:_
*_Hình thức của đoạn văn, đúng dung lượng. _ *_Quy tắc chính tả, cấu trúc câu._ *_Có sử dụng phó từ._
Về nội dung
_Hóa thân thành một loài cây và tự giới thiệu về bản thân._

*_Lời tự giới thiệu của loài cây em hóa thân._ *_Miêu tả khái quát về loài cây._ *_Công dụng của loài cây._ *_Khẳng định lại giá trị của loài cây mà em hóa thân. _
Bài tham khảo
Xin chào, tôi là Cỏ bốn lá, là loài cỏ khá nhỏ và dễ thương. Tôi còn có tên gọi khác là Tứ Diệp Thảo. Bạn biết không, tôi là một cây cỏ khá hiếm đấy, bởi vì cứ 10.000 cỏ ba lá mới có một cỏ bốn lá, đặc biệt phải không? Bốn lá của tôi, 1 lá thể hiện cho "sự trung thành", lá thứ 2 thể hiện "niềm tin", lá thứ 3 là "Tình yêu" và lá cuối cùng, lá làm cho tôi thêm quý hiếm, là "may mắn". Vì là một loài cỏ, bạn dễ thấy chúng tôi ở các bụi cây ven đường, trong chậu hoa của lớp hay thậm chí là trong sân nhà bạn, thế nhưng, đó cũng chỉ là cỏ 3 lá thôi, nếu bạn tìm kĩ thì có thể bạn sẽ thấy tôi - cỏ bốn lá may mắn. Tôi có 1 hàm lượng chất dinh dưỡng cao và có nhiều thành phần biệt dược không chỉ có tác dụng tốt với con người mà ngay cả những gia súc trong nhà khi được nuôi bằng cỏ 3 lá và chúng tôi cũng trở nên khỏe mạnh và sản xuất ra nhiều sữa hơn. Các bạn chắc hẳn thắc mắc tôi được hình thành như thế nào? Tôi hình thành do sự đột biến trong thể xô-ma hoặc do một lỗi phát triển của môi trường. Quá là đặc biệt phải không? Tôi tự hào được gọi là Tứ Diệp Thảo, tôi không chỉ là một loại cỏ dại mà hơn hết tôi còn có những giá trị dược lí giúp ích cho con người.

Chúc các em học tốt!