TIẾT 3, 4: BÀI 17: VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
Quan sát Hình 17.1

Hoàn thành phiếu học tập.
Câu 1. Xe máy đang chạy và người đang nâng tạ có sử dụng năng lượng không?
Câu 2. Xe máy cần năng lượng từ đâu?
Câu 3. Con người vận động thì lấy năng lượng từ đâu?
Câu 4. Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ đâu và nhờ quá trình nào?
I. KHÁI NIỆM TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

1. Trao đổi chất

HS quan sát hình 17.2

Thảo luận nhóm hoàn thành sơ đồ H 17.3.
TRAO ĐỔI CHẤT

Môi trường ngoài

Môi trường ngoài

_Thức ăn,nước,_

_muối khoáng_

oxi

_Chất dinh_

_ dưỡng_

_Chất bài tiết_

TẾ BÀO

_Tiêu hóa_

__

_Hô hấp_

_Tuần hoàn_

_Cacbonic_

_Cacbonic_

_Chất bài tiết_
C¬ thÓ

TÕ bµo

MÁU

MÔI TRƯỜNG NGOÀI

Cơ thể

TẾ BÀO

Chất dinh dưỡng

Nước mô

Thức ăn, nước, muối khoáng

OXI trong không khí

Chất dinh dưỡng

Chất dinh dưỡng

OXI

OXI

NĂNG LƯỢNG

CO2

CO2

Chất thải

Cơ quan bài tiết

Phổi

Nước tiểu

Phân
Môi trường trong

CO2

Chất thải

Chất thải
- Trao đổi chất là tập hợp các biến đổi hóa học trong các tế bào của cơ thể sinh vật và sự trao đổi các chất giữa cơ thể với môi trường đảm bảo duy trì sự sống.
Dựa vào kiểu trao đổi chất

Sinh vật

Sinh vật tự dưỡng

( Thực vật)

Sinh vật dị dưỡng

(Động vật và con người)
? Em hãy tìm hiểu thêm các biện pháp giúp tăng cường trao đổi chất của cơ thể và giải thích?

-> Phơi nắng lúc 8-9h sáng để cơ thể có thể hấp thu ánh sáng chuyển hóa chất tiền VTM D dưới da thành VTM D cung cấp cho cơ thể chuyển hóa hấp thu Ca chống bệnh còi xương ở trẻ em và bệnh loãng xương ở người già.

-> Tập hít thở thật sâu và thở ra thật mạnh

để cung cấp oxygen cho cơ thể.
I. KHÁI NIỆM TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

2. Chuyển hóa năng lượng

Kể tên các dạng năng lượng mà em biết?

-> Các dạng năng lượng: năng lượng ánh sáng,

năng lượng hóa học, ...
Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?

VD: Ở thực vật: Lá cây tiếp nhận năng lượng

ánh sáng mặt trời tạo chất diệp lục cho cây
Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?

VD: Ở động vật:

Động vật ăn thức ăn, giữ lại các chất cần thiết có trong thức ăn để tạo năng lượng nuôi sống cơ thể, còn những chất không cần thiết sẽ đào thải qua phân ra ngoài.

- Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác. Trong tế bào và cơ thể sinh vật, năng lượng được dự trữ trong các liên kết hóa học.
II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
VAI TRÒ
BIỂU HIỆN
VÍ DỤ MINH HỌA
1. Cung cấp năng lượng cho các hoạt động của cơ thể.
2. Xây dựng cơ thể
3. Loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể
Chất hữu cơ được phân giải sẽ giải phóng

năng lượng để tổng hợp chất hữu cơ mới

và thực hiện các hoạt động sống.

*Hóa năng trong chất dinh

dưỡng thành động năng

trong quá trình vận động.
Thức ăn sau khi đẩy vào cơ thể sinh vật

được biến đổi thành các chất xây dựng

nên các cấu trúc của cơ thể.

*Khi ta ăn và hấp thu chất

dinh dưỡng: Năng lượng ->

Hóa năng
Các chất dư thừa và chất thải của quá

Trình trao đổi chất thải ra ngoài cơ thể.

*Thải khí CO2 quá trình

hô hấp *Thải phân, mồ hôi, nước

tiểu.
II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là đặc trưng cơ bản

của sự sống?

-> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện tồn tại và phát triển của sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều gắn với hoạt động sống của các tế bào và đều cần năng lượng.
LUYỆN TẬP

Các hoạt động ở con người(đi lại, chạy..) đều cần năng lượng. Năng lượng đó được biến đổi từ dạng nào sang dạng nào?

-> Năng lượng hóa học biến đổi sang dạng động năng và nhiệt năng.
VẬN DỤNG

Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dung năng lượng không? Tại sao?

-> Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dung năng lượng vì các hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng diễn ra trong tế bào ở cơ thể sống.
VẬN DỤNG

Câu hỏi 2: Vì sao làm việc nhiều cần tiêu thụ nhiều thức ăn?

-> Làm việc nhiều cần tiêu thụ nhiều thức ăn vì khi làm việc nhiều cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng, do đó cần ăn nhiều để cung cấp đủ nguyên liệu cho quá trình phân giải, giải phóng năng lượng cho hoạt động của cơ thể.
VẬN DỤNG

Câu hỏi 3: Vì sao khi vận động thì cơ thể nóng dần lên? Vì sao cơ thể thường sởn gai ốc, rung mình khi găp lạnh?

-> Khi vận động tế bào sản sinh ra nhiệt giúp cơ thể nóng dần lên. Khi gặp lạnh mạch máu ngoại vi co lại giúp giữ nhiệt cho cơ thể dẫn tới sởn gai ốc, rung mình.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

*Đọc phần em có biết *Học bài và đọc trước nội dung bài 18. *Chuẩn bị bảng 18.1